ایران در شانگهای؛ پایان عصر انحصار قدرت‌های غربی

باشگاه خبرنگاران جوان - در حالی که نظم بین‌الملل برای دهه‌ها تحت سیطره تک‌قطبی و قواعد تعیین‌شده توسط قدرت‌های غربی بوده است، ظهور سازمان همکاری شانگهای (SCO) به عنوان یکی از بزرگ‌ترین بلوک‌های منطقه‌ای جهان، نشان از تغییر پارادایم در معادلات قدرت دارد. پیوستن رسمی جمهوری اسلامی ایران به این سازمان، تنها یک گام دیپلماتیک برای بهبود روابط منطقه‌ای نیست؛ بلکه کنشی راهبردی در جهت مقابله با «یک‌جانبه‌گرایی» و حمایت از گذار به جهانی «چندقطبی» است.

شکست استراتژی انزوا؛ حضور در قلب قدرت جدید

یکی از اصلی‌ترین ابزارهای سیاست‌های فشار حداکثری و یک‌جانبه‌گرایی، استفاده از ابزار انزوا و قطع پیوند کشورهای هدف از بدنه اصلی مدیریت جهانی است. با این حال، عضویت ایران در شانگهای، این استراتژی را با چالشی بنیادین روبرو کرده است. ایران با حضور در این سازمان، از دایره‌ای که توسط قدرت‌های غربی تعریف شده فراتر رفته و خود را در قالب ساختاری قرار داده است که از نظر جمعیت، وسعت جغرافیایی و منابع طبیعی، بخش عظیمی از جهان را نمایندگی می‌کند. این حضور نشان می‌دهد که هیچ قدرت واحدی نمی‌تواند به تنهایی مسیر آینده جهان را بدون توجه به بازیگران کلیدی آسیا تعیین کند.

تثبیت چندقطبی‌گرایی؛ از سیاست به ساختار

یک‌جانبه‌گرایی تنها به معنای تسلط نظامی نیست، بلکه شامل تسلط بر قواعد بازی در حوزه‌های مالی، امنیتی و حقوقی نیز می‌شود. سازمان همکاری شانگهای با ایجاد ساختارهای جایگزین، در حال تغییر ماهیت قواعد بین‌الملل است. حضور ایران در این سازمان، به معنای مشارکت در تدوین قواعدی است که برخلاف رویکردهای تک‌قطبی، بر اصل احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی تأکید دارند.

 این سازمان با ایجاد توازن میان قدرت‌های بزرگ آسیایی (مانند چین و روسیه) و سایر اعضا، بستری را فراهم می‌کند که در آن، تصمیمات جهانی دیگر تنها در اتاق‌های کارl واشنگتن یا بروکسل گرفته نمی‌شود.

امنیت جمعی؛ جایگزینی برای مداخلات یک‌جانبه

در حوزه امنیت، سال‌هاست که رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه بر پایه مداخلات نظامی و تغییر رژیم‌ها، ثبات را در بسیاری از مناطق جهان از بین برده است. سازمان شانگهای با تمرکز بر امنیت جمعی و همکاری در قالب ساختار «RATS» (ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم)، رویکردی متفاوت را پیشنهاد می‌دهد؛ رویکردی که بر مدیریت بحران‌ها از طریق دیپلماسی و همکاری‌های اطلاعاتی میان اعضا استوار است، نه بر پایه مداخله‌های فرامرزی که خود عامل بی‌ثباتی هستند. ایران با پیوستن به این ساختار، از ظرفیت آن برای پیشبرد امنیت منطقه‌ای از طریق همکاری‌های مبتنی بر منافع مشترک استفاده خواهد کرد.

گذار به عصری نو

در نهایت، عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، نمادی از تغییر وزن ترازوی قدرت در جهان است. این عضویت نشان می‌دهد که عصر انحصارگرایی در حال سپری شدن است و جهان به سمتی حرکت می‌کند که در آن، قدرت‌های منطقه‌ای بتوانند در قالب ائتلاف‌های چندجانبه، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت امور بین‌الملل ایفا کنند. ایران با این گام، نه تنها جایگاه خود را در نظم نوین تثبیت می‌کند، بلکه به عنوان یکی از ستون‌های اصلیِ تلاش برای ایجاد جهانی عادلانه‌تر و چندقطبی‌تر، شناخته می‌شود.

همچنین باید اشاره داشت پس از جنگ ۱۲ روزه و همچنین ۴۰ روزه قدرت راهبردی جمهوری اسلامی ایران در منطقه و جهان بیش از پیش نمایان شده و کشور‌ها دریافتند که باید در معادلات جهانی ایران را هم در نظر بگیرند تا بتوانند منافع خود را حاصل کنند.

منبع: تسنیم