مبارزه گاز گرفتن انگشتان در بازار نفت

باشگاه خبرنگاران جوان - الجزیره شامگاه شنبه در یادداشتی با عنوان «مبارزه نفتی گاز گرفتن انگشتان؛ آیا واشنگتن در صفر کردن صادرات ایران موفق می‌شود؟» آورده است که واشنگتن در تازه‌ترین دور از کارزار فشار حداکثری، بر محدودسازی صادرات نفتی ایران و تشدید تحریم‌ها متمرکز شده است. اما به اعتقاد الجزیره در این نبرد فرسایشیِ دوسویه، آمریکا نیز هزینه‌های سنگینی می‌پردازد؛ از افزایش قیمت انرژی در بازار‌های جهانی گرفته تا تنش‌های امنیتی در منطقه و نگرانی متحدانش از اختلال در مسیر‌های حیاتی حمل و نقل دریایی.

«گاز گرفتن انگشتان» در ادبیات سیاسی و اقتصادی غرب و نیز جهان عرب، برای توصیف مبارزه‌ای به کار می‌رود که در آن دو طرفِ درگیر، هر یک با ضربه زدن به دیگری، خودشان نیز متحمل هزینه و آسیب می‌شوند، اما هیچکدام حاضر به عقب‌نشینی نیستند و این تقابل تا زمانی ادامه می‌یابد که یکی از دو طرف، توانِ تحملِ بیشتر را از دست بدهد. به عبارت دیگر، برنده این نوع نبرد، کسی نیست که ضربه سنگین تری می‌زند، بلکه کسی است که دیرتر خسته می‌شود و دوام بیشتری می‌آورد.

الجزیره در ادامه این گزارش تحلیلی از تهران می‌نویسد: در سوی دیگر میدان، ایران با تکیه بر راهبرد‌های جایگزین، تنوع بخشی به مقاصد صادراتی و بهره‌گیری از موقعیت ژئوپلیتیک خود در تنگه هرمز، توانسته است بخش قابل توجهی از فشار‌های غربی را خنثی کند و در عین حال، با استفاده از همین اهرم راهبردی، هزینه‌های تقابل را برای طرف مقابل نیز افزایش دهد.

اشکان بهرامی، کارشناس اقتصادی مقیم تهران، در گفت‌و‌گو با الجزیره تأکید کرده است که معادله کنونی، دقیقاً مصداق همان «نبرد گاز گرفتن متقابل» است؛ جایی که هر اقدامی برای محدودسازی ایران، پاسخ متناسبی در حوزه انرژی و ترانزیت دریافت می‌کند و برخلاف تصور واشنگتن، این تنها ایران نیست که هزینه تحریم‌ها را می‌پردازد، بلکه بازار‌های جهانی و حتی مصرف‌کنندگان غربی نیز بهای آن را با افزایش قیمت‌ها و ناامنیِ مسیر‌های تجاری پرداخت خواهند کرد.

طبق تجربه ۴۰ ساله فروپاشی اقتصادی مطرح نیست

به نوشته الجزیره، بهرامی در ادامه تصریح کرده که جمهوری اسلامی ایران با بیش از چهار دهه تجربه در مواجهه با انواع تحریم‌ها، امروز از بلوغ و انعطاف پذیری اقتصادی برخوردار است که اجازه نمی‌دهد سناریوی فروپاشی که برخی محافل غربی ترسیم می‌کنند، به واقعیت بپیوندد.

همچنین، اختلال احتمالی در تردد دریاییِ تنگه هرمز، نه تنها هزینه صادرات نفت ایران را افزایش نمی‌دهد، بلکه کشور‌های منطقه و حتی متحدان آمریکا را با چالش‌های جدی مواجه خواهد ساخت و این مسئله، قدرت چانه زنی تهران را در معادلات بین المللی به وضوح افزایش می‌دهد.

الجزیره در بخش دیگری از این گزارش آورده است که اگرچه شاخص‌های اقتصادی نظیر نرخ ارز و تورم تحت تأثیر عوامل بیرونی قرار دارند، اما دولت ایران با اتخاذ سیاست‌هایی نظیر حمایت از تولید داخلی و تقویت کانال‌های تجاری جدید، گام‌های مؤثری در جهت کاهش وابستگی به درآمد‌های نفتی و مدیریت این فشار‌ها برداشته است. این رسانه قطری همچنین به نقل از کارشناسان می‌نویسد که افزایش هزینه‌های تجاری و تنگ‌تر شدن حلقه تحریم‌ها، بیش از آنکه ایران را متأثر کند، بازار‌های جهانی و متحدان آمریکا را دچار نگرانی کرده و بسیاری از کشور‌ها به دنبال گشودن کانال‌های جدید همکاری با جمهوری اسلامی ایران هستند.

در پایان، الجزیره جمع‌بندی می‌کند که نتیجه این نبرد فرسایشی، نه به زیان ایران، بلکه به مثابه آزمونی دیگر برای اثبات قدرت مانور و انعطاف پذیریِ نظام اقتصادی کشور در برابر سیاست‌های یکجانبه گرایانه خواهد بود. گزارشگر این شبکه از تهران نیز تاکید کرده است که با وجود پیش بینی‌های نهاد‌هایی مثل صندوق بین المللی پول درباره انقباض ۵.۵ درصدی و تورم حدود ۷۰ درصدی، تجربه میدانی نشان داده که اقتصاد ایران در ادوار گذشته نیز اینگونه پیش بینی‌ها را با عبور موفق از بحرانها، باطل کرده است.

به نوشته الجزیره، در این مبارزه گاز گرفتگیِ انگشتان، هر دو طرف ضربه می‌خورند و هر دو هزینه می‌پردازند، اما آنکه دوام بیشتری خواهد آورد، نه آنکه تحریم‌ها را تشدید میکند، بلکه آن است که با تکیه بر توانمندی‌های داخلی و شرکای راهبردی خود، مسیر‌های جایگزین و پشتیبان را پیش روی خود گشوده نگه داشته است.

منبع: فارس