یک روز مانده تا بازگشت استادِ مولانا به خوی
اثر فرهنگی «بارگاه شمس تبریزی» در آستانه افتتاح رسمی، امروز در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس؛ شمس تبریزی و مولانا جلال‌الدین بلخی را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد. دیدار این دو در قونیه در سال ۶۴۲ هجری یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ عرفان و ادبیات فارسی به شمار می‌رود. دیداری که مسیر زندگی مولانا را تغییر داد و نام شمس را برای همیشه در کنار یکی از بزرگ‌ترین شاعران و عارفان تاریخ ایران قرار داد.
اما داستان شمس پس از جدایی از مولانا به این سادگی ادامه پیدا نکرد. سرنوشت او در هاله‌ای از ابهام فرو رفت و همین ابهام، محل دفن شمس را برای قرن‌ها به یکی از موضوعات مورد بحث میان پژوهشگران تبدیل کرد. در میان روایت‌ها و نشانه‌های تاریخی، نام خوی نیز بارها مطرح شده است.
خوی برای شمس تنها یک نام متأخر و تازه نیست. در منابع تاریخی دوره‌های مختلف، نشانه‌هایی از وجود مقام یا مزاری منسوب به او در این شهر دیده می‌شود. یکی از اسناد مهم در این زمینه به عبدالله افندی و کتاب «ثمرات الفؤاد فی مبدأ و المعاد» بازمی‌گردد.
عبدالله افندی در سال ۱۰۳۳ هجری قمری از «مقام شمس تبریزی» در خوی یاد کرده است. او این مکان را زیارتگاهی معرفی کرده که صوفیان نیز در آن رفت‌وآمد داشته‌اند و مراسم برگزار می‌کرده‌اند. همین اشاره تاریخی، یکی از نشانه‌هایی است که سابقه حضور نام شمس در خوی را به چند قرن پیش بازمی‌گرداند.
حالا پس از حدود ۷۰۰ سال، قرار است این روایت تاریخی شکل تازه‌ای پیدا کند. بارگاه شمس تبریزی در خوی فردا، ۱۵ مهرماه، پس از حدود ۲۰ سال افتتاح می‌شود. بنایی که از یک بقعه و منار فراتر رفته و به مجموعه‌ای فرهنگی و پژوهشی تبدیل شده است.
بارگاه جدید در زمینی به مساحت ۷ هزار مترمربع ساخته شده و گنبدخانه، کتابخانه و فضاهای پژوهشی را در خود جای داده است. کتابخانه این مجموعه نیز با حدود ۸ هزار جلد کتاب، قرار است بخشی از ظرفیت علمی و پژوهشی بارگاه را شکل دهد.
ماجرای این بنا البته از یک ساخت‌وساز ساده آغاز نشده است. محل منسوب به شمس در خوی بر اساس اسناد تاریخی و مطالعات پژوهشگران مورد بررسی قرار گرفت و در ادامه، کاوش‌های باستان‌شناسی نیز به تثبیت این مکان کمک کرد. به این ترتیب، روایت تاریخی درباره حضور شمس در خوی با شواهد و مطالعات میدانی دنبال شد تا امروز بارگاهی تازه بر بستر همان پیشینه تاریخی شکل بگیرد.
بارگاه شمس تبریزی در خوی به عنوان یکی از میراث فرهنگی و معنوی مرتبط با عارف و مراد مولانا، می‌تواند مقصدی برای علاقه‌مندان ادبیات، عرفان، تاریخ و فرهنگ ایرانی باشد.
این اثر نیز در ادامه همین مسیر، امروز سه شنبه در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. «بارگاه شمس تبریزی» با استناد به قوانین مربوط به ثبت آثار ملی و به دلیل دارا بودن معیارهای ۶ و ۱۰، به شماره ۳۴۵۹۴ در تاریخ ۱۱ مهر ۱۴۰۵ ثبت ملی شد.
این بارگاه در استان آذربایجان غربی، شهرستان خوی و در بلوار شمس تبریزی قرار دارد. ثبت ملی آن می‌تواند زمینه حفاظت بیشتر از این میراث و معرفی گسترده‌تر آن را فراهم کند.
حالا خوی در آستانه یک اتفاق فرهنگی قرار دارد. شهری که سال‌ها نام شمس را در خود حفظ کرده، فردا میزبان بارگاهی خواهد بود که قرار است روایت این عارف نامدار را از یک بقعه و منار قدیمی به یک مجموعه فرهنگی، پژوهشی و گردشگری تبدیل کند.
شمس پس از قرن‌ها دوباره به خوی بازمی‌گردد، این بار نه در قالب یک روایت دور از دسترس تاریخی، بلکه در بارگاهی ۷ هزار متری که قرار است نام او را به یکی از محورهای گردشگری عرفانی ایران پیوند بزند.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
