حضور آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در ۲۰۹ هزار پروژه حساس و حیاتی کشور
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - مجید کیان‌پور، رئیس سازمان آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، با اشاره به سابقه فعالیت این سازمان اظهار کرد: آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در سال‌های ابتدایی فعالیت خود، با بهره‌گیری از انتقال دانش و تجربیات کشورهای دیگر کار خود را آغاز کرد، اما طی حدود ۷۰ سال گذشته توانسته است با تکیه بر دانش بومی و انباشت تجربیات تخصصی، جایگاه مهمی در اجرای پروژه‌های عمرانی و زیربنایی کشور به دست آورد.
وی افزود: در طول این سال‌ها، به‌ندرت می‌توان پروژه مهم و حساسی را در کشور پیدا کرد که آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در آن حضور نداشته باشد. این سازمان در بخش قابل توجهی از پروژه‌های حیاتی کشور، خدمات مربوط به کنترل کیفیت را ارائه کرده و با اتکا به دانش تخصصی و نیروی انسانی متخصص، نقش مؤثری در اجرای صحیح طرح‌های عمرانی داشته است.
کیان‌پور با بیان اینکه توان فنی و تخصصی این سازمان در سطح منطقه نیز قابل توجه است، تصریح کرد: فعالیت آزمایشگاه تنها به مرحله اجرای پروژه محدود نمی‌شود، بلکه از مراحل اولیه مطالعات زمین‌شناسی، ژئوتکنیک و بررسی شرایط زمین پیش از آغاز عملیات اجرایی، امکان حضور و ارائه خدمات تخصصی وجود دارد.
رئیس سازمان آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک ادامه داد: گزارش‌های دقیق زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی که توسط این سازمان تهیه می‌شود، می‌تواند به‌عنوان چراغ راهی برای کارفرمایان، طراحان و مشاوران در مراحل طراحی، احداث و بهره‌برداری پروژه‌ها مورد استفاده قرار گیرد و از بروز مشکلات فنی در مراحل بعدی جلوگیری کند.
وی با تأکید بر ماهیت فرابخشی این سازمان گفت: آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک صرفاً مجموعه‌ای وابسته به وزارت راه و شهرسازی نیست، بلکه به‌عنوان یک مجموعه فرابخشی و فرادستگاهی در پروژه‌های دستگاه‌های اجرایی مختلف حضور دارد.
کیان‌پور با اشاره به گستره فعالیت‌های این سازمان اظهار کرد: در حال حاضر در حدود ۲۰۹ هزار پروژه حساس و حیاتی کشور حضور داریم و با حدود ۳۷ دستگاه اجرایی تفاهم‌نامه همکاری منعقد کرده‌ایم. همچنین با حدود ۴۳ دستگاه اجرایی قرارداد مستقیم داریم و خدمات کنترل کیفیت پروژه‌های عمرانی آنها را ارائه می‌کنیم.
وی افزود: آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک امروز بیش از ۶۸۰ نوع خدمت تخصصی ارائه می‌دهد و تقریباً تمامی آزمایش‌های مورد نیاز در حوزه کنترل کیفیت پروژه‌های عمرانی و زیربنایی را پوشش می‌دهد. خدمات این سازمان بر اساس استانداردهای روز بین‌المللی و آخرین دستورالعمل‌های تخصصی انجام می‌شود.
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با اشاره به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی این مجموعه بیان کرد: از طریق دفتر آموزش و پژوهش، آخرین استانداردها، دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های تخصصی دنیا گردآوری، تدوین و بومی‌سازی می‌شود و با همکاری سازمان برنامه و بودجه در اختیار جامعه هدف قرار می‌گیرد. این سازمان همچنین در تدوین و به‌روزرسانی نشریات مرتبط با حوزه راه و راه‌سازی حضور مؤثری دارد.
کیان‌پور درباره سهم فعالیت‌های این سازمان در بخش‌های مختلف گفت: حدود ۴۶ درصد فعالیت‌های ما مربوط به حوزه وزارت راه و شهرسازی و بیش از ۵۴ درصد مربوط به سایر دستگاه‌های اجرایی است. همچنین حدود ۲۷ درصد از فعالیت‌های مربوط به سایر دستگاه‌ها در ارتباط با بخش خصوصی انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه سازمان آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک از گستردگی جغرافیایی قابل توجهی برخوردار است، افزود: این سازمان در بیش از ۱۷۰ شهر کشور دارای اداره و شعبه است و در بیش از ۴۰ واحد محلی، در پروژه‌های عمرانی مستقر شده و کنترل کیفیت عملیات اجرایی را به‌صورت مستمر انجام می‌دهد. همچنین در حدود ۳۲ اداره کل در سراسر کشور فعالیت دارد و متناسب با نیاز پروژه‌های دولتی و خصوصی، خدمات تخصصی ارائه می‌کند.
ضرورت عبور از کنترل کیفیت به تضمین کیفیت
رئیس سازمان آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در نظام اجرای پروژه‌های عمرانی کشور گفت: به نظر می‌رسد زمان آن رسیده است که از حوزه کنترل کیفیت صرف عبور کنیم و به سمت تضمین کیفیت حرکت داشته باشیم؛ البته تحقق این موضوع به سیاست‌گذاری و رویکرد دستگاه‌های اجرایی و کارفرمایان بستگی دارد.
وی ادامه داد: شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک از ابتدای شروع پروژه تا زمان بهره‌برداری می‌تواند خدمات تخصصی ارائه کند، اما صرف انجام آزمایش‌های مقطعی کافی نیست. در برخی پروژه‌هایی که سازمان در آنها حضور نداشته یا حضور آن محدود بوده است، مشکلات و ضعف‌های فنی ایجاد شده و کارفرمایان در ادامه ناچار شده‌اند برای بررسی و رفع مشکلات مجدداً از خدمات این سازمان استفاده کنند.
کیان‌پور تأکید کرد: این تجربه نشان می‌دهد که حضور آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در پروژه‌های عمرانی یک ضرورت است و خدمات این مجموعه با تکیه بر استانداردها، دستورالعمل‌های تخصصی و نیروهای کارشناسی باتجربه انجام می‌شود.
وی با اشاره به جایگاه تخصصی این سازمان در نظام فنی و مهندسی کشور اظهار کرد: آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در طول سال‌های فعالیت خود، دانش و تجربه انباشته‌ای ایجاد کرده و در بسیاری از حوزه‌های تخصصی کنترل کیفیت، توان ارائه خدماتی را دارد که مجموعه‌های دیگر به‌سادگی قادر به جایگزینی آن نیستند. به همین دلیل، در موارد متعددی که دستگاه‌های نظارتی و مراجع تخصصی برای داوری و اظهارنظر کارشناسی به خدمات این سازمان نیاز دارند، گزارش‌ها و نظرات فنی آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
پایش سالانه ۷۰ تا ۷۵ هزار کیلومتر از راه‌های کشور
رئیس سازمان آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در ادامه به فعالیت‌های این مجموعه در حوزه نگهداری راه‌ها اشاره کرد و گفت: همکاران ما در بخش مهندسی مشاور و اداره کل مربوطه، سالانه حدود ۷۰ تا ۷۵ هزار کیلومتر از راه‌ها و شریان‌های اصلی کشور را با استفاده از تجهیزات پیشرفته و دستگاه‌های اسکنر پایش می‌کنند.
وی افزود: در مجموع حدود ۳۲۰ هزار کیلومتر راه و شریان اصلی در کشور وجود دارد و با این میزان پایش سالانه، تقریباً هر پنج سال یک‌بار کل محورهای اصلی کشور مورد بررسی قرار می‌گیرد.
کیان‌پور با بیان اینکه نتایج این پایش‌ها در اختیار دستگاه‌های متولی قرار می‌گیرد، تصریح کرد: اطلاعات حاصل از پیمایش و تحلیل وضعیت راه‌ها در اختیار سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، شرکت‌های آزادراهی، ادارات کل راه و شهرسازی و همچنین شهرداری کلان‌شهرهایی که با سازمان قرارداد دارند، قرار می‌گیرد.
وی ادامه داد: استفاده از این اطلاعات و طرح‌های پیشنهادی مبتنی بر تحلیل‌های فنی، می‌تواند هزینه‌های نگهداری راه‌ها را در برخی محورها تا حدود ۵۰ درصد کاهش دهد. در واقع، به‌جای انجام اقدامات نگهداری صرفاً بر اساس تجربه، با شناسایی دقیق وضعیت مسیرها و تعیین اولویت‌های تعمیراتی می‌توان منابع مالی اختصاص‌یافته به نگهداری راه‌ها را به شکل بهینه‌تری مصرف کرد.
نوسازی ۶۰ درصدی تجهیزات آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک
کیان‌پور با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای این سازمان گفت: در پنج سال گذشته، برنامه نوسازی تجهیزات و امکانات سازمان را دنبال کرده‌ایم و تاکنون حدود ۶۰ درصد تجهیزات، ابزارها و امکانات مهندسی، از جمله ناوگان وسایل نقلیه و تجهیزات تخصصی، نوسازی شده است.
وی افزود: این میزان نوسازی کافی نیست و برنامه داریم طی پنج سال آینده، تجهیزات باقی‌مانده را نیز به‌طور کامل نوسازی کنیم تا بتوانیم متناسب با نیازهای روز پروژه‌های عمرانی، خدمات دقیق‌تر و گسترده‌تری ارائه دهیم.
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک همچنین با اشاره به فعالیت‌های آموزشی این مجموعه بیان کرد: سالانه حدود ۱۵۰ هزار نفرساعت آموزش در سازمان ارائه می‌شود که نقش مهمی در ارتقای دانش تخصصی و توانمندی نیروی انسانی دارد.
آمادگی برای صادرات خدمات فنی و مهندسی به کشورهای همسایه
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برنامه‌های سازمان برای حضور در بازارهای بین‌المللی اشاره کرد و گفت: درخواست‌ها و مذاکرات مختلفی برای صدور خدمات فنی و مهندسی آزمایشگاه به کشورهای دیگر، به‌ویژه کشورهای همسایه، داشته‌ایم و آمادگی خود را برای همکاری با شرکت‌هایی که پروژه‌های عمرانی را به‌صورت EPC اجرا می‌کنند، اعلام کرده‌ایم.
کیان‌پور افزود: در نشست‌های مشترک با کشورهای همسایه و از طریق وزارتخانه‌ها و مسئولان کمیسیون‌های مشترک همکاری، آمادگی سازمان برای صدور خدمات فنی و مهندسی و انتقال و اشتراک‌گذاری تجربیات تخصصی اعلام شده است. این موضوع در برخی یادداشت‌های تفاهم همکاری نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی در پایان تأکید کرد: سازمان آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با تکیه بر دانش انباشته، نیروی انسانی متخصص، تجهیزات پیشرفته و تجربه چندین دهه فعالیت، آمادگی دارد خدمات خود را در حوزه‌های مختلف توسعه دهد و سهم مؤثرتری در ارتقای کیفیت و توسعه زیرساخت‌های کشور و همچنین بازار خدمات فنی و مهندسی منطقه ایفا کند.
