قفل بسته تجارت چمدانی اینچه‌برون
تجارت چمدانی در مرز اینچه‌برون گلستان پس از شیوع کرونا متوقف شد و تلاش‌های مسئولان گلستانی برای شروع مجدد آن تاکنون به نتیجه نرسیده است. تجارتی که فرصت درآمدزایی بخشی از مرزنشینان گلستان را محدود کرده است.
خبرگزاری فارس استان گلستان_ تجارت چمدانی در مرز اینچه‌برون گلستان ازآن‌جهت دارای اهمیت است که فراتر از یک تجارت، می‌تواند بر معیشت مرزنشینان، فعالیت کسبه و رونق اقتصادی مناطق مرزی گلستان تأثیر بگذارد. بررسی دلایل شروع‌نشدن مجدد آن در اینچه‌برون و پیگیری آثار و تبعات اقتصادی این توقف، می‌تواند ابعاد یک فرصت تجاری مغفول‌مانده را روشن کند.
این گزارش همچنین به دنبال پاسخ به این پرسش است که مسئولین گلستان برای رفع موانع موجود چه اقداماتی انجام داده‌اند و تداوم این وضعیت چه فرصت‌هایی را از فعالان اقتصادی و مردم مرزنشین استان می‌گیرد.
حدود ۶ سال از توقف تردد مسافری و تجارت چمدانی در مرز اینچه‌برون گلستان می‌گذرد. این در حالی است که در برخی مرزهای مشترک ایران و ترکمنستان، از جمله مرز باج‌گیران و سرخس این نوع مبادلات همچنان انجام می‌شود.
حاج کریم آور از فعالین سابق تجارت چمدانی در مرز اینچه برون که خود نیز تا سال ۱۳۸۲ در این حوزه فعالیت داشته و اکنون در بازارچه اینچه‌برون پارچه‌فروشی دارد، به خبرنگار فارس گفت: تا سال ۱۳۸۲ رفت‌وآمد مسافران میان ایران و ترکمنستان دوطرفه بود و شهروندان هر دو کشور امکان عبور از مرز را داشتند، اما پس از آن تردد یک‌طرفه شد و تنها مسافران ترکمنستانی امکان ورود از این مسیر را داشتند.
وی با یادآوری رونق گذشته بازارچه اینچه‌برون ادامه داد: حضور مسافران ترکمنستانی و کالاهایی که با خود می‌آوردند، به گردش اقتصادی بازار کمک می‌کرد. این مسافران پس از عرضه کالاهایشان، دوباره از کسبه ایرانی خرید می‌کردند و اجناس موردنیاز خود را به ترکمنستان می‌بردند. اما الان بازار راکد، راکد است و بازارچه اینچه‌برون دیگر رونق سال‌های قبل را ندارد.
به گفته حاج‌کریم‌آور، این چرخه مبادله علاوه بر رونق مستقیم کسب‌وکار بازاریان، زمینه ایجاد مشاغل مستقیم و غیرمستقیم متعددی را فراهم کرده بود و به پویایی بازارچه کمک می‌کرد.
20 مرداد سال 1404 استاندار گلستان در دیداری با سفیر ترکمنستان در جهت تقویت همکاری‌های اقتصادی و مرزی بر تسهیل تردد زمینی و تجارت چمدانی نشستی برگزار کرد.
بعد از آن 18 خرداد 1405 نیز معاون اقتصادی استانداری گلستان در دیداری مجدد با سفیر ترکمنستان در خصوص تداوم فعالیت و گشایش مرز اینچه‌برون با موضوع راه‌اندازی و توسعه تجارت چمدانی تأکید کرد و در نشست تخصصی بهره‌برداری از ظرفیت‌های دریای خزر در حوزه حمل‌ونقل کالاها که با حضور معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر خارجه برگزار شد باز هم بر بازگشایی تردد مسافری و تجارت چمدانی از مرز اینچه‌برون مسائلی مطرح اما اجرایی نشد.
حالا سؤال اینجاست مانع اصلی بازگشایی مسیر برای تجارت چمدانی چیست؟ آیا مقررات گمرکی در این موضوع مطرح است یا مسئله صرفاً به تصمیم طرف ترکمنستانی مربوط است؟ یا توافق مشخصی باید بین دو کشور انجام شود؟
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار گلستان در گفتگو با خبرنگار فارس با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای احیای تجارت چمدانی اظهار کرد: تلاش و رایزنی‌های زیادی در این زمینه انجام داده‌ایم، اما طرف ترکمنستانی تاکنون مرز اینچه‌برون را برای این نوع مبادلات انتخاب نکرده است و دلیل این تصمیم نیز برای ما روشن نیست.
عبدالعلی کیان مهر با تأکید بر آمادگی استان برای ازسرگیری تجارت چمدانی افزود: ما همچنان با جدیت پیگیر این موضوع هستیم و آمادگی داریم این مبادلات را دوباره آغاز کنیم اما در حال حاضر ترکمنستان این مبادلات را از طریق مرز باج‌گیران انجام می‌دهد.
بر اساس اظهارات این مقام مسئول، مانع اصلی در شرایط فعلی به تصمیم طرف ترکمنستانی بازمی‌گردد و پیگیری‌های مسئولین گلستان تاکنون به نتیجه نرسیده است و جواب برای مرزنشینان منطقه یک جمله است: تجارت چمدانی همچنان متوقف است.
رئیس اداره توسعه بازرگانی خارجی اداره کل صنعت، معدن و تجارت گلستان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با اشاره به آمار تردد مسافران از مرز اینچه‌برون گفت: در سال ۱۳۹۸ مجموع مسافران ورودی و خروجی از این مرز به ۵۲ هزار و 900 نفر رسیده و میزان بار همراه آنان نیز یک هزار و ۵۸۴ تن بوده است.
یوسف‌علی ستوده با بیان اینکه به طور میانگین روزانه حدود ۱۴۴ مسافر از این مرز تردد می‌کردند ادامه داد: همراه مسافران خروجی عمدتاً شامل انواع نوشیدنی، فرش ماشینی، روفرشی، پوشاک، پارچه نخی، محصولات آشپزخانه و بخاری گازی بوده است. در مقابل مسافران ورودی بیشتر کالاهایی مانند حوله، پارچه و شکلات را به همراه داشته‌اند.
به گفته کارشناسان، بخش عمده اقلام مبادله‌شده در این چارچوب جزو تولیدات داخل استان گلستان نبوده‌اند و می‌توان گفت صادرات این کالاها لزوماً رقیب مستقیمی برای واحدهای تولیدی استان محسوب نمی‌شده و واردات محدود آن‌ها نیز الزاماً به تولیدکنندگان بومی آسیب نمی‌زده است.
از این منظر، مزایای تجارت چمدانی برای اقتصاد منطقه می‌تواند فراتر از نگرانی‌های احتمالی درباره رقابت با تولید داخلی باشد. فراهم‌شدن فرصت درآمدزایی برای کسبه و مرزنشینان از طریق فعالیت در بازارچه مرزی، افزایش مراودات اقتصادی و فرهنگی میان ایران و ترکمنستان، جذب گردشگر، کمک به کاهش بیکاری و رونق فعالیت‌های اقتصادی در مناطق مرزی از جمله دستاوردهای شروع مجدد این نوع تجارت است.
رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و ترکمنستان با اشاره به موانع پیش روی احیای تجارت چمدانی در مرز اینچه‌برون، معتقد است بخشی از مشکلات به نحوه عملکرد دستگاه‌های دولتی و برخوردهای صورت‌گرفته با فعالین این حوزه مربوط است.
رمضان بهرامی در گفت‌وگو با خبرنگار فارس اظهار کرد: در آن زمان از نظر سخت‌افزاری و امکانات اولیه مرزی مشکل خاصی وجود نداشت و مسافران با حضور در اینچه‌برون فعالیت اقتصادی انجام می‌دادند اما به‌تدریج برخی برخوردها و محدودیت‌ها این فعالیت را با چالش مواجه کرد.
وی با انتقاد از برخوردهایی که به گفته او، تجارت چمدانی را به مسیر قاچاق کالا و ارز مرتبط کرد، افزود: در شرایطی که این نوع تجارت مجاز بود، گاهی بازرسی‌ها و برخوردهایی انجام شد که به توقیف و مصادره اموال مسافران منجر می‌شد. چنین رفتارهایی در کنار برخی تعارض‌های منافع، به تضعیف تجارت چمدانی در این مرز دامن زد.
بهرامی با اشاره به رایزنی‌های انجام‌شده از سوی اتاق مشترک بازرگانی ایران و ترکمنستان برای ازسرگیری این مبادلات گفت: احیای تجارت چمدانی تنها با پیگیری یک دستگاه امکان‌پذیر نیست و به عزم جدی و همکاری همه دستگاه‌های مسئول در دو کشور نیاز دارد. این موضوع حتی در دستور کار کمیسیون مشترک دو کشور در اجلاس نوزدهم نیز قرار گرفته و سفارت جمهوری اسلامی ایران در ترکمنستان هم خواهان ازسرگیری آن است.
وی با بیان اینکه تجارت چمدانی باید متولی مشخصی داشته باشد، گفت: استانداری گلستان و شخص استاندار باید با ورود جدی به این موضوع، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول را برقرار کنند و زمینه اطمینان‌بخشی به‌طرف ترکمنستانی را فراهم آورند.
بهرامی تأکید کرد که احیای تجارت چمدانی در اینچه‌برون نیازمند همکاری هماهنگ دستگاه‌های اجرایی، رفع موانع موجود، بهبود نحوه برخورد با مسافران و تعامل مؤثر میان ایران و ترکمنستان است؛ ظرفیتی که در صورت فعال‌شدن می‌تواند به رونق بازارچه مرزی و تقویت اشتغال و معیشت مردم منطقه کمک کند.
در این مسیر، تشکیل کارگروهی مشترک با حضور مسئولین استانی، گمرک، دستگاه‌های مرتبط و نمایندگان بخش خصوصی می‌تواند زمینه تدوین نقشه راهی مشخص برای رفع موانع را فراهم کند.
از سوی دیگر، لازم است مسئولین گلستانی با پیگیری مستمر از مجاری دیپلماتیک و برگزاری مذاکرات هدفمند، موضوع را تا دستیابی به نتیجه دنبال کنند و در کنار آن، آمادگی زیرساخت‌های سمت ایران را نیز ارزیابی کنند. اکنون پرسش اصلی این است که رایزنی‌های چندساله چه زمانی به تصمیمی عملی تبدیل می‌شود و سهم گلستان از ظرفیت تجاری مرز اینچه‌برون چه زمانی دوباره احیا خواهد شد؟
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های کافه بازار و مایکت دانلود و نصب کنید.
#گلستان
#اینچه_برون
#تجارت_چمدانی
#ترکمنستان
#ایران_قوی
