فرار مغزها؛ خروج نزدیک به ۱۴۰۰ پزشک از اسرائیل در سه سال

باشگاه خبرنگاران جوان - دانشگاه تل‌آویو با استناد به داده‌های اداره مرکزی آمار اسرائیل، روند خروج پزشکان از اسرائیل را در سال‌های اخیر بررسی کرده است. بر اساس این پژوهش، ۴۱۶ پزشک در سال ۲۰۲۳، ۵۳۰ پزشک در سال ۲۰۲۴ و حدود ۴۱۹ پزشک در سال ۲۰۲۵ اسرائیل را برای دست‌کم یک سال ترک کرده‌اند. 

مقایسه این ارقام با دوره مشابه در دهه قبل نشان می‌دهد، تعداد پزشکانی که در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ کشور را ترک کرده‌اند، حدود ۹۴ درصد (دو برابر) بیشتر از دوره ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵ بوده است. در دوره ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵، مجموعا ۷۰۵ پزشک، اسرائیل را ترک کرده بودند.

چه پزشکانی اسرائیل را ترک می‌کنند؟

این روند تنها به پزشکان جوان یا افرادی که برای آموزش و تخصص به خارج از کشور رفته‌اند، محدود نمی‌شود. بر اساس یافته‌های پژوهش، حدود ۲۰ درصد از پزشکانی که در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ اسرائیل را ترک کرده‌اند، ۴۵ ساله یا بیشتر بوده‌اند. تعداد این افراد ۲۸۱ نفر گزارش شده است. این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که بخشی از پزشکان خارج‌شده را نیرو‌های باتجربه و متخصص تشکیل می‌دهند.

همچنین این پژوهش نشان می‌دهد، در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ حدود دو سوم پزشکانی که اسرائیل را ترک کردند، فارغ‌التحصیل دانشکده‌های پزشکی داخل اسرائیل بودند. بنابراین، روند خروج فقط به پزشکانی که در خارج از اسرائیل آموزش دیده‌اند، محدود نیست.

افزایش خروج پزشکان در تخصص‌های مختلف، از جمله اطفال، چشم‌پزشکی و پوست و همچنین در مناطق جغرافیایی مختلف اسرائیل مشاهده شده است.

بررسی تعداد پزشکانی که از کشور خارج شده‌اند، در کنار پزشکانی که به اسرائیل بازگشته‌اند، تصویر دیگری از این روند ارائه می‌کند. بر اساس داده‌های گزارش‌شده، اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ در مجموع ۵۰۹ پزشک را به‌صورت خالص از دست داده است؛ یعنی به‌طور متوسط حدود ۲۵۵ پزشک در سال. این رقم تقریبا پنج برابر میانگین سالانه خالص خروج پزشکان در دهه گذشته عنوان شده است.

البته باید میان «ترک کشور برای دست‌کم یک سال» و «مهاجرت دائمی» تفاوت گذاشت. اقامت یک‌ساله در خارج از کشور لزوما به این معنا نیست که فرد برای همیشه از اسرائیل مهاجرت کرده است. با این حال، پژوهشگران هشدار داده‌اند، اقامت‌های طولانی‌مدت خارج از کشور می‌تواند در برخی موارد به جابه‌جایی دائمی منجر شود.

چرا پزشکان اسرائیل را ترک می‌کنند؟

افزایش خروج پزشکان در سال‌های اخیر هم‌زمان با تحولات مهم سیاسی و امنیتی در اسرائیل رخ داده است. پژوهشگران این روند را در چارچوب تحولات سیاسی و امنیتی از سال ۲۰۲۳، از جمله اعتراضات گسترده مرتبط با تلاش دولت بنیامین نتانیاهو برای اصلاح نظام قضائی و سپس جنگ پس از ۷ اکتبر بررسی کرده‌اند.

با این حال، پژوهشگران این مطالعه اعلام کردند، نمی‌توان صرفا بر اساس آمار خروج پزشکان نتیجه گرفت که این عوامل، علت قطعی مهاجرت آنها بوده‌اند؛ بنابراین دقیق‌تر است گفته شود که افزایش خروج پزشکان هم‌زمان با این تحولات رخ داده است.

پروفسور ایتای آتر، یکی از پژوهشگران دانشگاه تل‌آویو، این روند را نگران‌کننده دانسته و هشدار داده است، فرار مغز‌ها می‌تواند "پیامد‌های جدی" برای جامعه اسرائیل داشته باشد.

اما خروج پزشکان بخشی از روند گسترده‌تر ترک اسرائیل از سوی شهروندان این کشور است. پژوهشگران دانشگاه تل‌آویو هشدار داده‌اند، اگر روند افزایش خروج از کشور ادامه پیدا کند، در بلندمدت می‌تواند برای اقتصاد و امنیت اسرائیل پیامد‌هایی ایجاد کند.

وب‌سایت عبری یدیعوت آحارانوت نیز اعلام کرد، شمار پزشکانی که اسرائیل را ترک کرده‌اند، معادل تعداد پزشکان شاغل در یک بیمارستان بزرگ است.

پژوهشگران دانشگاه تل‌آویو همچنین اعلام کردند، ادامه این روند می‌تواند به افزایش زمان انتظار برای دریافت خدمات درمانی و کاهش ظرفیت نظام سلامت هم منجر شود.

از سوی دیگر، خروج پزشکان باتجربه تنها مسئله‌ای مربوط به تعداد نیروی انسانی نیست. کاهش تعداد متخصصان می‌تواند بر آموزش نسل بعدی پزشکان نیز اثر بگذارد، زیرا بخشی از آموزش پزشکی و تخصصی به حضور پزشکان باتجربه در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی وابسته است.

البته مهاجرت از اسرائیل محدود به پزشکان نیست. رسانه‌های اسرائیل ماه گذشته گزارش دادند که حدود ۲۶۸٬۰۰۰ اسرائیلی در سه سال گذشته اراضی اشغالی را ترک کرده‌اند؛ موجی از مهاجرت که از سال ۲۰۲۳ به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است.

منبع: دویچه وله فارسی