توسعه یک فناوری برای کنترل گروهی ماهواره‌های فوق‌کوچک
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - پژوهشگران دانشگاه «کورولف» در شهر سامارای روسیه، فناوری جدیدی برای کنترل دسته‌های ماهواره‌های فوق‌کوچک ابداع کرده‌اند. این فناوری از پراکندگی و حرکت کنترل‌نشده ماهواره‌ها در فضا جلوگیری می‌کند؛ مشکلی که به‌ویژه در مداراتی با نیروی گرانش ضعیف‌ترِ زمین رخ می‌دهد.
این فناوری توسط دانشجویان تحصیلات تکمیلی این دانشگاه توسعه یافته و قرار است در قالب یک پروژه دانشجویی که برنده رقابت «نیروی انسانی برای فضا» (Kadry dlya Kosmosa) به میزبانی وزارت آموزش و علوم روسیه شده است در فضا آزمایش شود.
دفتر مطبوعاتی دانشگاه اعلام کرد که این فناوری در جریان پرتاب مجموعه‌ای متشکل از هشت ماهواره فوق‌کوچک که هم‌اکنون در این دانشگاه در حال ساخت هستند به‌صورت عملی مورد آزمایش قرار خواهد گرفت.
به گفته دانشگاه، این مجموعه ماهواره‌ای توسط یک نانوماهواره از نوع «کیوب‌ست» (CubeSat) با ابعاد ۳U به مداری در ارتفاع تقریبی ۴۰۰ کیلومتری منتقل خواهد شد. در طول حدود یک هفته، ماهواره‌ها با استفاده از تکنیک «ترمز کنترل‌شده» در فواصل مساوی از یکدیگر قرار می‌گیرند.
این امر امکان پایش مداوم یک منطقه یا تأسیسات خاص روی زمین را فراهم می‌کند، به‌طوری که ماهواره‌ها به‌ترتیب از فراز آن نقطه عبور کرده و آن مکان همواره در میدان دید آنها باقی می‌ماند. هدایت این ماهواره‌ها از طریق ارسال فرمان‌هایی از زمین و با بهره‌گیری از یک سامانه هدایت داخلی (ساخت دانشگاه) انجام می‌شود که وزن آن تنها ۴۰ گرم است.
سرگئی ایولف، طراح ارشد این مجموعه و دانشجوی تحصیلات تکمیلی در گروه «دینامیک پرواز و سامانه‌های کنترل» دانشگاه سامارا، توضیح داد که در مدارات نزدیک به زمین (LEO)، وجود بقایای گاز‌های جوی باعث می‌شود ماهواره‌ها به‌تدریج ارتفاع خود را از دست بدهند. میزان نیروی پسار (درگ) وارد بر ماهواره به ویژگی‌های آیرودینامیکی و مساحت سطح مقطع آن بستگی دارد؛ بنابراین، با استفاده از جو به‌عنوان یک «ترمز کنترل‌شده»، ماهواره‌ها می‌توانند از طریق تغییر جهت‌گیری (orientation) خود در فضا، سرعت و ارتفاع مداری‌شان را تنظیم کنند.
او تأکید کرد که ویژگی علمی منحصر‌به‌فرد این پروژه، جداسازی غیرفعال (passive) ماهواره‌ها و آرایش آنها در یک ساختار مداری منظم است؛ روشی که با رویکرد‌های سنتی که متکی بر پالس‌های پیشرانه‌های فعال (thrusters) هستند تفاوت دارد.
علاوه بر این، این پروژه از نظر اقتصادی بسیار مقرون‌به‌صرفه است، به‌طوری که هزینه کلی پرتاب کل این مجموعه ماهواره‌ای، با هزینه پرتاب تنها یک «کیوب‌ست» برابری می‌کند.
توسعه‌دهندگان طراحی اجزای سازه‌ایِ هم ماهواره‌های بسیار کوچک و هم «کیوب‌ست» (CubeSat) حامل را به پایان رسانده و مونتاژ فضاپیما را آغاز کرده‌اند. طبق برنامه‌ریزی، این فرآیند مونتاژ باید پیش از پایان سال ۲۰۲۶ تکمیل شود.
منبع: تاس
