روزمرگی‌های شهر در قاب عکاسی؛ از مشاهده تا ثبت حافظه شهری
باشگاه خبرنگاران جوان؛ دل‌آرا ودودی - پیروز ابراهیمی جعفری، عکاس، نویسنده و پژوهشگر، درباره نسبت عکاسی با محیط پیرامون و زندگی روزمره معتقد است که جذابیت عکاسی لزوماً در سوژه‌های بزرگ و غیرمعمول نیست و یک منظره ساده، بخشی از یک ساختمان، بازی نور و سایه یا حتی یک لحظه عادی در خیابان نیز می‌تواند حرفی برای گفتن داشته باشد.
او درباره اهمیت نوع نگاه عکاس به سوژه‌های روزمره گفت: «چیزی که برای من اهمیت دارد، نوع نگاه به این اتفاق‌های ساده است. فکر می‌کنم بسیاری از زیبایی‌هایی که هر روز از کنارشان عبور می‌کنیم، به دلیل تکرار دیگر به چشممان نمی‌آیند و عکاسی فرصتی است برای دوباره دیدن آنها.»
جعفری درباره چگونگی انتخاب یک تصویر در فضای شهری نیز توضیح داد: «معمولاً یک اتفاق مشخص وجود ندارد. گاهی نور، ترکیب‌بندی، رنگ، فرم یک ساختمان یا حتی قرار گرفتن ابرها در آسمان باعث می‌شود مکث کنم. بعضی وقت‌ها هم یک لحظه کاملاً ساده، به دلیل حسی که به من منتقل می‌کند، توجه من را جلب می‌کند.»
این عکاس درباره معنای عناصر محیط پیرامون گفت: «هر عنصر می‌تواند بخشی از روایت اجتماعی و فرهنگی یک جامعه باشد. یک ساختمان قدیمی، یک دیوار، تابلوی یک مغازه، شیوه حضور آدم‌ها در خیابان یا حتی یک فضای خالی، می‌تواند نشانه‌ای از سبک زندگی، خاطرات جمعی و تغییراتی باشد که در جامعه و شهر اتفاق افتاده است.»
او درباره جایگاه شهر در عکس‌هایش نیز بیان کرد: «در عکس‌های من، شهر صرفاً پس‌زمینه نیست؛ خودِ شهر یکی از شخصیت‌های اصلی تصویر است. معماری، نور، بافت خیابان‌ها، فرسودگی یا نوسازی بناها، حضور و غیاب آدم‌ها و حتی فاصله میان فضاهای قدیمی و جدید، برای من حامل معنا هستند.»
جعفری درباره نقش عکاسی در ثبت حافظه شهری گفت: «به‌نظر من عکاسی امروز یکی از مهمترین ابزارهای ثبت حافظه شهری است. شهرها دائماً در حال تغییرند؛ ساختمان‌ها تخریب می‌شوند، خیابان‌ها تغییر شکل می‌دهند و حتی جزئیاتی که شاید در لحظه برای ما عادی باشند، چند سال بعد دیگر وجود نداشته باشند.»
او درباره تبدیل شدن عکس به سندی از یک دوره شهری توضیح داد: «عکاس همیشه با قصد ثبت تاریخ وارد خیابان نمی‌شود. ممکن است در جست‌وجوی یک قاب، نور یا یک اتفاق ساده باشد، اما همان تصویر بعدها به سندی از یک دوره شهری تبدیل شود.»
به گفته جعفری، عکس علاوه بر موضوع اصلی خود، اطلاعات دیگری از زمانه‌ای را که در آن ثبت شده در خود نگه می‌دارد. او در این‌باره گفت: «عکس، علاوه بر موضوع اصلی خود، معماری، تابلوها، خیابان‌ها، پوشش مردم، خودروها، سبک زندگی و حتی فضای اجتماعی آن زمان را نیز ثبت می‌کند.»
او درباره مرز میان مشاهده و دخالت در عکاسی از آدم‌ها و فضاهای روزمره نیز گفت: «سعی می‌کنم تا حد امکان در اتفاقی که در حال رخ دادن است دخالت نکنم و اجازه بدهم لحظه طبیعی خودش را پیدا کند.» جعفری احترام به حریم و شخصیت افراد را در این نوع عکاسی مهم دانست و تأکید کرد که ترجیح می‌دهد تصویر حاصل یک مشاهده باشد، نه اتفاقی که صرفاً برای ساختن یک تصویر ایجاد شده است.
جعفری درباره نسبت زیبایی بصری و واقعیت در عکس نیز گفت: «گاهی یک تصویر به دلیل واقعیتی که ثبت می‌کند ارزشمند است، حتی اگر در نگاه اول زیبا نباشد. در عین حال، به ترکیب‌بندی، نور و کیفیت بصری هم توجه دارم. برای من مهم است که عکس هم چیزی برای دیدن داشته باشد و هم چیزی برای فکر کردن.»
او در پایان درباره تفاوت دیدن عادی با نگاه عکاس توضیح داد: «همه ما می‌بینیم، اما عکاس تلاش می‌کند کمی بیشتر ببیند. یک اتفاق معمولی را از زاویه دیگری بررسی کند، نور و فرم آن را ببیند و به این فکر کند که اگر این لحظه ثبت شود، چه چیزی از آن باقی خواهد ماند.»
یکی از آثار پیروز ابراهیمی جعفری در نمایشگاه گروهی «همین حوالی» به نمایش درآمده است.
