خسارت تصادفات جاده‌ای معادل ۷ درصد اقتصاد کشور است
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - ابوالفضل بهره‌دار، دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی، در نوزدهمین همایش حمل ونقل ریلی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در توسعه حمل‌ونقل ریلی اظهار کرد: یکی از موضوعات مهمی که در این دو روز مورد توجه قرار می‌گیرد، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است. واقعیت این است که در گذشته در زمینه جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی کوتاهی شده و اکنون باید سازوکارهای لازم برای حضور مؤثرتر این بخش فراهم شود تا بتوان از ظرفیت آن در پیشبرد فعالیت‌های حمل‌ونقلی استفاده کرد.
وی با بیان اینکه در این همایش علاوه بر حوزه لجستیک، موضوع حمل‌ونقل ریل‌پایه نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد، افزود: راه‌آهن به‌تنهایی نمی‌تواند از تمام ظرفیت‌های قانونی، سیاست‌گذاری و اجرایی مورد نیاز برای توسعه شبکه ریلی بهره‌مند شود. در این زمینه وزارت راه و شهرسازی می‌تواند نقش مؤثری ایفا کند و موضوعاتی مانند ماده ۱۲ نیز می‌توانند به‌عنوان پیشران توسعه فعالیت‌های ریلی مورد توجه قرار گیرند.
دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی با اشاره به عدم توازن میان توسعه شبکه جاده‌ای و ریلی کشور تصریح کرد: پس از انقلاب، شبکه جاده‌ای کشور ۲۱ برابر شده، در حالی که توسعه شبکه ریلی تنها سه برابر بوده است. اگر بتوانیم این عدم توازن را اصلاح و سهم بیشتری از حمل‌ونقل کشور را به شبکه ریلی اختصاص دهیم، بخشی از مشکلات حوزه جاده‌ای نیز برطرف خواهد شد.
بهره‌دار با اشاره به خسارت‌های ناشی از تصادفات جاده‌ای گفت: خسارت‌های ناشی از سوانح جاده‌ای حدود ۷ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را به خود اختصاص می‌دهد؛ بنابراین تغییر رویکرد در نظام حمل‌ونقل و تقویت سهم حمل‌ونقل ریلی ضرورت دارد. خوشبختانه این رویکرد در سطح ریاست‌جمهوری و وزارت راه و شهرسازی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی ادامه داد: اگر قرار است بخش خصوصی وارد سرمایه‌گذاری جدید در حوزه ریلی شود، باید سازوکارهای اقتصادی آن اصلاح و نیازهای این بخش برطرف شود. حتی اگر بازده سرمایه‌گذاری در این حوزه یک تا دو برابر یا سه برابر نرخ سود بانکی در نظر گرفته شود، می‌تواند اتفاق مثبتی برای جذب سرمایه‌های جدید باشد. همچنین ظرفیت‌هایی مانند تبصره ۱۸ نیز می‌توانند در این زمینه کمک‌کننده باشند.
دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در راه‌آهن طی سال‌های اخیر گفت: در دو تا سه سال گذشته، با مدیریت آقای دکتر ذاکری چند اقدام مثبت صورت گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان به بهبود ارتباط و تعامل با بخش خصوصی اشاره کرد؛ موضوعی که پیش از این به اندازه کافی مورد توجه نبود. همچنین راه‌اندازی قطار کامل را می‌توان یکی از اقدامات مؤثر در جهت تقویت فعالیت‌های بخش خصوصی دانست.
وی با تشریح ضرورت تفکیک نقش بازیگران مختلف در نظام حمل‌ونقل ریلی بیان کرد: اگر دولت و وزارت راه و شهرسازی را سیاست‌گذار، شرکت راه‌آهن را مدیر شبکه و بخش خصوصی را اپراتور در نظر بگیریم، باید زمینه‌ای فراهم شود که بخش عمده فعالیت‌های عملیاتی توسط اپراتورهای بخش خصوصی انجام شود. در کنار این ساختار نیز وجود یک بخش تنظیم‌گر یا رگولاتوری ضروری است.
بهره‌دار افزود: استقرار حکمرانی ریلی می‌تواند زمینه شکل‌گیری چنین ساختاری را فراهم کند و با ایجاد هماهنگی میان سیاست‌گذاری، مدیریت شبکه و فعالیت اپراتورها، مسیر توسعه حمل‌ونقل ریلی را هموار سازد
ضرورت برندسازی و افزایش قابلیت اطمینان شبکه ریلی
دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی در ادامه با تأکید بر ضرورت برندسازی شبکه ریلی کشور گفت: یکی از موضوعاتی که باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد، برندسازی شبکه ریلی است؛ چراکه بدون برندسازی نمی‌توان انتظار داشت روند توسعه این بخش با سرعت مناسبی ادامه پیدا کند.
وی توضیح داد: برندسازی صرفاً به معنای ایجاد علائم تجاری و نمادهای ظاهری نیست، بلکه اصل آن ایجاد قابلیت اطمینان در شبکه حمل‌ونقل است. تا زمانی که نتوانیم قابلیت اطمینان واقعی را در حوزه حمل‌ونقل ریلی ایجاد کنیم، نمی‌توانیم تمام نیازهای مصرف‌کنندگان را پاسخ دهیم.
بهره‌دار با اشاره به مؤلفه‌های مؤثر در برندسازی شبکه ریلی اظهار کرد: کیفیت خدمات، تأمین زنجیره حمل‌ونقل و قابلیت اطمینان از جمله موضوعاتی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. همچنین ایجاد تمایز در خدمات ریلی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه رقابت‌پذیری در بازار بدون برخورداری از ویژگی‌های متمایز امکان‌پذیر نیست.
وی افزود: زمان‌بندی مناسب، امنیت کالا، صرفه اقتصادی و ملاحظات زیست‌محیطی از جمله مزیت‌هایی هستند که می‌توانند در افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی از بازار مؤثر باشند.
دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی با اشاره به هدف‌گذاری رشد ۳۰ درصدی سهم حمل‌ونقل ریلی در برنامه‌های پنج‌ساله توسعه کشور گفت: صرف پیش‌بینی این هدف در قانون نمی‌تواند ما را به نتیجه مورد انتظار برساند؛ بلکه ساختار شبکه حمل‌ونقل کشور نیز باید مورد بازنگری قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگر ساختار موجود ظرفیت لازم برای افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی تا ۳۰ درصد را داشت، تاکنون این اتفاق محقق می‌شد. بنابراین لازم است هم در قوانین بازنگری صورت گیرد و هم ساختار حمل‌ونقل کشور متناسب با اهداف تعیین‌شده اصلاح شود.
بهره‌دار با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه مسئولان به شبکه ریلی اظهار کرد: همان‌طور که اشاره شد، پس از انقلاب شبکه ریلی کشور سه برابر و شبکه جاده‌ای ۲۱ برابر توسعه یافته است. این عدم توازن ما را به اهداف تعیین‌شده در سیاست‌های کلی نمی‌رساند و برای جبران آن باید رویکرد جدیدی در حوزه حمل‌ونقل ریلی اتخاذ شود.
وی با بیان اینکه حکمرانی ریلی یکی از اساسی‌ترین نیازهای این بخش است، گفت: حکمرانی ریلی باید فراتر از مجموعه‌ها و سازمان‌های موجود تعریف شود و موضوعاتی مانند قانون‌گذاری، ساختار، سیاست‌گذاری و مدیریت شبکه را در بر بگیرد تا بتوان با ایجاد وحدت رویه، زمینه توسعه شبکه ریلی کشور را فراهم کرد.
دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی افزود: یکی از محورهای برنامه‌ریزی‌شده در این همایش، برگزاری نشست تخصصی حکمرانی ریلی در روز چهارشنبه با حضور مسئولان و صاحب‌نظران این حوزه از جمله معاون وزیر راه و شهرسازی و تعدادی از مدیران و کارشناسان است تا ابعاد مختلف این موضوع بررسی شود.
توسعه قطارهای حومه‌ای؛ راهکاری برای کاهش ترافیک شهری
بهره‌دار در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توسعه قطارهای حومه‌ای گفت: قطارهای حومه‌ای از موضوعاتی هستند که باید توجه ویژه‌ای به آن‌ها صورت گیرد و خوشبختانه این موضوع مورد استقبال رئیس‌جمهور نیز قرار گرفته است.
وی با اشاره به تجربه شهر مسکو در استفاده از حمل‌ونقل ریلی حومه‌ای بیان کرد: در مسکو با جمعیت شبانه حدود ۹ میلیون نفر، روزانه حدود ۱۴ میلیون سفر انجام می‌شود و بخش قابل توجهی از این جابه‌جایی‌ها از طریق مترو و قطارهای حومه‌ای صورت می‌گیرد. این در حالی است که کشور ما هنوز نتوانسته به شکل مطلوب از ظرفیت قطارهای حومه‌ای استفاده کند.
دبیر انجمن مهندسی حمل‌ونقل ریلی با اشاره به اقدامات اخیر راه‌آهن در این زمینه گفت: با توجه ویژه رئیس‌جمهور و اقدامات انجام‌شده در راه‌آهن به مدیریت آقای دکتر ذاکری، ساختار و مسئولیت مشخصی برای پیگیری توسعه قطارهای حومه‌ای در نظر گرفته شده است. در همین راستا، در همایش نیز پنل تخصصی با حضور صاحب‌نظران این حوزه برگزار خواهد شد.
وی همچنین توسعه حمل‌ونقل ریلی درون‌شهری را از دیگر اولویت‌ها دانست و افزود: اگر بتوانیم ظرفیت شبکه مترو را افزایش دهیم و فاصله زمانی حرکت قطارها را به همان دو دقیقه‌ای که از قبل برنامه‌ریزی شده بود، برسانیم، بخش قابل توجهی از شهروندان می‌توانند از این شیوه حمل‌ونقل استفاده کنند. این موضوع می‌تواند نقش مهمی در کاهش ترافیک خیابان‌ها و بهبود جابه‌جایی درون‌شهری داشته باشد.
بهره‌دار در پایان با اشاره به اهمیت توسعه لجستیک در صنعت حمل‌ونقل کشور خاطرنشان کرد: لجستیک امروز به یکی از الزامات انکارناپذیر توسعه فعالیت‌های حمل‌ونقلی تبدیل شده است. به همین منظور، در این همایش پنل مشخصی با حضور صاحب‌نظران داخلی و خارجی برگزار می‌شود تا ظرفیت‌های موجود در این حوزه بررسی و زمینه استفاده مؤثرتر از آن‌ها فراهم شود.
