امنیت پایدار منطقه باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود/ کشورهای منطقه باید درک کنند حضور آمریکا در منطقه، امنیت‌آفرین نیست
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - عباس سلیمی نمین، کارشناس مسائل سیاسی در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان درباره مهمترین تغییری که در معادلات امنیتی خاورمیانه ایجاد خواهد شد، اظهار داشت: مهمترین تغییری که به نظر من ایجاد خواهد شد، این است که کشورها به این جمع‌بندی خواهند رسید که خودشان امنیت‌شان را طراحی کنند و هرگز قادر نخواهند بود با روابط خود با کلیه کشورهای جهان به‌گونه‌ای تنظیم کنند که این روابط بتواند برایشان امنیت رقم بزند و هرگز قادر نخواهند بود امنیت را تحت لوای یک کشور تأمین کنند.
وی گفت: این مسئله کاملاً در روابط کشور‌هایی که در گذشته به صورت تک‌قطبی خودشان را پیوند زدند، قابل مشاهده است. ملت‌های عقب نگه داشته‌شده عملاً برای ایجاد امنیت پایدار از طریق کشورها، یک جهش در معادلات ایجاد خواهند کرد.
سلیمی‌نمین درباره مذاکره میان ایران و طرف‌های غربی تصریح کرد: قطعاً مذاکره روش منطقی و معقولی برای کاهش تنش‌هاست. این منوط به این است که طرفین اعتقاد به مذاکره داشته باشند و برای همه حقوق برابر قائل باشند تا بتوانند از طریق مذاکره به این حقوق برابر نزدیک شوند. ما برجام را با اروپایی‌ها ادامه دادیم و ترک نکردیم و سعی کردیم با اروپایی‌ها این بخش را ادامه دهیم. آمریکایی‌ها به دلیل اینکه می‌توانند افکار عمومی جهان را نسبت به مسائل واقعی و از منظر آگاهی افکار عمومی نسبت به مسائل جهانی آگاه کنند، باید نگاه خودشان را به مذاکره تغییر دهند.
این کارشناس سیاسی یادآور شد: علت اینکه ما مذاکره را در دستور کار قرار دادیم، این بود که مذاکره غیرمستقیم را به عنوان الگویی که بتواند بدعهدی آمریکا را افزایش دهد، دنبال کنیم؛ کما اینکه در برخی مقاطع اعلام کردند که آمریکایی‌ها نسبت به موادی از توافق پایبند نبودند. این مسئله برای ما دستاورد بسیار بالایی داشت و نهایتاً امروز مشخص شده که این آمریکایی‌ها هستند که به هیچ وجه به توافقات پایبند نیستند.
آگاهی ملت‌ها می‌تواند مسیر مذاکرات را تغییر دهد
سلیمی‌نمین بیان کرد: آیا آمریکایی‌ها به مذاکره برمی‌گردند یا نه؟ میزان فعالیت ملت‌ها برای گسترش آگاهی‌بخشی قطعاً آنها را ناچار خواهد کرد که به مذاکره برگردند. در شرایط کنونی وظیفه ما این است که آگاهی ملت‌ها را نسبت به آنچه در مذاکرات دنبال شده افزایش دهیم. این مسئله رابطه مستقیمی با این دارد که در ایران باشیم؛ یعنی یک صدایی است که می‌تواند آگاهی‌بخشی را گسترش دهد. حرف‌های در ایران طبیعتاً منجر به مخاطب ما در خارج کشور خواهد بود.
سلیمی‌نمین تصریح کرد: در میان کشورهای مختلف، ملت‌هایی که به واقعیت نزدیک شوند و واقعیت‌ها را دریابند و از زبان‌های مختلف برای رشد آگاهی خود استفاده کنند، اگر از ایران جدا شنیده شود، طبیعتاً این مقداری علیه ملت ایران تلقی خواهد شد. اگر ما بتوانیم متحداً در مورد حقوق اساسی صحبت کنیم، این موجب خواهد شد که همراهی ملت‌ها با ما افزون‌تر شود.
وی خاطرنشان کرد: این‌طور نیست که آمریکایی‌ها برایشان مهم نباشد که به افکار عمومی بی‌توجهی کنند. آنها با رسانه‌های مختلف و با ایجاد کارتل‌های رسانه‌ای دنبال این هستند که افکار عمومی را مدیریت کنند، چون افکار عمومی می‌تواند خیلی تعیین‌کننده باشد.
این کارشناس سیاسی در ادامه افزود: بعضی‌ها می‌گویند افکار عمومی خیلی تعیین‌کننده نیست و آمریکایی‌ها به هیچ وجه به افکار عمومی توجه نمی‌کنند. حتی اگر توجه نکنند و فریبکاری کنند، اما در سطح گسترده و حتی در میان‌مدت، مجبور خواهند شد که نسبت به آگاهی جوامع نوعی همراهی داشته باشند.
تقویت بازدارندگی با استفاده از همه ابزار‌های دفاعی
سلیمی‌نمین درباره نقش بازدارندگی منطقه‌ای و توانمندی‌های دفاعی ایران اظهار داشت: ما استفاده از همه ابزار‌ها را داریم. توان موشکی یکی از توانمندی‌های ماست و سایر توانمندی‌ها می‌تواند قدرت موشکی خودمان را تکمیل کند. قدرت موشکی ابزاری است در جهت به دشمن بفهمانیم قادر خواهیم بود پاسخ بدهیم؛ یعنی برای او هزینه ایجاد کنیم و مجبورش کنیم هزینه خودش را پرداخت کند.
وی گفت: طبیعتاً این امر عاقلانه است، چون اگر او احساس کند که هزینه لازم نیست پرداخت کند، این کار را تداوم می‌بخشد و مرتب در این قضیه اصرار بر قلدری می‌کند. ما در این زمینه بازدارندگی را متقابلاً جواب خواهیم داد و هزینه قابل توجهی برای آنها رقم خواهیم کرد.
سلیمی‌نمین تأکید کرد: این سیاست به این معناست که همه ملت‌ها بدانند این جنگ‌طلبی نیست، بلکه دفاع از حقوق اساسی ملت ایران است. ما همچنان در این زمینه به توسعه ادامه خواهیم داد. خوشبختانه ما در زمینه سیستم‌های پدافندی امروز روزبه‌روز پیشرفت خودمان را گسترش می‌دهیم. پدافندی که در ابتدای تهاجم گفتند ایران هیچ پدافندی ندارد، امروز ما در عین اینکه پاسخ دادیم، توانستیم در این زمینه به دستاورد‌های بسیار شایسته‌ای برسیم.
این کارشناس سیاسی یادآور شد: تسلیحاتی که آمریکایی‌ها به آنها خیلی می‌بالیدند و می‌گفتند با هیچ سیستم راداری قابل رهگیری نیست، ما داریم با رادار‌ها و پدافندی که خودمان در ایران ساختیم، را هدف می‌گیریم. این بسیار ارزشمند است.
وی تصریح کرد: بنابراین فرزندان این ملت، ضمن اینکه در زیر آتش دشمن قرار دارند و مورد ترور دشمن قرار گرفته‌اند، تلاش داشتند برایشان مؤثر باشد تا بتوانند بازدارندگی خودشان را وسعت دهند. این حرکت بسیار ارزشمندی است، چراکه با کمترین هزینه قدرت دفاعی ایران را افزایش می‌دهد.
امنیت پایدار منطقه بدون اتکا به قدرت‌های خارجی
سلیمی‌نمین درباره نقش تنگه هرمز بیان کرد: ما اعلام کردیم که امنیت تنگه هرمز باید توسط خود کشورهای حاضر در این موقعیت جغرافیایی تأمین شود. بعضی از کشورها حاضر نیستند این مطلب را بپذیرند و در برابر این خواسته به حق ملت ایران ایستادگی می‌کنند، در حالی که آمریکا هیچ موقعیتی در این منطقه ندارد.
وی اظهار داشت: آنها چنین ادعایی می‌کنند که اگر بتوانند مسلط شوند بر خلیج فارس، ادعای مالکیت خواهند کرد. ما که خودمان در خلیج فارس بیشترین مرز را داریم، یعنی ایران در واقع بزرگ‌ترین سهم مرزی را در خلیج فارس دارد، طبیعتاً باید بتواند در ایجاد امنیت در خلیج فارس نقش محوری و اساسی داشته باشد.
سلیمی‌نمین تصریح کرد: آنها این را درک می‌کنند و ما بر این قضیه اصرار داریم و طبیعتاً هم موفق خواهیم شد، چون دشمن نمی‌تواند برای مدت طولانی در این مسئله مقاومت کند؛ چون برایش هزینه فراوانی دارد که دائم نیروهای خودش را در حال آماده‌باش نگه دارد و این مشکلات جدی ایجاد می‌کند.
وی خاطرنشان کرد:، چون ما اینجا زندگی می‌کنیم، طبیعتاً مسئله برای‌مان خیلی فرق می‌کند. ماندن طولانی‌مدت آنها در خلیج فارس یا دریای عمان بسیار سخت است. ایران و تحمل ملت ایران در این زمینه طبیعتاً خیلی بیشتر است و ما قطعاً می‌توانیم اراده خودمان را در این زمینه حاکم بسازیم.
این کارشناس سیاسی درباره نقش کشورهای عربی منطقه در تحولات اخیر گفت: تغییر جهت دادن کشورهای منطقه برایشان خیلی سخت است. آنها امتیاز‌های فراوانی به آمریکا داده و استقلال‌شان را از دست داده‌اند، ولی متأسفانه یکی از مشکلات ما امروز همین است که کشورهای منطقه برخلاف مصالح ملت‌هایشان عمل کرده‌اند و خاک خودشان را در اختیار آمریکا قرار داده‌اند. این مبنای اختلاف ما با کشورهای منطقه است.
وی افزود: ما معتقدیم اگر هم بیاییم، می‌توانیم امنیت خیلی باثبات‌تری را حاکم کنیم، چون آمریکایی‌ها بار‌ها ثابت کرده‌اند که آنچه در اولویت برای آنها قرار دارد، تسلط صهیونیست‌ها بر کل منطقه است.
سلیمی‌نمین بیان کرد: آمریکا طبیعتاً مشکلات فراوانی ایجاد می‌کند؛ یعنی راهبرد اولویت قائل شدن برای حمایت از اسرائیل، اسرائیل را در موقعیتی قرار داده که موجودیتش را در عقب نگه داشتن کشورهای منطقه و مصرفی نگه داشتن آنها دنبال می‌کند؛ یعنی همواره آنها را عقب‌تر از جنگ و مصرف‌کننده نگه می‌دارد. این امر باعث می‌شود که همواره تنش در منطقه وجود داشته باشد.
وی تأکید کرد: ما می‌توانیم به خوبی ثابت کنیم که امنیت پایدار از طریق همراهی همه کشور‌هایی که در اینجا زندگی می‌کنند، می‌تواند به وجود بیاید. با اینکه کشورهای منطقه علیه ایران خیلی بد کردند و در هشت سال دفاع مقدس به صدام کمک مالی و تسلیحاتی کردند و بعد هم خودشان اذعان کردند که یک انسان وحشی و یک جانی تمام‌معناست، اما هشت سال از او به صورت گسترده پشتیبانی کردند؛ این برخورد ناصوابی بود که با ما داشتند.
سلیمی‌نمین گفت: روابط اقتصادی خودمان را با امارات حفظ کردیم و با سایر کشورها هم سعی کردیم روابط دوستانه‌ای داشته باشیم، ولی متأسفانه این مطلب که اگر از طریق پایگاه‌های آمریکا در کشور شما مورد هدف قرار بگیریم، در واقع حق ماست که آن پایگاه‌ها را متقابلاً مورد حمله قرار دهیم، برای آنها خیلی قابل پذیرش نیست.
کشورهای منطقه باید درک کنند حضور آمریکا در منطقه، امنیت‌آفرین نیست
سلیمی‌نمین اظهار داشت: این کار برای آنها قابل هضم نیست. آنها سال‌ها زیر سلطه آمریکا و قبل از آن انگلیس بوده‌اند و امروز اصلاً در مخیله‌شان نمی‌گنجد که در برابر زیاده‌خواهی‌های این کشورها بایستند؛ لذا با ما همراه نمی‌شوند.
این کارشناس سیاسی تصریح کرد: این کشورها تصور می‌کردند که اگر آمریکا پشتیبان آنها باشد و اگر آمریکا در کشورشان پایگاه داشته باشد، آنها دیگر امنیت پایدار خواهند داشت. آمریکا نتوانست برای پایگاه‌های خودش امنیت رقم بزند؛ چگونه می‌تواند برای این کشورها امنیت رقم بزند؟
وی تأکید کرد: دیر یا زود این کشورها عملاً در این وادی قرار خواهند گرفت که باید تلاش کنند بدون اتکا به قدرت‌های خارجی که اهداف و منافع دیگری را دنبال می‌کنند، عمل کنند. اصل سیاست آنها حمایت از صهیونیست‌هاست. نباید به آنها اتکا داشته باشیم؛ باید خودمان بنشینیم و اختلافات را که قابل حل است، حل کنیم و این می‌تواند بهترین امنیت را ایجاد کند، کما اینکه ما الان داریم با عمان به این جمع‌بندی می‌رسیم.
سلیمی‌نمین در ادامه افزود: اولاً زمان به نفع ماست. حتی اگر آمریکایی‌ها بازی دربیاورند و این شیوه نه جنگ و نه صلح را به گونه‌ای حاکم بسازند، این به نفع ماست؛ چراکه ما در مسیر رشد افکار عمومی حرکت می‌کنیم. من معتقدم عامل تعیین‌کننده در منطقه، آگاهی ملت‌هاست. در جهان، آگاهی ملت‌ها به نفع آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها نیست و آنچه ما در آن قرار داریم، رشد آگاهی‌هاست.
این کارشناس سیاسی خاطرنشان کرد: زمانی در انگلیس نمی‌شد یک حرف مختصر در نقد سیاست‌های آمریکا بیان کرد، اما امروز در دانشگاه‌ها تظاهرات‌های میلیونی علیه آمریکا در کشورهای اروپایی صورت می‌گیرد. یعنی روند مسائل به گونه‌ای است که آگاهی دارد رقم می‌زند. حتی اگر آمریکایی‌ها سیاست تشدید جنگ را دنبال کنند، اولاً به لحاظ اقتصادی با مشکلات جدی مواجه خواهند بود. ایران تحت محاصره و تحریم است و با بحران مواجه می‌شود؛ این خیلی فرق می‌کند؛ بنابراین باید به برخی نگاه‌های سطحی توجه داشت. تقابل در خلیج فارس به نفع ماست؛ یعنی ما اقتدار خودمان را تشدید خواهیم کرد و مسائل زیادی را رقم می‌زند.
سلیمی‌نمین درباره آمادگی ایران برای سناریو‌های مختلف بیان کرد: آمادگی‌های لازم را داریم و اعلام شده است. مسئولان شورای امنیت ملی، به ویژه دبیر شورای امنیت ملی، در این زمینه سیاست‌های ایران را تضمین کرده‌اند.
اگر آمریکایی‌ها شلیک کنند، ما هم یک شلیک خواهیم کرد
این کارشناس سیاسی تأکید کرد: آنچه با آن مواجه هستیم، بحث زمان است. اگر آمریکایی‌ها تصور کنند زمان به نفع آنهاست، خطای فاحشی خواهند کرد.
وی یادآور شد: ما اعلام کرده بودیم اگر آمریکایی‌ها بازی دربیاورند، یعنی بگویند مذاکره می‌کنیم و بعد وسط مذاکره آن را ترک کنند و زیر میز مذاکره بزنند، ما رویکرد خودمان را تغییر خواهیم داد. تا حالا اعلام کرده بودیم که اگر آمریکایی‌ها شلیک کنند، ما هم شلیک خواهیم کرد؛ یعنی ما تا امروز بر اساس بازدارندگی عمل می‌کنیم.
سلیمی‌نمین گفت: امروز اگر تشخیص بدهیم که آمریکایی‌ها می‌خواهند بازی رذیلانه‌ای را دنبال کنند، دیگر لازم نیست در حالت بازدارندگی باشیم؛ خودمان در جا‌هایی پیش‌دستانه عمل خواهیم کرد. این را هم اعلام کرده‌ایم. بنابراین ما برای همه این گزینه‌هایی که مطرح شده برنامه‌هایی داریم و قطعاً ملت ایران با همراهی ملت‌ها مواجه است؛ چون ملت‌ها کاملاً ایران را در این مسیر محق می‌دانند. ایران همواره از مذاکره استقبال کرده و این آمریکایی‌ها بودند که چندین بار مذاکره را نقض کردند و دست به عملیات نظامی علیه ملت ما زدند و ترور کردند.
این کارشناس سیاسی خاطرنشان کرد: از همه بالاتر اینکه برخلاف وعده‌های‌شان به برخی افراد وطن‌فروش عمل کردند؛ برخی افراد وطن‌فروش که آمریکایی‌ها را دعوت کردند که به ایران بیایند. آنها اعلام کردند که ما هرگز مردم عادی را هدف نخواهیم گرفت، اما دیدیم وقتی ملت ایران مقاومت کردند، درست عکس این آمریکایی‌ها عمل کردند؛ یعنی به بدترین شکل ممکن مردم غیرنظامی و کودکان را مورد هدف قرار دادند.
وی اظهار داشت: آمریکایی‌ها در این مسئله انتظار داشتند که ملت ایران تسلیم شود. وقتی این اتفاق نیفتاد، وارد وادی شدند که درست عکس آنچه اعلام کرده بودند عمل کردند و به بدترین شکل ممکن ملت ایران را هدف گرفتند؛ هم در زمینه رفاه ملت ایران و هم در زمینه جان و مال ملت ایران.
سلیمی‌نمین در پایان گفت: برخی کسانی که درک درستی از ماهیت آمریکا ندارند، می‌گفتند اگر آمریکا به ایران بیاید، هرگز با ملت ایران تقابل نخواهد داشت، بلکه با دولت ایران تفاوت‌ها را دنبال خواهد کرد. اما با حمله به مناطق مسکونی و رهبر ملت ایران، این آگاهی و این رشد هم صورت گرفته است.
