صندوق‌های اهرمی با دامنه نوسان ۶ درصدی؛ تقویت مسیر ورود نقدینگی یا ریسک بیشتر برای سهامداران؟
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - ملیکا برقی‌زاده، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، درباره تصمیم افزایش دامنه نوسان صندوق‌های سرمایه‌گذاری اهرمی به مثبت و منفی ۶ درصد اظهار کرد: این تصمیم را می‌توان یکی از تغییرات قابل‌توجه در سازوکار معاملاتی این صندوق‌ها ارزیابی کرد. این تصمیم در شرایطی مطرح شده است که فاصله میان قیمت معاملاتی برخی صندوق‌ها و ارزش خالص دارایی‌های آنها، در کنار محدودیت‌های معاملاتی، مورد توجه فعالان بازار سرمایه قرار دارد. افزایش دامنه نوسان می‌تواند زمینه تعدیل سریع‌تر قیمت‌ها و انعکاس بهتر شرایط عرضه و تقاضا را فراهم کند؛ با این حال، میزان اثرگذاری آن به وضعیت عمومی بازار و رفتار سرمایه‌گذاران وابسته خواهد بود.
او افزود: یکی از مهمترین آثار مورد انتظار از این تغییر، افزایش انعطاف‌پذیری معاملات و تسهیل فرآیند تعدیل قیمت صندوق‌هاست. در شرایطی که قیمت معاملاتی یک صندوق با ارزش خالص دارایی‌های آن فاصله دارد، محدودیت دامنه نوسان ممکن است اصلاح این فاصله را به تأخیر بیندازد. افزایش دامنه نوسان می‌تواند این فرآیند را تسریع کند و به کشف قیمت کارآمدتر منجر شود.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: البته باید توجه داشت که افزایش دامنه نوسان لزوماً به معنای بهبود نقدشوندگی نیست؛ چراکه نقدشوندگی واقعی علاوه بر محدوده مجاز تغییر قیمت، به عمق سفارش‌ها، حجم معاملات و امکان خریدوفروش با هزینه قابل‌قبول نیز بستگی دارد.
برقی‌زاده با اشاره به ساختار خاص صندوق‌های سرمایه‌گذاری اهرمی بیان کرد: این صندوق‌ها به دلیل ساختار خاص خود، نسبت به تغییرات بازار سهام حساسیت بالاتری دارند. در نتیجه، افزایش دامنه نوسان می‌تواند در دوره‌های رونق، امکان انعکاس سریع‌تر رشد قیمت‌ها و در دوره‌های نزولی، احتمال افت بیشتر قیمت در یک روز معاملاتی را فراهم کند.
او تصریح کرد: بنابراین، این تصمیم را نباید به‌عنوان عاملی برای تضمین بازدهی بالاتر یا کاهش ریسک سرمایه‌گذاری تلقی کرد. در واقع، دامنه نوسان گسترده‌تر به معنای افزایش ظرفیت تغییرات روزانه قیمت است و آثار نهایی آن به جهت حرکت بازار و شرایط عرضه و تقاضا بستگی دارد.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اهمیت ارزش خالص دارایی‌های صندوق‌ها گفت: در این میان، فاصله قیمت بازار با ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی عملکرد معاملاتی صندوق‌های اهرمی خواهد بود. کاهش این فاصله می‌تواند نشانه‌ای از بهبود فرآیند کشف قیمت باشد، اما دستیابی به چنین نتیجه‌ای صرفاً از طریق افزایش دامنه نوسان امکان‌پذیر نیست.
برقی‌زاده ادامه داد: انتظارات سرمایه‌گذاران، وضعیت دارایی‌های پایه، هزینه‌های تأمین مالی و میزان نقدشوندگی نیز در شکل‌گیری قیمت معاملاتی نقش دارند. ازاین‌رو، ارزیابی اثربخشی سیاست جدید باید با بررسی روند تغییرات NAV، قیمت بازار و کیفیت معاملات پس از اجرای آن همراه باشد.
او با تأکید بر اهمیت نقش بازارگردانی در عملکرد صندوق‌های اهرمی اظهار کرد: حضور مؤثر بازارگردان‌ها می‌تواند به بهبود تعادل عرضه و تقاضا، کاهش فاصله قیمت خرید و فروش و افزایش کیفیت معاملات کمک کند. با این حال، اثربخشی بازارگردانی به منابع در اختیار، تعهدات عملیاتی و شرایط حاکم بر بازار وابسته است.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: در نتیجه، هماهنگی میان افزایش دامنه نوسان، تقویت سازوکار بازارگردانی و ارتقای شفافیت اطلاعاتی می‌تواند نقش مهمی در بهبود عملکرد معاملاتی این صندوق‌ها داشته باشد.
برقی‌زاده با اشاره به تأثیر تغییر دامنه نوسان بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاران گفت: از منظر سرمایه‌گذاری نیز تغییر دامنه نوسان، ضرورت توجه به ماهیت اهرمی این صندوق‌ها را افزایش می‌دهد. سرمایه‌گذاران باید علاوه بر بررسی روند قیمت، به ارزش خالص دارایی‌ها، ترکیب دارایی‌های صندوق، میزان فاصله قیمت از NAV و شرایط عمومی بازار توجه داشته باشند به‌ویژه در دوره‌هایی که بازار با فشار فروش یا خروج نقدینگی مواجه است، امکان نوسانات شدیدتر قیمت می‌تواند اهمیت مدیریت ریسک و پرهیز از تصمیم‌گیری صرفاً بر مبنای تحرکات کوتاه‌مدت را افزایش دهد.
موفقیت افزایش دامنه نوسان چگونه سنجیده می‌شود؟
این کارشناس بازار سرمایه در جمع‌بندی اظهارات خود گفت: افزایش دامنه نوسان صندوق‌های اهرمی به مثبت و منفی ۶ درصد را می‌توان گامی در جهت افزایش انعطاف‌پذیری معاملات و بهبود سازوکار کشف قیمت دانست. با این حال، موفقیت این سیاست را نمی‌توان صرفاً بر اساس افزایش حجم معاملات یا بزرگ‌تر شدن دامنه تغییرات روزانه سنجید.
برقی‌زاده خاطرنشان کرد: کاهش فاصله قیمت بازار با ارزش خالص دارایی‌ها، بهبود عمق معاملات و افزایش کارایی بازار، معیار‌های مهم‌تری برای ارزیابی نتایج این تصمیم خواهند بود. در نهایت، این تغییر می‌تواند بخشی از فرآیند اصلاح ساختار معاملاتی صندوق‌های اهرمی باشد، اما آثار پایدار آن به نحوه اجرا، عملکرد بازارگردان‌ها و شرایط کلی بازار سرمایه بستگی خواهد داشت.
