حقیقت جنگ در تنگه هرمز 

باشگاه خبرنگاران جوان؛ ستایش اسکندری – روزنامه «نیویورک تایمز» در یادداشتی نوشت هنگامی که ترامپ به ضمیمه کردن تنگه هرمز به قلمرو آمریکا تهدید نمی‌کند، دولت او خواهان بازگشت این آبراه به وضعیت یک گذرگاه بین‌المللی آزاد برای تأمین نفت جهان می‌شود.

ترامپ باید با واقعیت رو‌به‌رو شود. آن واقعیت هم این است که هیچ‌یک از این دو اتفاق رخ نخواهد داد. تنگه هرمز باید بازگشایی شود، حتی اگر این به معنای پرداخت عوارض عبور به ایران باشد.

این پیامد یک شکست برای آمریکا خواهد بود؛ اما در مقطع کنونی، کم‌ضررترین گزینه ممکن برای آمریکایی‌ها به شمار می‌رود.

جنگ با ایران دو واقعیت را آشکار ساخته است: ایران نمی‌خواهد تنگه هرمز را به‌طور کامل ببندد، و آمریکا نیز قادر نیست در مدیریت آن داخلتی داشته باشد.

علی‌رغم ماه‌ها بمباران سنگین موشکی و هوایی از سوی آمریکا، ایران نشان داده است که همچنان می‌تواند مانع تردد نفتکش‌ها در تنگه‌ای شود که پیش از حمله ترامپ به ایران در ماه فوریه، یک‌پنجام نفت جهان از آن عبور می‌کرد.

تنگه هرمز گذرگاهی نعل‌اسبی به طول ۹۰ مایل است که به کشور‌های دو سوی آن ایران در شمال و عمان در جنوب، امکان می‌دهد تا در صورت تمایل، کشتیرانی را مختل کنند.

خط ساحلی ناهموار و صخره‌ای آن، پناهگاهی امن برای موشک‌های هدایت‌دقیق، پهپاد‌ها و قایق‌های تندرو تهاجمی ایران فراهم آورده تا با تاکتیک‌های «شلیک و فرار» که شکست قطعی آنها غیرممکن است، شناور‌ها را تهدید کنند.

ایران می‌تواند چنین تسلیحاتی را با هزینه اندک و به صورت نامحدود تولید کند؛ این امر حمله ایران را به یک خطر دائمی و جدایی‌ناپذیر برای عبور از هرمز تبدیل می‌کند که حتی یک توافق دیپلماتیک با ایران نیز آن را به‌طور کامل از بین نخواهد برد.

شرکت‌های کشتیرانی خصوصی از به خطر انداختن خدمه و محموله‌های خود در شرایطی که امنیت کامل برقرار نیست سر باز زده‌اند؛ همین امر به ایران اجازه داده تا بدون نیاز به حمله به تک‌تک کشتی‌ها، ترافیک عبوری را مهار کند.

نویسنده ادعا دارد در درازمدت، عملیات‌های تحت رهبری آمریکا برای عبور پنهانی نفت از هرمز با خطر تلفات نیرو‌های آمریکایی همراه بوده و بار مالی سنگینی بر دوش مالیات‌دهندگان این کشور خواهد گذاشت.

افکار عمومی آمریکا نیز حق دارند نسبت به تأمین مالی دسترسی رایگان برای کشور‌هایی که خود حاضر به همکاری جهت بازگشایی تنگه نیستند بدبین باشند، به‌ویژه زمانی که این کشور‌ها می‌توانند با پرداخت عوارض، هزینه عبور خود را تأمین کنند.

از منظر مالی، پرداخت حق ترانزیت هم برای آمریکا و هم برای اقتصاد جهانی معامله‌ای به مراتب بهتر از تداوم وضعیت نیمه‌تعطیل تنگه است.

 هرچند تاب‌آوری اخیر بازار‌های جهانی نفت بسیاری را شگفت‌زده کرده، اما کسری عرضه روزانه تا سقف ۱۴ میلیون بشکه در اوج درگیری‌ها، ضربه‌ای سنگین به ذخایر نفت خام و فراورده‌های جهانی وارد آورده است.

این روند به مرور سپر‌های حفاظتی را که باعث شده بودند قیمت نفت نسبت به دوران پیش از جنگ تنها افزایشی ملایم داشته باشد، تحلیل برده است.

اگر بحران هرمز موجب جهش شدید بهای نفت شود، خسارات اقتصادی می‌تواند فاجعه‌بار باشد؛ به‌ویژه برای آمریکا که اقتصاد آن به مراتب بیشتر از سایر قدرت‌های بزرگ مانند روسیه و چین به نفت وابسته است.

هرچند وضع مالیات عبور در هرمز برای آمریکا و شخص ترامپ تحقیرآمیز خواهد بود. ایران هم‌اکنون در حال مذاکره با عمان درباره آینده این تنگه است.

نویسنده معتقد است دریافت عوارض عبور منافع مالی برای ایران خواهد داشت، اما حتی بر اساس بالاترین برآورد‌های درآمدی، با توجه به خسارات جنگی ۲۷۰ میلیارد دلاری وارده به این کشور، ایران همچنان عقب خواهد ماند.

اگر ایران طبق برخی برآورد‌ها سالانه بین ۶ تا ۱۴ میلیارد دلار درآمد ترانزیتی کسب کند، نزدیک به ۲۰ سال طول خواهد کشید تا تنها هزینه‌های ناشی از جنگ را جبران نماید.

شاید بتوان گفت مجاز دانستن کنترل ایران بر هرمز، بدعت نامناسبی ایجاد می‌کند و سایر کشور‌های همجوار با گلوگاه‌های حساس کشتیرانی را به اعمال کنترل بر آنها تشویق می‌نماید.

با این حال، آنچه در هرمز رخ می‌دهد به احتمال بسیار زیاد به همان هرمز محدود خواهد ماند؛ موقعیت جغرافیایی منحصر‌به‌فرد و اهمیت بازاری آن برای انتقال نفت خلیج فارس با هیچ آبراه دیگری در جهان قابل مقایسه نیست.

از دیدگاه جامعه‌شناسان برجسته، هرگونه مالیات‌ستانی نوعی باج‌گیری در ازای حفاظت است. تاریخ نشان می‌دهد کسانی که قادر به تأمین امنیت یا تحمیل هزینه‌ها و پیامد‌ها در یک محدوده جغرافیایی هستند، اغلب اقتدار سیاسی و نظام مالیاتی خود را بر آن منطقه دیکته می‌کنند؛ و ایران نشان داده است که هم‌اکنون کنترل قابل توجهی بر تنگه هرمز دارد.

هیچ‌یک از این موارد برای آمریکا وضعیتی آرمانی نیست؛ اما هرچه زودتر این واقعیت جدید را بپذیریم، برای مصرف‌کنندگان، اقتصاد جهان و ثبات منطقه‌ای بهتر خواهد بود.

شاید پیامد‌های ناشی از تثبیت اقتدار دائمی ایران بر تنگه هرمز، رؤسای جمهور آینده آمریکا یا حتی شخص ترامپ را از آغاز جنگ‌های پرخطر و غیرضروری برحذر دارد.