مقبره الشعرا، "سنگ محک" کفایت مدیریتی!

فارغ از هیاهو و فرافکنی های غیرمسوولانه برخی، "مقبره الشعرا" تبریز، امروز به سنگ محک بزرگی برای سنجش و ارزیابی "کفایت و صداقت" مدیریتی برخی مدیران پرمدعای شهری و استانی در بعد صیانت از این مجموعه زخمی، اما بی نظیر فرهنگی، هنری کشور تبدیل شده است.

خبرگزاری فارس _ تبریز، مجموعه "مقبره الشعراء" تبریز، با آن سبقه دیرین فرهنگی، هنری، ادبی و میراثی و تاریخی به بلندای چندین قرن میزبانی و سفره داری مفاخر، ادبا، شعرا و عارفان آرمیده بر خاک سرخ فام سرخاب، به مانند "افلیجی فرهنگی، هنری"، همچنان چشم به راه تیمارداری کسانی است که اگر از ایشان، تحت نام بانیان یکی از بزرگ ترین "سلاخی های تاریخی" یاد کنیم، بیراه نخواهد بود!

اما علیرغم تیمارداری مسکن گونه در سال های اخیر، بی صاحبی و رهاشدگی مقبره الشعرا طی سال های اخیر، صدای همه را درآورده است؛ از شهروندان ساکن در محلات پیرامونی تا تبریزدوستان و تاریخ پژوهان خبره، از نخبگان و اساتید فرهنگی تا رسانه ها و فراتر از همه این ها، تاریخ بلند و دیرینه تبریز و آذربایجان، نسبت به اوضاع بغرنج این مجموعه گله مند و دلگیرند و این درد را هیچ طبیبی مرهم نمی گذارد.

داستان پی گیری های رسانه ای و نخبگانی حول محور وضعیت اسف بار مقبره الشعرا هم، به دلیل عدم تفاهم و تعامل بازیگران و متولیان متعدد این مجموعه بزرگ تاریخی، فرهنگی، نه تنها به نقطه روشنی از اتفاق نظر مدیریتی نرسیده؛ بلکه در تلخ ترین و تاسف آورترین شکل، به میدان تقابل توامان دستگاه های مسوول از یک سو و قصور، بی توجهی، انفعال و ترک فعل های دنباله دار متولیان دولتی و شهری از سوی دیگر تبدیل شده است.

در یک ضلع داستان مقبره الشعرا، شهرداری تبریز ایستاده است، نهادی که در سه سال گذشته با صرف هزینه های قابل توجه عهده دار ماموریت بازسازی و بهسازی مسقیم و نیابتی صفه های مالی و جنوبی مقبره الشعرا بوده و فارغ از ضعف ها و نقص های بسیار عمرانی، مرمتی که به فاصله ای کوتاه پس از بهره برداری از این پروژه نمایان شد، دست کم، چند گام از اداره ارشاد و دولت های قبلی و فعلی در نقش آفرینی مسوولانه جلوتر است.

با این حال، تولد محوطه ای نامتقارن و ناهمگون با محیط و ماهیت فرهنگی، هنری، تخریب های گسترده در جای جای بخش های بازسازی شده موسوم به صفه های شمالی و جنوبی، نیمکت های تخریب شده، بیغوله ای نیمه کاره و رها شده در زیر زمین، ترک ها و فرونشست های متعدد در بستر صفه ها، تخریب گسترده در دیوارها و بدنه المان، رهاسازی مصالح و تجهیزات ساختمانی

در بخش های مختلف محوطه و در یک کلام، تخریب تدریجی و خاموش مقبره الشعراء تبریز همگی نشانه هایی مشهود از مداخله ناقص و ضعیف مدیریت شهری در پروژه مرمت و باسهزی این مجموعه به شمار می رود که قابلیت پی گیری و کنکاش بیشتر دارد.

هرچند در ماه های گذشته و در پاسخ به گزارش های منتشر شده در خبرگزاری فارس، "سعید مطلبی"، شهردار منطقه 10 تبریز، متولی اجرای پروژه بازسازی و کف سازی صفه های دوگانه مقبره الشعرا، ضمن بازدید از معضلات این مجموعه، برای رفع این معضلات و نواقص موجود قول مساعد داد؛ با این حال، به دلایلی نامعلوم، هنوز این وعده محقق نشده است تا داستان مصائب و نواقص مقبره الشعرا، همچنان مفتوح باقی بماند.

"آش" مقبره الشعرا و مصائب متعدد آن این روزها به اندازه ای شور شده است که شهردار تبریز، به عنوان یکی از مقصران وضعیت فعلی این سایت تاریخی، فرهنگی هم به صف منتقدان و مدعیان وضعیت بلاتکلیف و بی صاحب آن اضافه شد.

"یعقوب هوشیار"، روز یکشنبه و در نشست علنی شورای اسلامی شهر تبریز، با تشریح روند ساماندهی مقبره‌الشعرا و وضعیت تالار تئاتر شهر، بر ضرورت حل‌وفصل مسائل حقوقی و مشخص شدن تعهدات دستگاه‌های مسوول برای تکمیل این پروژه‌ها تأکید کرد و گفت: برای تکمیل این پروژه از سوی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی بالغ بر ۲ هزار میلیارد تومان اعتبار لازم است و باید سهم و تعهد هر دستگاه به‌صورت شفاف مشخص شود و نمی‌توان بدون تعیین تکلیف تعهدات و منابع مالی، مسئولیت‌های جدیدی را بر عهده شهرداری گذاشت.

وی افزود: در سال نخست شورای ششم، "مرحوم خرم"، استاندار وقت آذربایجان شرقی، از شهرداری درخواست کرد اجرای سقف ضلع شمالی و ساماندهی این بخش را بر عهده بگیرد. بر همین اساس، مقرر شد شهرداری ضلع شمالی و اداره ارشاد استان ضلع جنوبی را اجرا کند، اما بخش مربوط به ارشاد عملیاتی نشد و در نهایت شهرداری برای پیشبرد پروژه ضلع جنوبی را هم اجرا کرد.

هرچند در هفته های اخیر، انتقادات و به تعبیر بهتر، رمزگشائی شهردار تبریز از روندها و فرایندهای مربط به اجرای پروژه های مرمت و بهسازی مقبره الشعرا و سهم هر یک از دستگاه ها در تحقق کامل پروژه بازسازی و مناسب سازی، به مذاق برخی مدیران دولتی و جریان رسانه ای وابسته به آن خوش نیامده؛ با این وجود، چه کسی است که نداند وضعیت فلاکت بار این روزهای مقبره الشعرا، معلول و محصول ترک فعل و قصور مدیرانی است که حتی از نگهداری و بازسازی آبرومندانه بخش های داخلی و زیرین این مجموعه نیز عاجز بوده و صرفا به واگذاری های رفع تکلیفی بخش ها و واحدهای نمایشگاهی و گردشگری مقبره الشعرا در دایره وظایف حکمرانی خویش بسنده کرده اند.

در این میان اما، سکوت و نظاره گری منفعلانه دولتمردان، از وزیر و معاونین وزارت ارشاد گرفته تا شخص استاندار به عنوان رئیس جمهور استان در قبال مصائب و مطالبات بحق فرهنگی، هنری و عمرانی مقبره الشعرا، تعجب برانگیزتر از هر اتفاق دیگری است؛ سکوتی که البته فرصت و اجازه تقابل و دوقطبی سازی های شخصی با منتقدان وضع موجود را به برخی بادمجان دور قابچین های سیاسی، رسانه ای نزدیک به تیم مدیریت استان داده تا میدان مطالبه گری اصولی و وظیفه مندی را با عقده گشائی های قبیله گرایانه خویش غبارآلود کنند.

آنچه در ماجرای پی گیری های رسانه ای و نخبگانی دو سال گذشته، بیش از مصادیق دیگری خودنمایی کرده و همچنان به عنوان سوالی بی پاسخ باقی است، سکوت و بی عملی شخص استاندار نسبت به مشکلات و نیازهای اعتباری، عمرانی، مرمتی و صیانتی مقبره الشعراست؛ مجموعه ای که انتظار می رفت پس از دیدارها و پی گیری های 6 ماه قبل جناب سرمست با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین، یک سال پس از بازدید میدانی"سیدعباس صالحی" از مجموعه مقبره الشعرا، هم ردیف ویژه اعتبارات ملی این مجموعه مجددا احیا شود و هم، اعتبارات ویژه تر در سال جاری برای رفع معضلات و مشکلات مجموعه ای که اصالتا متعلق به خود وزارت ارشاد می باشد، تخصیص یابد، نه این که تمامی دیدارها و بازدیدهای تهران تا تبریز آقایان، همچنان اندر خم کوچه سکوت و سکون زمین گیر بماند!

امروز، دردناک ترین تصویری که از مقبره‌الشعرا سلاخی شده و همچنان زخمی، پیش روی مخاطبان و دوستداران فرهنگ، هنر و تاریخ این مرز و بوم دیده می شود، تصویر غریبی و تنهایی بزرگان و مفاخر خفته در خاک "سرخاب" است، مجموعه ای که قربانی اجرای طرح توسعه و بازسازی "خواجگان" مدعی شده، تیماردارانی که تنها "در فکر نقش ایوان" مقبره‌الشعراء هستند و همچنان توجهی به مناسب‌سازی و نجات آن ندارند!

کاری به این نداریم که از نیم قرن پیش قرار است "پردیس مقبره الشعراء تبریز" بر روی بقایای تاریخی گورستان سرخاب ایجاد شود؛ اما دلمان می خواست، به جای تکرار ادعاها، سخنرانی ها و وعده ها، با دیدن مقبره الشعراء مرتب، نو نوار شده، آبرومند و زیبا و توسعه یافته از منظر عمرانی، فضای سبز، زیباسازی و فرهنگی، به "حافظیه و سعدیه" شیراز فخر بفروشیم و باورمان شود که در این شهر و استان، هستند مدیران دلسوزی که "فرهنگ و ادب" و عناصر تاریخی مرتبط با آن را نه برای بهره برداری های سیاسی و شخصی؛ بلکه برای "عزیزی" فراموش شده و بر زمین مانده تبریز و آذربایجان می خواهند، آرزوئی که فعلا نامحقق است.

از "خوی" تا "تبریز" نیم فرسنگ بیش فاصله نیست، بهانه هر دو سوی این راه نیز، شعر است و غزل و عرفان و مشاطه گری در هم تنیده شاعران و ادیبان و عارفان آرمیده در خاک این دو سرزمین؛ اما داستان "همت و همیت" آدم های مسوول این دو شهر، هزاران فرسنگ از هم فاصله دارد.

آئین بهره برداری از طرح بازسازی و احیاء مقبره "شمس تبریزی" در شهرستان خوی، هفته قبل درحالی با حضور وزیر میراث فرهنگی و جمع کثیری از مسوولان محلی و ملی، با آن سطح از شور و شعور و وقار فرهنگی، هنری برگزار گردید که در این سوی شمالغرب، جدال 15 ساله بر سر احیاء و تعیین تکلیف پروژه بازسازی، مرمت و تکمیل مقبره الشعراء تبریز، میان مطالبه گران فرهنگی، هنری و رسانه ای از یک سو و متولیان دولتی این "افلیج فرهنگی" شمالغرب به اوج خود رسیده است، بی آن که، مسوولی از دایره دولت و حاکمیت، مقبره الشعراء بی صاحب را گردن بگیرد.

البته که خوی و تبریز ندارد، هر دو فرزند ایران و خاک آذربایجانند، شمس و شهریار و خاقانی و اسدی و ظهیر فاریابی و مجیر بیلقانی و همام و ... هم ندارد، همه این مفاخر، ستارگان تابناک همین خطه اند؛ اما قبول کنیم که بد است بارگاه حضرت "شمس" با شور و غرور و شکوه، تولد دوباره خود را جشن بگیرد و مقبره الشعرا، همچنان زمین گیر بماند، بد است برای تبریز ...