هدایت ارز باید به سمت تقویت ارزش پول ملی برود

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - بازار ارز در ماه‌های اخیر به یکی از بحرانی‌ترین حوزه‌های اقتصاد کشور تبدیل شده است. نوسانات شدید و افزایش روزافزون قیمت‌ها، زندگی مردم را با دشواری‌های جدی مواجه کرده و فشار معیشتی سنگینی را بر خانوار‌ها وارد کرده است. 

در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که چه نهادی مسئول این وضعیت است و چرا تاکنون اقدام مؤثری برای مهار آن انجام نشده است. بر اساس قانون، کنترل نرخ ارز بر عهده بانک مرکزی است و این نهاد اختیارات گسترده‌ای در این حوزه دارد. با این حال، عملکرد این نهاد در ماه‌های گذشته با انتقادات جدی مواجه بوده و بسیاری از کارشناسان معتقدند سیاست‌های اتخاذشده نتوانسته ثبات لازم را به بازار بازگرداند.

یکی از محور‌های اصلی این انتقادات، خلأ نظارتی بر عملکرد بانک مرکزی است. مجلس به عنوان نهاد قانونگذار و نماینده مردم، وظیفه دارد بر عملکرد این نهاد نظارت مؤثر داشته باشد، اما در حال حاضر ابزار‌های کافی برای بازخواست رئیس بانک مرکزی در اختیار ندارد. این خلأ قانونی باعث شده است که سیاست‌های ارزی بدون پاسخگویی لازم اتخاذ شود و هزینه آن بر دوش مردم بیفتد. در چنین شرایطی، ضرورت اصلاح ساختار‌ها و ایجاد سازوکاری برای پاسخگویی مستقیم رئیس بانک مرکزی در برابر مجلس بیش از پیش احساس می‌شود.

از سوی دیگر، نحوه تخصیص منابع محدود ارزی یکی از موضوعات بحث‌برانگیز است. در شرایطی که کشور با کمبود ارز مواجه است، اختصاص این منابع به واردات کالا‌های غیرضروری و لوکس، توجیه منطقی ندارد. این رویه نه تنها به تولید داخلی ضربه می‌زند، بلکه به افزایش تقاضای کاذب برای ارز و گران‌سازی آن دامن می‌زند. در چنین وضعیتی، هدایت ارز به سمت نیاز‌های اساسی و بخش‌های مولد اقتصادی، یک ضرورت انکارناپذیر است.

در همین راستا ایزدخواه با اشاره به این موضوع که بانک مرکزی عملکرد مناسبی در زمینه کنترل نرخ ارز ندارد، تصریح کرد: متأسفانه شاهد هستیم که بانک مرکزی در حال اعمال سیاست‌های غلط و شکست‌خورده است. سیاست‌هایی که نتوانسته است کنترل نرخ ارز را در کشور در دست بگیرد و به تقویت ارزش پول ملی بیانجامد.

وی ادامه داد: متأسفانه بانک مرکزی از سیاست‌های غلطی که در حوزه ارزی به اجرا می‌گذارد، درس نمی‌گیرد. با این سیاست‌های ارزی، کشور هر لحظه به سمت فروپاشی ارزی نزدیک‌تر می‌شود. این وضعیت قابل قبول نیست و باید اصلاح شود.

این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: قانونی که  در مجلس به تصویب رسید، در واقع مجلس را در نظارت بر بانک مرکزی خلع ید کرد. الان مجلس هیچ ابزاری برای نظارت مستقیم بر عملکرد بانک مرکزی ندارد. اختیار تام به بانک مرکزی در زمینه کنترل نرخ ارز داده شده است، اما امکان نظارت مستقیم بر این دستگاه توسط مجلس وجود ندارد.

وی ادامه داد: با وجود این که اختیارات تام به بانک مرکزی برای کنترل نرخ ارز داده شده است، به نظر می‌رسد این دستگاه حالت جنگی به خودش نگرفته و متوجه حساسیت شرایط نیست. به همین دلیل، اعمال سیاست‌های غلط و شکست خورده ارزی گذشته در دستور کار بانک مرکزی است.

ایزدخواه گفت: مجلس در حال حاضر هیچ نظارت مؤثری بر بانک مرکزی ندارد و نیاز است این خلأ قانونی رفع شود و رئیس بانک مرکزی به صورت مستقیم و مؤثر در مقابل مجلس پاسخگو باشد. راهکار این است که مجلس قانونی بگذارد که جلوی بانک مرکزی را بگیرد تا اختیارات بی‌حد و حصر در زمینه سیاست‌گذاری نرخ ارز بدون پاسخگویی به مجلس را نداشته باشد. ما الان به نقطه تغییر نظام ارزی رسیده‌ایم و باید سیاست‌گذاری‌های صحیح انجام شود.

وی تأکید کرد: واردات کالا‌های لوکس در شرایط فعلی در کشور یک پشت پرده دارد و آن هم گران کردن ارز است. وقتی ماشین‌های گران‌قیمت و آنچنانی وارد کشور می‌شوند، به نظر می‌رسد این یک ترفند برای ایجاد تقاضای کاذب برای ارز و گران‌سازی آن است. 

ایزدخواه گفت: متأسفانه ما امروز در کف بازار اصطلاحاتی مانند دلار لندکروزی را می‌شنویم. یعنی این امر معیاری برای نرخ‌گذاری ارز شده است. این سیاست به شدت اشتباه است. درصد اندکی می‌توانند چنین کالایی را تهیه کنند و در شرایط فعلی هیچ ضرورت و توجیهی ندارد. باید سیاست‌هایی به اجرا گذاشته شود که به سود عموم مردم باشد و منافع ملی را تأمین کند. این طور اقدامات در شرایط فعلی کمک‌کننده نیستند.