نیاز کلیدی جامعه امروز «احساس تعلق و معنا» است

باشگاه خبرنگاران جوان - کامبیز نقاش، مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت با اشاره به مهم‌ترین دغدغه‌های روانی جامعه و نقش این شبکه رادیویی در مواجهه با آنها گفت: به نظرم یکی از کلیدی‌ترین نیاز‌های روانی جامعه امروز، احساس تعلق و معناست. در دنیای پرشتاب کنونی، با وجود چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و تغییرات فرهنگی، بسیاری احساس گسست، تنهایی و سردرگمی می‌کنند. نیاز رو به رشدی به درک چرایی زیستن، یافتن ارتباطات عمیق‌تر و احساس مفید بودن وجود دارد. در این میان رادیو سلامت می‌تواند با تولید محتوای غنی و همدلانه، در پاسخ به این نیاز نقشی حیاتی ایفا کند. با "ایجاد گفتمان" فضایی برای طرح عمومی مسائل سلامت روان، کاهش تابو‌ها و عادی‌سازی صحبت درباره مشکلات روانی فراهم خواهد شد.

آموزش مهارت‌های زندگی، مدیریت استرس، برقراری روابط سالم و ارتقاء سواد سلامت روان به شیوه‌ای قابل فهم برای عموم از دیگر نقش‌هاست. حتی با برنامه‌هایی که صدای مردم هستند، داستان‌های موفقیت را روایت کند و احساس تنهایی را کاهش دهد. با معرفی الگو‌های مثبت، ارائه راهکار‌ها و تمرکز بر جنبه‌های سازنده زندگی ترویج امید و انگیزه دهد. 

 وی در پاسخ به این پرسش که در برنامه‌های مرتبط با سلامت روان، چگونه میان علم روان‌شناسی و باور‌های معنوی جامعه تعادل برقرار می‌کنید؟ افزود: برقراری این تعادل، هنری است که نیازمند درک عمیق از فرهنگ و جامعه مخاطب است. کلید موفقیت در این زمینه، یکپارچه‌سازی است، نه تقابل. تمامی توصیه‌ها و مداخلات باید ریشه در یافته‌های علمی معتبر روان‌شناسی داشته باشند. انسان موجودی چندبعدی است که ابعاد روانی، عاطفی، اجتماعی و معنوی او به هم مرتبط هستند. باور‌های معنوی و روحی بخش مهمی از هویت و سازوکار‌های مقابله‌ای بسیاری از افراد را تشکیل می‌دهند. باید زبان و مفاهیمی را به کار برد که هم برای متخصصان قابل قبول باشد و هم برای مخاطب عام با پیشینه‌های اعتقادی مختلف، قابل درک و پذیرش. مثلاً، مفاهیمی مانند "خودآگاهی"، "بخشش"، "شکرگزاری" یا "امید" هم در روان‌شناسی و هم در متون معنوی جایگاه ویژه‌ای دارند. گفت‌و‌گو با روان‌شناسان، مشاوران، جامعه‌شناسان و همچنین اندیشمندان دینی که نگاهی روزآمد به مفاهیم معنوی دارند، می‌تواند به این تعادل کمک کند.

مشارکت نسل جوان؛ ضرورت رسانه نوین

نقاش درباره این پرسش که آیا برنامه‌ای دارید تا نسل جوان را فعالانه‌تر در گفت‌و‌گو‌های مرتبط با سلامت روان مشارکت دهید؟ پاسخ داد: مشارکت نسل جوان در برنامه‌ها یک ضرورت و برنامه‌ریزی برای آن بسیار ارزشمند است. نسل جوان، هم بیشترین درگیری را با مسائل روانی دارد و هم پتانسیل بالایی برای ایجاد تغییر دارد. راهبرد‌هایی که می‌توانند به این مشارکت کمک کنند. ماننند استفاده از پلتفرم‌های مورد علاقه جوانان، ارائه محتوای جذاب و خلاقانه، طراحی رویداد‌ها و فعالیت‌هایی که جوانان بتوانند در آنها نقش فعال داشته باشند، تجربیات خود را به اشتراک بگذارند و از یکدیگر بیاموزند. معرفی جوانان موفق در زمینه مدیریت مسائل سلامت روان یا فعالان این حوزه به عنوان الگو و ایجاد فضا‌های امن برای گفتگوی صریح بین جوانان و متخصصان، نه صرفاً سخنرانی.

رادیو؛ پناهگاه صوتی در برابر سموم مجازی

مدیر گروه سلامت روان و سلامت معنوی رادیو سلامت در ادامه به اثرات فضای مجازی بر اضطراب و فرسودگی ذهنی در جامعه و رادیو به‌مثابه پناهگاه صوتی اشاره کرد و یادآور شد: فضای مجازی، گرچه ابزاری قدرتمند برای ارتباط است، اما غالباً فضایی پرتنش، رقابتی و پر از مقایسه‌های آزاردهنده است که می‌تواند به اضطراب و فرسودگی ذهنی دامن بزند. رادیو، با ماهیت شنیداری خود، می‌تواند در این میان نقش پناهگاه صوتی را ایفا کند؛ در مقابل هجوم اطلاعات و محرک‌های فضای مجازی، رادیو فرصتی برای آرامش، تمرکز و دریافت محتوایی متمرکزتر ارائه می‌دهد.

صدا، به دلیل نزدیکی و صمیمیت ذاتی‌اش، می‌تواند حس همراهی و درک متقابل را ایجاد کند. برنامه‌هایی با تمرکز بر آرامش، داستان‌گویی، موسیقی ملایم یا مدیتیشن صوتی می‌توانند واقعاً نقش یک پناهگاه را ایفا کنند. رادیو، برخلاف بسیاری از محتوا‌های دیجیتال، ما را به اینجا و اکنون دعوت می‌کند و از غرق شدن در گذشته یا نگرانی‌های آینده جلوگیری می‌کند. تمرکز بر کیفیت تولید، انتخاب گویندگان با صدای آرامش‌بخش و تولید محتوایی که آرامش‌بخش و سودمند باشد، سنگ بنای این پناهگاه خواهد بود.

تغییر نگرش؛ از پنهان‌کاری تا جستجوی معنا

نقاش در پاسخ به این پرسش که با گذشت سال‌ها فعالیت، چه تغییری در نگرش مخاطبان نسبت به مسائل روان و معنوی احساس می‌کنید؟ گفت: با تجربه‌ چندین ساله در تعامل با مخاطبان از طریق رسانه‌هایی چون رادیو، شاهد تغییرات محسوسی در نگرش آن‌ها نسبت به مقوله‌های روان و معنوی بوده‌ام. این تغییرات را می‌توان در چند محور کلیدی خلاصه کرد؛ در گذشته، صحبت کردن از اضطراب، افسردگی، وسواس یا حتی مراجعه به روان‌شناس، امری پنهان و گاهی نشانی از ضعف تلقی می‌شد اما اکنون، آگاهی عمومی افزایش یافته و مردم بهتر درک می‌کنند که این مسائل بخشی طبیعی از تجربه‌ انسانی هستند و دریافت کمک، نشانه‌ هوشمندی و مراقبت از خود است. این را در پیام‌ها، تلفن‌ها و ایمیل‌هایی که دریافت می‌کنیم، به وضوح می‌بینیم.

او افزود: در دنیای مدرن که با سرعت و پیچیدگی‌هایش شناخته می‌شود، احساس خلأ یا سردرگمی برای بسیاری پیش می‌آید. در نتیجه، نیاز به یافتن معنای غنی‌تر در زندگی، درک چرایی هستی و جستجوی اهداف متعالی، به طور فزاینده‌ای نمود پیدا کرده است. این نه تنها تمایل به مباحث معنوی را افزایش داده، بلکه باعث شده مخاطبان به دنبال راهکارهایی باشند که ابعاد وجودی آن‌ها را به طور کامل در بر بگیرد. مخاطبان امروزی، به طور فزاینده‌ای، متوجه شده‌اند که سلامت روان و بعد معنوی زندگی، از یکدیگر جدا نیستند. آن‌ها به دنبال برنامه‌هایی هستند که بتوانند این دو بعد را به شیوه‌ای صحیح و کاربردی تلفیق کنند. دیگر رویکردهای صرفاً مادی‌گرا یا صرفاً معنوی‌گرایانه، به تنهایی پاسخگوی نیاز همه نیستند. ترکیب منطق علمی روان‌شناسی با حکمت معنوی، راهی است که بسیاری از آن استقبال می‌کنند.

نقاش گفت: علاوه بر اینها، در کنار پذیرش مفاهیم کلی، مخاطبان به دنبال راهکارهایی هستند که بتوانند آن‌ها را در زندگی روزمره‌ خود به کار گیرند و با فرهنگ و باورهایشان همخوانی داشته باشد. این یعنی برنامه‌ها باید علاوه بر دقت علمی، از زبان، مثال‌ها و رویکردهایی استفاده کنند که برای جامعه‌ ما ملموس و قابل درک باشند. در مجموع، احساس می‌کنم مخاطبان به سمت رویکردی جامع‌تر و عمیق‌تر نسبت به زیستن حرکت کرده‌اند؛ رویکردی که در آن، سلامت روان و غنای معنوی، دو بال لازم برای پرواز پرمفهوم زندگی هستند.

منبع: رادیو سلامت