فرهنگی‌هنری 00:05 - 01 آبان 1400
«بیهقی همیشه مترصد اخبار تازه است. وقتی به او خبر می‌رسد که در شهر آشوبی به پا شده است، دفترش را برمی‌دارد و چونان خبرنگاری به سرعت خود را به صحنه می‌رساند تا چیزی را از دست ندهد.»

اولین خبرنگار تمام‌عیار ایرانی

به گزارش ایسنا، نگاه مقاله پژوهشی «بیهقی، اولین خبرنگار تمام‌عیار ایرانی» (که توسط اصغر بیرانوند، دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زنجان و جمیله اخیانی، استادیار دانشگاه زنجان نوشته و در سال ۹۵ در هفدهمین نشست فرهنگی ادبی «متن‌خوانی و متن‌پژوهی تاریخ بیهقی» ارائه شده) از آن‌چه تا کنون درباره این اثر ادبی گفته شده، متفاوت است. در این پژوهش به «تاریخ بیهقی» از پنجره خبرنویسی و به بیهقی به عنوان یک خبرنگار نگاه شده است. 

در ابتدای این نوشتار پژوهشی می‌خوانیم: «چنان‌که ملاحظه می‌شود، همه این بزرگان به درستی بیهقی را به عنوان یک تاریخ‌نگار، پژوهشگر و حقیقت‌یاب ستوده، تلاش او را فراتر از یک تاریخ‌نگار معمولی ارزیابی کرده‌اند؛ تلاش و تکاپویی که موجب شده تاریخش «به لونی دیگر» درآید؛ اما آن‌چه مورد نظر نگارندگان است و گمان می‌کنند تا به حال به این جنبه کار بیهقی پرداخته نشده، توجه به «خبرنگاری» بیهقی است. بیهقی در عین حال یک خبرنگار هم هست. آن‌چه او در کار ضبط و پخش خبر انجام داده، با مدرن‌ترین اصول خبرنگاری دنیای امروز مطابقت دارد. این نوشته به بیهقی به‌عنوان اولین خبرنگار ایرانی توجه کرده و کتاب او را از زاویه کار خبرنگاری کاویده است.» 

در ادامه این مقاله ذیل عنوان «خبر چیست و خبرنگار کیست؟» به تعاریف مربوطه پرداخته شده و براساس آن گفته می‌شود: «اگر کتاب بیهقی را بر مبنای این تعاریف از «خبر» و شرایط بررسی کنیم، ملاحظه می‌کنیم که اخباری که بیهقی نقل کرده است، می‌تواند با تعاریف امروزی «خبر» نیز تطبیق کند؛ چنان‌که بنا بر تعریف اسپنسر، خبر شامل اعمال و اندیشه‌هایی است که در طول تاریخ برای عده کثیری از خوانندگان جالب بوده و به تعبیر چارنلی گزارش مناسب، خلاصه و دقیق رویدادها و در عین حال، انتشار منظم جریان وقایع در دوره‌ای خاص از تاریخ ایران بوده است و به سوالات ذهنی مخاطبان به خوبی پاسخ داده است.»

همچنین ضمن بررسی این‌که «خبرنگار کیست»، درباره بیهقی آورده شده: «چیزی که موجب شهرت و گیرایی این اثر شده، تنها ثبت وقایع و سرگذشت سلطنت و ذکر تاریخ پادشاهی نیست؛ بلکه تلاش‌ها، تکاپوها و مرارت‌های بیهقی برای کسب خبر و کشف حقیقت است؛ تلاش‌هایی که منجر به بروز ویژگی‌هایی در او شده که با شرایط ارائه‌شده برای یک خبرنگار حرفه‌ای از سوی مدرن‌ترین و حرفه‌ای‌ترین خبرگزاری‌های امروزی مطابقت دارد...»

این پژوهش در ادامه ۱۰ ویژگی یک خبرنگار را که از سوی خبرگزاری رویترز لازم دانسته شده است به بهترین شکل در بیهقی قابل مشاهده دانسته و آورده است: «او نیز همه این شرایط را در خود جمع کرده و مانند خبرنگاری حرفه‌ای چنان گزارش جامعی از دربار غزنویان و رویدادهای مربوط به آن ارائه داده است که سال‌هاست گزارش او موثق‌ترین منبع برای آگاهی از روزگار وی بوده است.» 

بخش دیگری از این مقاله به حضور بیهقی در صحنه و به استقبال خطر رفتن اشاره دارد که چنین است: «بیهقی تا حد امکان در صحنه‌های مختلف رویدادهای روزگار خویش، حضور می‌یافته تا همه چیز را از نزدیک ببیند و بتواند وقایع را با جزئیات گزارش کند. او هم در مراسم رسمی حکومتی حاضر بوده؛ مراسمی مانند خلعت پوشیدن وزیران؛ استقبال از رسول خلیفه و یا مراسم اعدام حسنک و هم با سلطان همراهی کرده و در سفرهای امیر مسعود حضور داشته و به همین دلیل توانسته راه‌ها را هم توصیف کند: «و امیر از ساری برفت تا به آمل رود و این راه‌ها که آمدیم و دیگر که رفتیم سخت تنگ بود» و هم وضعیت آب و هوایی و سختی‌هایی که در راه متحمل می‌شده‌اند...

او حتی در میدان جنگ هم حضور داشته و وقایع جنگی را گزارش کرده است: «و من جنگ مصاف این روز دیدم در عمر خویش، گمان می‌بردم که روز به چاشتگاه نرسیده باشد که خصمان را برچیده باشند لشکر ما...»

علاوه‌بر این‌ها او همیشه مترصد اخبار تازه است. وقتی به او خبر می‌رسد که در شهر آشوبی به پا شده است، دفترش را برمی‌دارد و چونان خبرنگاری به‌سرعت خود را به صحنه می‌رساند تا چیزی را از دست ندهد: «و من بر اثر استادم برفتم تا خانه خواجه بزرگ زحمتی دیدم و چندان مردم نظاره که آن را اندازه نبود. یکی مرد را گفتم که حال چیست؟ گفت: بوبکر حصیری را و پسرش را خلیفه با جبه و موزه به خانه خواجه آورد...»»

در جای دیگری از این پژوهش به اشاره به این‌که بیهقی به‌دلیل کار در دیوان رسایل با تمام مقامات حکومتی به نوعی ارتباط داشته و از همین ارتباط برای کسب خبر از جلسات خصوصی بهره برده، گفته شده که «مهم‌ترین منبع خبری بیهقی از جلسات محرمانه، بونصر مشکان است که رئیس دیوان رسالت بوده است». 

در پایان این نوشتار پژوهشی می‌خوانیم: «تاریخ بیهقی از مهم‌ترین متون نثر ماست که قرن‌هاست اهمیت خود را به لحاظ ادبی و تاریخی حفظ کرده است. یکی از جنبه‌های اهمیت بیهقی در این کتاب «خبرنگاری» اوست که تا به حال به آن توجه نشده است.» 

یکم آبان‌ماه در تقویم به نام روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی به ثبت رسیده است.

انتهای پیام

 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار فرهنگی‌هنری

فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در واکنش به حذف نام چهار نفر از چهره‌های ادبیات و آموزش کودکان و نوجوانان از معابر شهر به شورای شهر تهران نامه نوشت. 
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» در پی معرفی بهترین دهکده‌های گردشگری جهان برای سال ۲۰۲۱، درحالی سه روستای ایران از ورود به این فهرست بازماندند که به نظر می‌رسد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هنوز برای راه‌یابی روستاهای ایران به فهرست جهانی تا حدود دو ماه دیگر ام...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» بنابر اعلام وزارت بهداشت، در شبانه روز گذشته ۳۱۰۹ مبتلا به کرونا در کشور شناسایی شدند. همچنین ۹ استان مرگ‌ومیر ناشی از کرونا نداشتند.
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» خبر نخست بسیاری از خبرگزاری ها و روزنامه های امروز جهان درباره ویروس اُمیکرون است. سازمان بهداشت جهانی می گوید، با وجود گستردگی ویروس اُمیکرون هنوز هیچ مرگی حاصل از آن در جهان گزارش نشده است. آمریکا و استرالیا، آخرین کشورهایی هستند که از ان...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نشست صمیمی محمدمهدی اسماعیلی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اساتید پیشکسوت عرصه روزنامه‌نگاری و ارتباطات شامگاه شنبه ۱۳ آذر در سالن جلسات حوزه وزارتی با موضوع ب...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرنگار مهر، «خندوانه» که پیش از این دوشنبه تا پنجشنبه از شبکه نسیم پخش می‌شد، از یک روز پخش اضافه در کنداکتور این شبکه برخوردار شده است. «خندوانه» امشب یکشنبه ساعت ۲۳ هم روی آنتن شبکه نسیم است و از این پس از یکشنبه تا پنجشنبه روی آ...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» سه کتیبه به زبان فارسی از فرامین شاه عباس در «دربند» یکی از قدیمی‌ترین شهرهای روسیه شناسایی شده است.
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» کتاب «از فرانکفورت تا رقه» گفت‌وگوهای هادی معصومی زارع با اعضای القاعده و داعش؛ در انتشارات خط‌ مقدم به چاپ رسید.
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی رسانه ملی، ندا ملکی مجری- کارشناس شبکه اول سیما و دانش آموخته دکترای روانشناسی تربیتی از دانشگاه الزهرا (س) است که معاون پژوهشی دانشگاه مذاهب اسلامی، مدیر بخش عفاف و حجاب چندین دوره از نمایشگاه بین ال...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی شبکه یک، مسابقه «کارویا» دوشنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها پخش خواهد شد و قسمت اول آن ۱۵ آذر روی آنتن می رود. «کارویا» با ارائه‌های کوتاه، درصدد است تا با شناساندن ایده‌ها و طرح‌هایی که به محصول یا خدمات رسید...

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

آگهی

تبلیغات متنی (ویژه)

تبلیغات متنی









































صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است