امنیت وقتی دیده نمی‌شود؛ روایت زندگی در ساعت صفر

باشگاه خبرنگاران جوان - «صفر بیست‌وچهار» از آن سریال‌هایی نیست که با گذشته گفت‌و‌گو کند؛ این مجموعه مستقیماً در اکنون نفس می‌کشد. در زمان حال ایستاده، به ساعت نگاه می‌کند و یادآور می‌شود که امنیت، نه یک خاطره است و نه یک روایت دوردست، بلکه وضعیتی است که هر ثانیه باید حفظ شود. عنوان سریال دقیقاً همین معنا را حمل می‌کند؛ لحظه‌ای برای توقف وجود ندارد، چون تهدید، منتظر پایان تیتراژ نمی‌ماند.

آنچه «صفر بیست‌وچهار» را از بسیاری آثار مشابه متمایز می‌کند، حذف فاصله میان مخاطب و مفهوم امنیت است. اینجا امنیت یک واژه انتزاعی یا یک بیانیه رسمی نیست؛ امنیت در شکل خستگیِ چهره‌ها، در مکالمه‌های کوتاه پشت در‌های بسته، در تصمیم‌هایی که فرصت توضیح ندارند، دیده می‌شود. سریال به‌جای آنکه قهرمان بسازد، موقعیت می‌سازد؛ موقعیت‌هایی که انسان را تحت فشار می‌گذارند و او را وادار به انتخاب می‌کنند.

روایت سریال بر مدار «اضطراب پنهان» می‌چرخد؛ اضطرابی که قرار نیست با فریاد یا موسیقی پرحجم به مخاطب تحمیل شود. تعلیق در «صفر بیست‌وچهار» اغلب آرام، خزنده و تدریجی است. مخاطب حس می‌کند چیزی در حال وقوع است، بی‌آنکه الزاماً آن را ببیند. همین تعلیق خاموش، مهم‌ترین ابزار دراماتیک سریال است؛ ابزاری که با ذات امنیت هم‌خوانی دارد. زیرا امنیت واقعی، همیشه در سکوت عمل می‌کند.

شبکه یک با پخش این سریال، به سراغ گونه‌ای از روایت رفته که کمتر به هیجان زودگذر و بیشتر به اعتماد بلندمدت مخاطب فکر می‌کند. «صفر بیست‌وچهار» برای دیده شدن عجله ندارد؛ می‌خواهد باور شود. به همین دلیل، از اغراق فاصله می‌گیرد و شخصیت‌هایش را در مرز میان وظیفه و فرسایش روانی نگه می‌دارد. مأموران این داستان، نه فراتر از انسان‌اند و نه کوچک‌تر از مسئولیت‌شان؛ آنها دقیقاً در نقطه‌ای ایستاده‌اند که امنیت ملی به انتخاب فردی گره می‌خورد.

یکی از هوشمندانه‌ترین وجوه سریال، نگاه آن به «هزینه امنیت» است. هزینه‌ای که لزوماً مالی یا فیزیکی نیست، بلکه اغلب احساسی و عاطفی است. خانواده‌ها، روابط نیمه‌تمام، سکوت‌هایی که باید حفظ شوند و حرف‌هایی که نباید گفته شوند، بخشی از بهای نادیده امنیت‌اند. سریال این هزینه را نه با شعار، بلکه با تصویر و موقعیت نشان می‌دهد؛ بی‌قضاوت و بی‌اغراق.

از منظر رسانه‌ای، «صفر بیست‌وچهار» ادامه همان مسیری است که شبکه یک در سال‌های اخیر دنبال کرده؛ بازگشت به روایت‌های ملی با زبان امروزی. زبانی که می‌داند مخاطب امروز، بیش از پیام مستقیم، به صداقت در روایت واکنش نشان می‌دهد. این سریال تلاش نمی‌کند امنیت را توجیه کند، بلکه آن را زندگی می‌کند. همین تفاوت ظریف، آن را از بسیاری آثار هم‌ژانر جدا می‌سازد.

در نهایت، «صفر بیست‌وچهار» سریالی است درباره دیده نشدن؛ درباره کسانی که کارشان این است که جامعه متوجه حضورشان نشود. آرامش مخاطب، دقیقاً نتیجه موفقیت شخصیت‌های این داستان است. این پارادوکس ظریف—اینکه بهترین عملکرد، کم‌هیاهوترین است—جوهره اصلی سریال را شکل می‌دهد.

«صفر بیست‌وچهار» از شبکه یک، نه روایتی از گذشته است و نه هشدار درباره آینده است. این پارادوکس ظریف—اینکه بهترین عملکرد، کم‌هیاهوترین است—جوهره اصلی سریال را شکل می‌دهد. این سریال تماشای اکنون است، اکنونی که اگر لحظه‌ای از آن غفلت شود، همه‌چیز تغییر می‌کند.