در بروز مسمومیت‌ها، از هرگونه خوددرمانی فرد مسموم پرهیز شود
باشگاه خبرنگاران جوان - به گزارش اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان پزشکی قانونی کشور، مریم اخگری با اشاره نامگذاری هفته اول آبان ماه با عنوان هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها که در سال جاری با شعار شناخت خطر تا اقدام به موقع برای پیشگیری از مسمومیت‌ها برگزار می‌شود، گفت: هدف از اطلاع رسانی در حوزه مسمومیت‌ها، ارتقاء آگاهی‌های عمومی در این زمینه، پیشگیری از بروز انواع مسمومیت‌ها و محافظت از افراد به ویژه کودکان، جوانان و سالمندان است.
کودکان و سالمندان، بیشترین قربانیان مسمومیت دارویی اتفاقی هستند
وی با اشاره به نامگذاری روزهای این هفته به هر یک از انواع مسمومیت‌ها گفت: طیف وسیعی از داروها ممکن است منجر به بروز مسمومیت به شکل اتفاقی و یا عمدی شود که متاسفانه کودکان و افراد سالمند بیشترین قربانیان مسمومیت دارویی اتفاقی هستند.
اخگری تصریح کرد: کودکان به دلیل رنگ جذاب و متنوع قرص‌ها و یا مزه شیرین برخی از شربت‌ها، از روی کنجکاری اقدام به مصرف آن می‌کنند در حالیکه همین امر منجر به مسمومیت و یا مرگ آنان می‌شود، سالمندان نیز به دلایلی همچون نداشتن دید کافی و یا عدم شناخت داروها اقدام به مصرف دارو‌های اشتباه می‌کنند بنابراین توصیه می‌شود حتما یک فرد مطلع در خانواده بر تجویز و مصرف دارو در سالمندان نظارت داشته باشد.
وی در خصوص مسمومیت‌های دارویی عمدی که با انگیزه خودکشی و یا دگرکشی اتفاق می‌افتد، افزود: اولین توصیه آن است که اگر در اطراف خود فردی با افکار خودکشی و آسیب‌های روانی وجود دارد، پیش از هر اتفاق غیرقابل جبران حتما با اورژانس اجتماعی در تماس باشید.
عضو هیئت علمی سازمان خاطرنشان کرد: دارو‌های آرام‌بخش و خواب‌آور در صورتی که در میزانی بالاتر از دز تعیین شده توسط پزشک و یا در دز‌های تکراری توسط فرد، مورد استفاده قرار بگیرد، منجر به مسمومیت، بستری و مرگ افراد می‌شود.
وی تأکید کرد: در بعضی داروها، دز درمانی و دز سمی بسیار به یکدیگر نزدیک هستند و به همین دلیل اگر بدون توجه به دستور پزشک مورد استفاده قرار بگیرند، مرگ فرد را رقم خواهد زد.
کارشناس حوزه سم‌شناسی سازمان همچنین به افراد توصیه کرد از مصرف خودسرانه داروها به همراه یکدیگر اجتناب کنند، زیرا برخی داروها در صورت مصرف همزمان، اثرات تجمیعی دارند و یا تقویت اثرات یکدیگر منجر به مسمومیت و مرگ فرد می‌شوند.
وی با اشاره به برخی پرونده‌های ارجاعی سازمان پزشکی قانونی کشور در حوزه مسمومیت‌های دارویی تصریح کرد: در یکی از پرونده‌ها شاهد مرگ کودکی بودیم که دارو‌های مادربزرگ خود را از کابینت آشپرخانه برداشته و مصرف کرده بود و یا در پرونده‌ای دیگر یک دختر جوان برای درمان سردرد خود به توصیه یکی از دوستانش در یک میهمانی قرصی را مصرف کرد که منجر به مرگ او شد. بررسی‌های پزشکی قانونی نشان داد داروی مصرف شده توسط این دختر جوان، قرص متادون بوده‌است.
اخگری با تأکید بر اینکه افراد و به ویژه جوانان از عوارض و خطرات احتمالی داروها و بی‌خطر بودن مصرف آنها مطلع نیستند، گفت: هیچ دارویی نباید بدون تجویز پزشک و تنها با توصیه دوستان و آشنایان مورد استفاده قرار گیرد، زیرا اثرات داروها در بدن‌ها و افراد مختلف، کاملا متفاوت است.
وی همچنین توصیه کرد: در صورتی که فردی در اطراف ما دچار مسمومیت شد به هیچ عنوان اقدام به خوددرمانی و یا اجبار او به استفراغ نکنیم، زیرا این اقدام ممکن است موجب ورود مواد غذایی به ریه، بازگشت مجدد داروها یا سموم از معده به مری و در نتیجه مرگ فرد شود، بنابراین تنها اقدام اساسی در این گونه موارد تماس با اورژانس و انتقال فرد به مراکز درمانی است. ضمن آنکه لازم است پوکه دارو‌های مصرف شده توسط فرد برای اتخاذ اقدام درمانی مناسب، به مراکز درمانی ارجاع شود.
هشدار در خصوص موارد مسمومیت در کودکان
اخگری در ادامه با هشدار در خصوص موارد مسمومیت در کودکان گفت: مواد شیمیایی، سفیدکننده‌ها، انواع شوینده‌ها و ... که در کابینت‌های آشپزخانه نگهداری می‌شود، برای کودکان بسیار خطرآفرین است چرا که در برخی پرونده‌ها شاهد مصرف این مواد از سر کنجکاوی توسط کودکان و در نتیجه مسمومیت آنان بوده‌ایم.
وی با تأکید بر اینکه مواد شیمیایی و شوینده‌ها به هیچ عنوان نباید از ظرف اصلی خود خارج شوند، به خانواده‌ها توصیه کرد این مواد را دور از دسترس کودکان نگهداری کنند. (به عنوان مثال از ریختن مواد شوینده و شیمیایی در ظروف مواد خوراکی مانند آب معدنی، آب میوه و ... خودداری شود)
وی بلع باطری را از دیگر موارد مسمومیت در کودکان عنوان و تصریح کرد: بلع باطری از جمله باطری‌های سکه‌ای کوچک برای کودکان بسیار خطرناک است و خانواده‌ها باید در این زمینه نیز مراقبت‌های لازم را داشته باشند.
عضو هیئت علمی سازمان با اشاره به برخی پرونده‌های ارجاعی به پزشکی قانونی در موضوع مسمومیت کودکان، اظهار داشت: در برخی پرونده‌ها شاهد مسمومیت و متاسفانه مرگ کودکان به دلیل نوشیدن شربت متادون بودیم که در یخچال نگهداری می‌شده و به خاطر طعم شیرین آن توسط کودک مورد استفاده قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در پرونده‌ای خانواده‌ای برای پیک نیک به بیرون رفته بودند و متاسفانه یک بطری ماءالشعیر حاوی شربت متادون به همراه داشتند. کودک این خانواده به تصور ماءالشعیر، شربت متادون را نوشیده و فوت کرده‌بود.
رییس کنترل کیفی آزمایشگاه‌های سازمان، خاطرنشان کرد: شربت متادون از مواد مسمومیت زا به ویژه در کودکان است در حالیکه این شربت به هیچ عنوان نباید در خانه نگهداری شود و مصرف آن با دز تعیین شده تنها در مراکز ترک اعتیاد و با دستور مددکار این مراکز مجاز است، اما متأسفانه این شربت از مجاری غیرقانونی در دسترس افراد قرار می‌گیرد و چنین حوادث و اتفاقات تلخی را رقم می‌زند.
وی در موارد مسمومیت کودکان نیز از خانواده‌ها خواست از هرگونه خوددرمانی و یا اجبار کودک به استفراغ، خودداری کنند به ویژه در مورد حلال‌ها و یا مواد نفتی که استفراغ کردن خط قرمز است و منجر به مرگ می‌شود.
اخگری در مورد مسمومیت ناشی از گزیدگی جانوران سمی نیز هشدار داد و گفت: در این گونه موارد که معمولا در مناطق خشک با اقلیم مشخص که محل زندگی برخی حشرات و خزندگان است، اتفاق می‌افتد، حتما فرد را به نزدیک‌ترین مرکز درمانی منتقل کنید، زیرا در این مراکز پادزهر لازم برای نجات فرد وجود دارد و هرگونه تأخیر در این خصوص می‌تواند منجر به مرگ شود.
