یک سال پس از آتش‌بس، «روز پس از جنگ» وعده‌داده‌شده برای غزه هنوز فرا نرسیده است
باشگاه خبرنگاران جوان؛ اعظم پورکند - یک سال پس از اجرایی شدن آتش‌بس در نوار غزه، تمامی اسیران اسرائیلی بازگردانده شده‌اند، اما بخش عمده تعهداتی که در توافق به فلسطینی‌ها وعده داده شده بود، همچنان محقق نشده است.
حملات اسرائیل ادامه یافته، روند عقب‌نشینی نظامی متوقف شده و در مواردی نیز معکوس شده است. ترتیبات مربوط به اداره غزه هنوز تکمیل نشده و بازسازی گسترده این منطقه نیز آغاز نشده است.
بیشتر جمعیت حدود ۲.۱ میلیون نفری غزه همچنان آواره‌اند و بسیاری از آنها در چادرها، ساختمان‌های آسیب‌دیده یا میان آوار زندگی می‌کنند. مقام‌های فلسطینی می‌گویند ادامه حملات، در واقع امتداد جنگ نسل‌کُشانه اسرائیل علیه غزه است که از ۸ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد.
آتش‌بس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ و پس از میانجی‌گری مصر، قطر، ترکیه و آمریکا اجرایی شد. این توافق شامل عقب‌نشینی مرحله‌ای نیروهای اسرائیلی، افزایش کمک‌های بشردوستانه، ایجاد سازوکار‌های جدید برای اداره غزه و بازسازی این منطقه بود.
بازگرداندن اسیران اسرائیلی
بر اساس اعلام کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، حماس در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، ۲۰ اسیر زنده باقی‌مانده اسرائیلی را آزاد کرد و اسرائیل نیز در مقابل، یک‌هزار و ۹۶۸ بازداشت‌شده فلسطینی را آزاد کرد.
انتقال پیکر‌ها همچنان ادامه داشت تا اینکه ارتش اسرائیل در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد آخرین پیکر را پیدا کرده است.
ادامه حملات اسرائیل
با این حال، آتش‌بس به پایان حملات اسرائیل در غزه منجر نشد.
بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه، نقض توافق از سوی اسرائیل طی یک سال گذشته به شهادت بیش از یک‌هزار و ۴۷۰ فلسطینی و مجروح شدن بیش از ۵ هزار و ۱۸۰ نفر دیگر انجامیده است.
مصر، قطر و ترکیه در ماه اوت اعلام کردند که ادامه حملات اسرائیل، توافق را نقض می‌کند و مانع اجرای مرحله دوم آن می‌شود.
عقب‌نشینی اسرائیل متوقف شد و روند آن معکوس شد
پیش از اعلام آتش‌بس، ارتش اسرائیل کنترل حدود ۷۵ درصد از نوار غزه را در اختیار داشت.
بر اساس توافق، نیروهای اسرائیلی در مرحله نخست تا خط موسوم به «خط زرد» عقب‌نشینی کردند؛ به‌گونه‌ای که حدود ۵۳ درصد از این منطقه همچنان تحت استقرار نظامی اسرائیل باقی ماند. این آمار را دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) اعلام کرده است.
اما روند عقب‌نشینی متوقف شد و سپس در جهت عکس پیش رفت.
اوچا در اواخر ژوئن اعلام کرد که نیروهای اسرائیلی به سمت غرب و فراتر از خط زرد پیشروی کرده‌اند و در نتیجه، ۶۴.۹ درصد از نوار غزه تحت کنترل مستقیم اسرائیل یا محدودیت‌های شدیدتر قرار گرفته است.
سازمان ملل در ماه اوت اعلام کرد که نزدیک به دو سوم این منطقه برای فلسطینی‌ها غیرقابل دسترس است یا با محدودیت‌های شدید مواجه است.
توقف اجرای مرحله دوم توافق
نقشه راهی ۱۵بندی، محدودیت تسلیحاتی حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی را به عقب‌نشینی‌های بیشتر اسرائیل، استقرار یک نیروی بین‌المللی، انتقال اداره غزه و آغاز بازسازی مرتبط می‌کرد.
مصر، قطر و ترکیه در سوم اوت اعلام کردند که حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی این نقشه راه، از جمله بند مربوط به تسلیحات، را پذیرفته‌اند.
در اواخر همان ماه، هشت کشور از جمله ترکیه، مصر، قطر و عربستان سعودی اعلام کردند که اسرائیل این نقشه راه را رد کرده و در نتیجه، مانع اجرای طرح گسترده‌تر شده است.
انتقال اداره غزه همچنان ناتمام است
در ژانویه، کمیته ملی اداره غزه متشکل از کارشناسان و تکنوکرات‌ها به ریاست علی شعث تشکیل شد تا در دوره انتقالی، مسئولیت امور غیرنظامی را بر عهده بگیرد.
با این حال، انتقال مسئولیت‌های حکومتی هنوز تکمیل نشده و نیروی بین‌المللی تثبیت اوضاع که قرار بود مستقر شود، همچنان به غزه اعزام نشده است.
بازسازی همچنان دور از دسترس است
با وجود پیش‌بینی افزایش کمک‌های بشردوستانه در توافق آتش‌بس، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد در ماه سپتامبر اعلام کرد که پس از بسته شدن گذرگاه زیکیم در ماه مه، گذرگاه کرم ابوسالم تنها گذرگاه فعال برای ورود کالا به غزه باقی مانده است.
محدودیت‌های اسرائیل بر ورود مصالح مورد نیاز برای تأمین سرپناه و ساخت‌وساز نیز ادامه دارد.
برآورد مشترک سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و بانک جهانی نشان می‌دهد که غزه طی ۱۰ سال آینده برای احیا و بازسازی به ۷۱.۴ میلیارد دلار نیاز خواهد داشت؛ از این میزان، ۲۶.۳ میلیارد دلار باید در ۱۸ ماه نخست تأمین شود.
بر اساس ارزیابی این نهادها، یک میلیون و ۹۰۰ هزار فلسطینی آواره شده‌اند و ۳۷۱ هزار و ۸۸۸ واحد مسکونی آسیب دیده یا به‌طور کامل تخریب شده است.
اوچا در ماه سپتامبر اعلام کرد که محدودیت‌های اسرائیل همچنان مانع ورود اقلام ضروری برای تأمین سرپناه است؛ از جمله هزاران چادر و مصالح ساختمانی که به‌شدت مورد نیاز هستند.
یک سال پس از آتش‌بس، پرونده اسیران بسته شده است؛ اما برای جمعیت آواره غزه، گذار وعده‌داده‌شده از جنگ به مرحله احیا و بازسازی هنوز تحقق نیافته است.
بر اساس آمار فلسطینی‌ها، از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۷۴ هزار فلسطینی در حملات اسرائیل به غزه به شهادت رسیده و بیش از ۱۷۵ هزار نفر دیگر مجروح شده‌اند. همچنین حدود ۹۰ درصد زیرساخت‌های این منطقه تخریب شده است.
منبع: آناتولی
