فشارهای ترامپ بر عمان، واکنشی به توافق پنهان تهران مسقط

باشگاه خبرنگاران جوان؛ علی اکبر اسدی، کارشناس مسائل سیاسی در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان گفت: واقعیت این است که فشار‌ها و تهدیدات  از یک سو به منظور تغییر رفتار عمان در مذاکرات مربوط به تنگه هرمز با ایران است، و از سوی دیگر دولت ترامپ تلاش می‌کند تأثیرگذاری خود را در مسیر مذاکراتی دو کشور افزایش دهد و مانع از آن شود که نتایج مذاکرات با اولویت‌ها و منافع کلان آمریکا مخالفت داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: این که آیا این فشار‌ها به دنبال تضعیف نقش میانجی‌گری عمان است، به نظر می‌رسد عمان تا حد زیادی نقش سابق خود بین ایران و آمریکا را از دست داده است. تا قبل از جنگ، عمان یکی از میانجی‌های مهم بود، اما اکنون با شدت بحران و پیچیدگی روابط ایران و آمریکا و گسترش بحران به کشور‌های خلیج فارس، دیگر ظرفیت لازم برای ایفای نقش میانجی‌گرانه را ندارد.

 کارشناس مسائل سیاسی گفت: این موضوع طی ماه‌های گذشته برای ایران، آمریکا و سایر طرف‌های منطقه‌ای آشکار شده، بنابراین تهدید‌های آمریکا علیه عمان با هدف تحت تأثیر قرار دادن نقش میانجی‌گرانه این کشور نیست.

وی خاطرنشان کرد: در مورد توافق مکه، آمریکایی‌ها ابتدا واکنش خاصی نداشتند، اما سپس ترامپ از آن استقبال کرد، چرا که آمریکا طی دهه‌های گذشته تلاش کرده همکاری‌های منطقه‌ای را به سمتی ببرد که بتواند در مهار ایران و موازنه‌سازی مقابل تهران موفقیت‌هایی کسب کند. 

 کارشناس مسائل سیاسی افزود: آمریکا برای کاهش هزینه‌های خود در غرب آسیا نیازمند حمایت از ائتلاف‌های جدید است، به‌ویژه اگر این ائتلاف‌ها بتوانند در برابر ایران موازنه‌سازی کنند.  اعضای توافق مکه اعلام کرده‌اند این توافق دفاعی و همکاری‌جویانه برای ثبات منطقه‌ای است و علیه هیچ بازیگر ثالثی از جمله ایران نیست.

وی گفت: با وجود این مواضع رسمی، روشن است عربستان به عنوان محور اصلی توافق، دغدغه تقویت بازدارندگی و جبران آسیب‌پذیری‌های امنیتی خود را دارد. توافق مکه اگرچه در ظاهر جهت‌گیری خاصی علیه هیچ کشوری ندارد، اما عربستان از طریق آن به دنبال تقویت بازدارندگی خود است.

 کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: موانعی وجود دارد؛ پاکستان و ترکیه روابط مهمی با ایران دارند و ورود آنها به مناقشه با ایران به خاطر عربستان قابل تصور نیست. اینکه توافق مکه در آینده چه سمت‌وسویی پیدا کند و آیا ممکن است با حمایت‌های آمریکا به سمت مواضع ضدایرانی حرکت کند، بستگی به تحولات آینده و نوع کنشگری ایران دارد.

وی افزود: در خصوص اینکه آیا عمان به دلیل نزدیکی به ایران مانعی برای پیشبرد توافق مکه است، این برداشت با واقعیت‌های منطقه‌ای سازگار نیست. عمان مانند قطر تلاش می‌کند فاصله خود را با توافق حفظ کند، اما این به معنای قرار گرفتن در ائتلاف متقابل در کنار ایران نیست.

وی گفت: کشور‌های پیرامونی ایران مانند عمان، قطر و حتی عراق در آینده کنش‌گری خود را به گونه‌ای تنظیم می‌کنند که بتوانند با هر طرف و هر ائتلاف احتمالی مناسبات خود را حفظ کنند. این کشور‌ها کم‌تر وارد محوربندی‌های منطقه‌ای می‌شوند؛ البته قطر ممکن است همکاری‌هایش با اعضای توافق مکه را افزایش دهد، اما عمان نقش بی‌طرفانه سنتی خود را ادامه خواهد داد.