بازار سرمایه در دوراهی رشد و ریسک؛ سهامداران به کدام متغیر‌ها توجه کنند؟
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - پدرام روتیها، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان گفت: به‌طور کلی، اگر بخواهیم چشم‌اندازی از وضعیت بازار سرمایه ترسیم کنیم، علاوه بر عوامل کلان اقتصادی، می‌توان گفت بورس همچنان ظرفیت رشد دارد؛ اما این ظرفیت به معنای ارزندگی یکپارچه بازار یا تداوم رشد تمامی نماد‌ها نیست و متغیر‌های اقتصادی تأثیر قابل‌توجهی بر روند بازار سرمایه دارند.
او افزود: مهمترین متغیری که در شرایط فعلی بازار دنبال می‌کند، نرخ ارز است که بر درآمد و سودآوری شرکت‌ها تأثیر مستقیم دارد. از سوی دیگر، حاشیه سود بسیاری از شرکت‌ها در دوره کنونی افزایش یافته است. بخشی از این موضوع به سیاست‌های دولت و اعطای افزایش نرخ مناسب به شرکت‌ها بازمی‌گردد تا امکان حفظ تولید فراهم شود. این افزایش حاشیه سود در کنار افزایش نرخ فروش، کمک قابل‌توجهی به شرکت‌ها کرده است.
این کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: این شرایط برای شرکت‌هایی که نرخ‌گذاری محصولات آنها متناسب با یک معیار دلاری انجام می‌شود، از جمله شرکت‌های فولادی، آلومینیومی و پتروشیمی، مزیت نسبی ایجاد کرده است. همچنین با رشد نرخ فروش حواله دلار در مرکز مبادله به حدود ۱۸۹ هزار تومان و قرار گرفتن دلار آزاد در محدوده ۲۶۵ هزار تومان، همچنان می‌توان امیدوار بود که آثار افزایش نرخ ارز به‌تدریج در عملکرد تمامی شرکت‌ها نمایان شود و این روند ادامه‌دار باشد.
او افزود: اما در خصوص سایر عوامل مهم اقتصادی، باید به نرخ بهره بین‌بانکی و بازده اوراق بدهی اشاره کرد. همان‌طور که اطلاع داریم، نرخ بهره بین‌بانکی حدود ۱۰ واحد درصد افزایش یافته و از محدوده ۲۴ درصد به ۳۴ درصد رسیده است. این موضوع از چند جهت اهمیت دارد؛ نخست اینکه از منظر ارزش‌گذاری، افزایش نرخ بهره موجب افزایش نرخ تنزیل و در نتیجه کاهش ارزش فعلی شرکت‌ها می‌شود همچنین افزایش نرخ بهره، جذابیت سرمایه‌گذاری در اوراق بدهی و صندوق‌های درآمد ثابت را افزایش می‌دهد، هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را بالا می‌برد و می‌تواند به کاهش حاشیه سود بنگاه‌های اقتصادی منجر شود. از سوی دیگر، نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران در بازار سهام نیز افزایش می‌یابد؛ چراکه سرمایه‌گذاران در ازای پذیرش ریسک بازار سهام، انتظار بازدهی به‌مراتب بالاتری دارند؛ به‌طور کلی، افزایش نرخ بهره دست‌کم ورود جریان‌های نقدینگی به بازار سهام را مختل خواهد کرد و چه‌بسا به خروج پول از بازار سرمایه منجر شود.
روتیها گفت: از طرف دیگر، یکی دیگر از موضوعات کلان و بسیار مهم در بازار سرمایه، وضعیت سودآوری و عملکرد صنایع است که این موضوع تحت تأثیر سیاست‌گذاری‌های دولت، از جمله قیمت‌گذاری‌ها، نرخ خوراک و هزینه انرژی قرار دارد. تأثیر این سیاست‌ها را در گروه پالایشی مشاهده کردیم و باید این موارد را به‌عنوان یکی از ریسک‌های پیش روی بازار در نظر بگیریم. همچنین محدودیت‌های انرژی و ناترازی‌های موجود، شرکت‌ها را با چالش مواجه کرده است و در فصل زمستان شاهد افت تولید خواهیم بود؛ موضوعی که می‌تواند بسیاری از شرکت‌ها را با مشکلات جدی روبه‌رو کند.
او گفت: اگر بخواهیم فرصت‌ها و ریسک‌های پیش روی بازار را جمع‌بندی کنیم، رشد نرخ ارز یکی از مهمترین فرصت‌هاست؛ چراکه می‌تواند درآمد شرکت‌ها را بهبود ببخشد. افزایش نرخ فروش محصولات در بورس کالا نیز طی هفته‌های اخیر به بهبود این شرایط کمک کرده است. علاوه بر این، نرخ دلار مرکز مبادله همچنان ظرفیت رشد قابل‌توجهی دارد و بسیاری از سهم‌ها در محدوده‌های ارزنده‌ای قرار گرفته‌اند.
او افزود: در مقابل، از مهمترین ریسک‌های بازار می‌توان به افزایش نرخ بهره، تشدید کسری بودجه و به دنبال آن افزایش انتشار اوراق بدهی اشاره کرد. افزایش انتشار اوراق بدهی طبیعتاً موجب می‌شود نرخ بازده اوراق در سطوح بالاتری قرار بگیرد و این موضوع هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را افزایش دهد و بر سرمایه در گردش آنها اثر منفی بگذارد؛ از دیگر ریسک‌های مهم بازار می‌توان به قیمت‌گذاری دستوری، تغییرات ناگهانی مقررات، محدودیت‌های انرژی، عدم تناسب رشد قیمت سهام با رشد واقعی سودآوری شرکت‌ها و همچنین افزایش ریسک نقدشوندگی در صورت خروج مستمر سرمایه‌گذاران حقیقی اشاره کرد.
این کارشناس بازار سهام بیان کرد: در خصوص استراتژی مناسب برای سرمایه‌گذاری نیز باید گفت بازار سرمایه در مجموع همچنان در محدوده مناسبی قرار دارد و بسیاری از شرکت‌ها ارزنده هستند؛ اما همان‌طور که اشاره شد، این ارزندگی به‌صورت یکپارچه در تمامی شرکت‌ها وجود ندارد؛ بنابراین، سرمایه‌گذاران باید شرکت‌هایی را انتخاب کنند که از نظر بنیادی قابل‌توجیه باشند و ورود به بازار را به‌صورت تدریجی انجام دهند. همچنین لازم است هنگام چینش پرتفوی، به کیفیت سودآوری، حاشیه سود شرکت‌ها، هزینه‌های مالی و وضعیت سرمایه در گردش آنها توجه شود و تنوع‌بخشی مناسبی در سبد سرمایه‌گذاری صورت بگیرد. در این میان، نگهداری بخشی از سرمایه در ابزار‌های کم‌ریسک‌تر نیز ضروری است.
او افزود: در مجموع، بازار سرمایه همچنان پتانسیل سوددهی قابل‌توجهی دارد، اما سرمایه‌گذاران باید با احتیاط بیشتری عمل کنند، بخشی از پرتفوی خود را در ابزار‌های کم‌ریسک سرمایه‌گذاری کنند و در انتخاب سهام، توجه ویژه‌ای به پشتوانه بنیادی شرکت‌هایی داشته باشند که قصد خرید آنها را دارند.
