بورس همچنان ظرفیت رشد میان‌مدت دارد؟
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - فاطمه اکبری، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: بازار سرمایه ایران در شرایطی قرار دارد که از یک‌سو، تورم بالا، افزایش نرخ ارز و رشد اسمی درآمد شرکت‌ها از ظرفیت رشد بورس حمایت می‌کنند و از سوی دیگر، نرخ بهره بالا، عدم اطمینان سیاست‌گذاری و محدودیت‌های تولید، مانع شکل‌گیری روند صعودی پایدار هستند.
وی افزود: ارزش دلاری بازار در هفته منتهی به ۲۰ آبان ۱۴۰۵ با رشد حدود ۸.۳ درصدی به ۱۰۴ میلیارد دلار رسید؛ با این حال، این رقم همچنان حدود ۳۲ درصد پایین‌تر از میانگین تاریخی ۱۵۳ میلیارد دلاری قرار دارد. این فاصله می‌تواند نشان‌دهنده ظرفیت بازیابی بازار باشد، هرچند به‌تنهایی معیار کافی برای اثبات ارزندگی نیست و باید در کنار وضعیت سودآوری شرکت‌ها بررسی شود.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به وضعیت جریان نقدینگی در بازار بیان کرد: از ابتدای پاییز حدود ۱۱.۸ هزار میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شده است؛ در حالی که صندوق‌های درآمد ثابت و طلا به‌ترتیب ۱۹.۵ و ۱۸.۶ هزار میلیارد تومان جذب کرده‌اند. این ترکیب نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران همچنان به بورس توجه دارند، اما در انتخاب دارایی با احتیاط عمل می‌کنند و بخشی از منابع خود را به ابزار‌های کم‌ریسک‌تر اختصاص می‌دهند.
اکبری با بیان اینکه نرخ ارز یکی از مهمترین متغیر‌های اثرگذار بر چشم‌انداز بورس در شرایط فعلی است، اظهار کرد: افزایش نرخ ارز می‌تواند درآمد ریالی شرکت‌های صادرات‌محور و نرخ فروش محصولات وابسته به ارز را تقویت کند؛ با این حال، میزان اثرگذاری آن به نرخ مؤثر تسعیر ارز و سیاست‌های ارزی دولت بستگی دارد.
وی ادامه داد: تورم و افزایش قیمت محصولات می‌توانند درآمد اسمی شرکت‌ها را افزایش دهند، اما رشد هزینه مواد اولیه، دستمزد و انرژی ممکن است بخشی از این اثر را خنثی کند. از این رو، کیفیت سودآوری و توان شرکت‌ها در حفظ حاشیه سود، اهمیت بیشتری از رشد صرف درآمد دارد.
این کارشناس بازار سرمایه نرخ بهره بالا را همچنان یکی از مهمترین موانع رشد بازار دانست و گفت: نرخ بهره بالا از یک‌سو جذابیت سرمایه‌گذاری در ابزار‌های بدون ریسک را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر، هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را بالا می‌برد.
وی افزود: علاوه بر این، قیمت‌گذاری دستوری، تغییرات نرخ خوراک و عوارض صادراتی، محدودیت تأمین انرژی و ضعف تقاضای داخلی می‌توانند سودآوری صنایع را تحت فشار قرار دهند. بنابراین، حتی در صورت افزایش نرخ ارز نیز نمی‌توان انتظار داشت تمام شرکت‌های بورسی به یک اندازه از شرایط تورمی منتفع شوند.
اکبری در تشریح وضعیت صنایع بورسی گفت: پتروشیمی‌ها و فلزات اساسی به دلیل ماهیت صادرات‌محور و وابستگی درآمد به نرخ ارز، ظرفیت مناسبی برای رشد اسمی درآمد دارند؛ هرچند نرخ خوراک، محدودیت انرژی و قیمت‌های جهانی بر عملکرد آنها اثرگذار است.
وی ادامه داد: در گروه پالایشی، حاشیه سود و فرمول‌های قیمت‌گذاری اهمیت بیشتری دارد. بانک‌ها با فرصت رشد اسمی دارایی‌ها مواجه‌اند، اما ناترازی و هزینه تجهیز منابع همچنان چالش اصلی آنهاست.
این کارشناس بازار سرمایه درباره صنعت دارو نیز اظهار کرد: تقاضای نسبتاً پایدار و امکان تعدیل نرخ فروش از مزیت‌های مهم این صنعت محسوب می‌شود، هرچند قیمت‌گذاری و نیاز به سرمایه در گردش می‌تواند محدودیت ایجاد کند.
اکبری با اشاره به روند معاملاتی بورس تصریح کرد: بازار پس از هفت روز رشد متوالی، در معاملات ۲۳ آبان با افزایش عرضه مواجه شد. شاخص کل حدود ۰.۸۷ درصد و شاخص هم‌وزن حدود ۰.۱۴ درصد افت کردند و حدود ۴.۳ تا ۴.۶ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد.
وی افزود: این تفاوت عملکرد نشان می‌دهد فشار فروش در نماد‌های بزرگ و شاخص‌ساز بیشتر بوده است. همچنین محدوده ۸.۵ میلیون واحد به مقاومت مهمی برای شاخص کل تبدیل شده و عبور از آن به تقویت جریان نقدینگی و بهبود انتظارات بنیادی نیاز دارد.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به چشم‌انداز ماه‌های آینده بازار بیان کرد: سناریوی محتمل‌تر، تداوم نوسانات همراه با رشد انتخابی صنایع و شرکت‌های دارای عملکرد بنیادی مناسب است.
وی تأکید کرد: اگرچه فاصله ارزش دلاری بازار با میانگین تاریخی و ظرفیت رشد درآمد شرکت‌ها، فرصت‌هایی برای سرمایه‌گذاری ایجاد کرده است، اما هنوز نمی‌توان ورود یکباره و سنگین سرمایه را توصیه کرد.
اکبری درباره راهبرد مناسب سرمایه‌گذاری در شرایط فعلی گفت: ورود تدریجی و خرید پله‌ای، تمرکز بر شرکت‌های دارای سودآوری پایدار، بدهی کنترل‌شده و جریان نقد عملیاتی مناسب و حفظ بخشی از نقدینگی برای استفاده از اصلاح‌های احتمالی، رویکرد منطقی‌تری خواهد بود.
وی ادامه داد: افزایش وزن سهام در پرتفوی نیز بهتر است با مشاهده نشانه‌هایی نظیر تداوم ورود پول حقیقی، تقویت ارزش معاملات و عبور شاخص از مقاومت‌های پیش‌رو انجام شود.
این کارشناس بازار سرمایه در جمع‌بندی چشم‌انداز بازار اظهار کرد: بازار سرمایه ایران از منظر میان‌مدت همچنان ظرفیت رشد دارد، اما تحقق این ظرفیت به ثبات سیاست‌های اقتصادی، بهبود سودآوری شرکت‌ها و بازگشت تقاضای پایدار وابسته است.
وی خاطرنشان کرد: بورس در شرایط فعلی برای شناسایی فرصت‌های بنیادی و ورود تدریجی قابل بررسی است، اما این بازار در موقعیتی نیست که بتوان سرمایه‌گذاری هیجانی و پذیرش ریسک حداکثری را توصیه کرد.
