تعقیب راموس در مسیر نفوذ

باشگاه خبرنگاران جوان - مجموعه تلویزیونی «روشنایی شب» در فصل نخست با تمرکز بر مقابله با نفوذ، خرابکاری و جنگ ترکیبی، مخاطبان را به دنیای پنهان فعالیت‌های اطلاعاتی و تلاش برای شناسایی شبکه‌های تهدیدکننده امنیت برد.  حضور شخصیت‌های جدید، تصویربرداری در لوکیشن‌های خارج از کشور و پررنگ‌تر شدن موقعیت‌های اکشن، در کنار پرداختن به دغدغه‌های شخصی و خانوادگی شخصیت‌ها، فصل تازه را وارد مسیر متفاوتی کرده است؛ مسیری که قرار است علاوه بر ایجاد تعلیق و سرگرمی، مخاطب را با شیوه‌های نفوذ، تهدیدهای پنهان و پیچیدگی‌های دنیای امنیت آشناتر کند. بهروز مفید، تهیه‌کننده و محمود معظمی، کارگردان این مجموعه، از ویژگی‌های فصل دوم و دشواری‌های ساخت آن می‌گویند.

روایت تازه از نبرد با شبکه‌های پنهان

بهروز مفید، تهیه‌کننده «روشنایی شب»، با اشاره به تفاوت‌های فصل دوم با فصل نخست گفت: قصه‌های فصل نخست به اقتضای موضوع خود از فضای اکشن و تحرک کمتری برخوردار بودند، اما در فصل دوم با دو داستان متفاوت روبه‌رو هستیم که بخشی از اتفاقات یکی از آن‌ها در ترکیه می‌گذرد. همین تفاوت در موقعیت‌های داستانی موجب شده است ریتم سریال تندتر شود و صحنه‌های پرتحرک‌تری در آن شکل بگیرد.

وی افزود: این تغییرات به‌معنای دگرگونی ساختار کلی مجموعه نیست؛ چراکه «روشنایی شب» با وجود داشتن چهار داستان، چند شخصیت ثابت دارد که از ابتدا تا انتها حضور دارند و پیوند میان بخش‌های مختلف را حفظ می‌کنند. تقسیم مجموعه به دو فصل نیز بیشتر ناشی از شرایط پخش و روند آماده‌سازی قسمت‌ها بوده است.

مفید درباره استفاده از پرونده‌های واقعی در طراحی داستان‌ها اظهار کرد: در شکل‌گیری قصه‌ها از مجموعه فعالیت‌ها و اتفاقات این حوزه الهام کلی گرفته شده است، اما داستان براساس یک پرونده واقعی مشخص نوشته یا بازسازی نشده است. تلاش گروه این بوده که با بهره‌گیری از فضای واقعی فعالیت‌های امنیتی، موقعیت‌ها و پیچیدگی‌های این حوزه را در قالب یک اثر نمایشی به مخاطب منتقل کند.

تهیه‌کننده «روشنایی شب» با اشاره به ظرفیت آگاهی‌بخشی سریال‌های امنیتی گفت: این آثار می‌توانند اطلاعاتی درباره شیوه‌های نفوذ، نقاط آسیب‌پذیر و چگونگی ورود و فعالیت عوامل تهدید در اختیار مخاطب قرار دهند. در این مجموعه نیز تلاش شده است موضوعاتی مانند شیوه‌های عضوگیری، جذب افراد، شناسایی تهدیدها و مقابله با آن‌ها در بستر داستان به تصویر کشیده شود.

وی افزود: پرداختن به این موضوعات در کنار جذابیت داستانی، فرصتی برای شناخت بیشتر مخاطب از ابعاد پنهان فعالیت‌های امنیتی و پیچیدگی‌های مقابله با تهدیدها فراهم می‌کند.

مفید درباره تأثیر بازخوردهای فصل نخست بر تولید فصل دوم بیان کرد: از ابتدا قرار نبود مجموعه در قالب دو فصل پخش شود؛ بنابراین روند تولید فصل دوم چندان متأثر از بازخوردهای فصل نخست نبود. بااین‌حال، فصل اول در شرایط دشواری روی آنتن رفت و پخش آن با ایام عید و فضای ملتهب آن مقطع هم‌زمان شد. باوجوداین شرایط، بازخوردهای مخاطبان بد نبود و امیدواریم فصل دوم نیز بتواند ارتباط خوبی با بینندگان برقرار کند.

وی با اشاره به دشواری‌های تولید فصل دوم، به‌ویژه تصویربرداری در ترکیه، گفت: اجرای بخش‌هایی که به دلیل فضای داستانی به تحرک و صحنه‌های اکشن بیشتری نیاز دارند، با پیچیدگی‌های خاصی همراه است و گروه تولید باید شرایط لازم را برای اجرای آن‌ها فراهم کند.

تهیه‌کننده «روشنایی شب» در پایان، صحنه‌های اکشن را از مهم‌ترین چالش‌های تولید این فصل دانست و ابراز امیدواری کرد مجموعه با داستان‌های تازه و ریتم متفاوت خود بتواند رضایت مخاطبان را جلب کند.

رازهای راموس و شبکه‌های قاچاق در فصل تازه «روشنایی شب»

محمود معظمی، کارگردان سریال «روشنایی شب» با تشریح ویژگی‌های آثار جاسوسی و معمایی، طراحی چندلایه شخصیت‌ها، مدیریت اطلاعات و ایجاد تعلیق را از مهم‌ترین اصول این ژانر دانست و گفت: در فصل دوم این مجموعه، در کنار ادامه ماجرای شبکه جاسوسی و تروریستی راموس، موضوعاتی همچون قاچاق مواد مخدر و اسلحه و برخی تحولات و درگیری‌های اخیر نیز موردتوجه قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه موفقیت یک اثر جاسوسی صرفاً به غافلگیر کردن مخاطب وابسته نیست، اظهار کرد: چنین آثاری باید تماشاگر را وارد یک بازی ذهنی پیچیده کنند؛ بازی‌ای که در آن حقیقت به‌سادگی قابل‌تشخیص نباشد و مخاطب نتواند به‌طور کامل به شخصیت‌ها اعتماد کند. مدیریت اطلاعات، پنهان ماندن بخشی از واقعیت‌ها و آشکار شدن تدریجی سرنخ‌ها از مهم‌ترین ابزارهای ایجاد تعلیق در این ژانر است.

معظمی، فیلم‌نامه و شخصیت‌پردازی را از دیگر ارکان آثار جاسوسی و معمایی دانست و افزود: داستان باید بر زنجیره‌ای منطقی از علت و معلول استوار باشد و هر اتفاق، ریشه‌ای در گذشته و نتیجه‌ای در ادامه داشته باشد. همچنین شخصیت‌ها باید انگیزه‌ها، ضعف‌ها و تضادهای درونی مستقلی داشته باشند. پیچیده‌سازی افراطی قصه و افزودن بی‌دلیل شخصیت‌ها و افشاگری‌های ناگهانی نیز می‌تواند به‌جای جذابیت، موجب سردرگمی مخاطب شود.

کارگردان «روشنایی شب» درباره داستان فصل دوم این مجموعه گفت: در فصل نخست، مأموران اطلاعاتی به دنبال شناسایی شبکه جاسوسی و تروریستی راموس بودند و این خط داستانی در فصل دوم ادامه پیدا می‌کند. در کنار آن، ماجراهای تازه‌ای بر اساس تحقیقات چندساله و پرونده‌های واقعی به قصه اضافه شده است.

وی قاچاق مواد مخدر و اسلحه و پرداختن به برخی فضاها و زیرساخت‌های مرتبط با جنگ رمضان، جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم را از موضوعات این فصل برشمرد و افزود: تلاش شده است این مسائل با تکیه‌بر تحقیق و در چارچوب اصول دراماتیک وارد داستان شوند. بخشی از اتفاقات برگرفته از رویدادهای واقعی سال‌های اخیر است و در کنار آن، تخیل نویسنده برای تکمیل ساختار داستان و ایجاد کشمکش به کار گرفته شده است.

معظمی‌با اشاره به افزایش تنوع لوکیشن‌ها اظهار کرد: بخش‌هایی از فصل دوم در کشورهایی مانند ترکیه و پاکستان و مناطق مختلف خارج از تهران تصویربرداری شده است. همچنین شخصیت‌ها و بازیگران تازه‌ای به مجموعه اضافه شده‌اند و معماها، کشمکش میان قهرمانان و ضدقهرمانان و فرازونشیب‌های داستانی از ویژگی‌های این فصل هستند.

معظمی‌پرداختن به ابعاد عاطفی و خانوادگی شخصیت‌ها را از ویژگی‌های موردتوجه در طراحی داستان دانست و گفت: شخصیت‌ها نباید صرفاً درگیر مأموریت‌ها و اتفاقات اصلی باشند، بلکه خانواده، دغدغه‌ها و مشکلات شخصی آن‌ها نیز باید دیده شود.

وی با اشاره به شخصیت سبحان، با بازی پرویز فلاحی‌پور، توضیح داد: سبحان و همسرش فقدان فرزندشان را تجربه کرده‌اند؛ پسری که هنگام تلاش برای نجات فردی گرفتار در خودروی آتش‌گرفته، جان خود را از دست داده است. این پیشینه عاطفی به شخصیت آن‌ها عمق می‌بخشد. در زندگی علی و ریحانه نیز مسئله نداشتن فرزند و حسرت مادر شدن ریحانه، بخشی از دغدغه‌های خانوادگی آن‌هاست.

وی افزود: شخصیت‌پردازی به قهرمانان محدود نشده و برای شخصیت‌های منفی مانند راموس، آصف، مایکل و بالاچ نیز انگیزه‌ها، خلأها و نقاط ضعف خاصی در نظر گرفته شده است تا این افراد باورپذیر باشند.

این کارگردان با تأکید بر ظرفیت آگاهی‌بخشی سریال‌های امنیتی و جاسوسی اظهار کرد: این آثار علاوه بر سرگرم کردن مخاطب، می‌توانند شناخت عمومی را درباره تهدیدهایی مانند جاسوسی، نفوذ اطلاعاتی، خرابکاری، تروریسم، تهدیدهای سایبری و عملیات روانی افزایش دهند. یک سریال موفق باید پس از پایان هر قسمت، چیزی به آگاهی و قدرت تحلیل مخاطب اضافه کرده باشد.

وی افزایش سواد اطلاعاتی را از مهم‌ترین کارکردهای این ژانر دانست و گفت: مخاطب باید بداند هر خبر الزاماً حقیقت ندارد، تصاویر ممکن است دستکاری شده باشند و اطلاعات ناقص یا شایعه می‌تواند ابزاری برای عملیات روانی باشد. همچنین آشنایی با روش‌های نفوذ از مسیر اعتماد، تطمیع مالی، باج‌گیری و سوءاستفاده از نقاط ضعف عاطفی اهمیت زیادی دارد.

معظمی امنیت سایبری، حفاظت از اطلاعات شخصی، سرقت هویت دیجیتال، نقض حریم خصوصی و تأثیر هوش مصنوعی بر امنیت را نیز از موضوعات دارای ظرفیت داستانی دانست و افزود: این آثار می‌تواند، مفاهیمی مانند امنیت ملی، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و پیامدهای اجتماعی تصمیم‌های امنیتی را برای مخاطب ملموس کند.

معظمی تعدد لوکیشن‌ها، بازیگران و نیازهای اجرایی را از دشواری‌های تولید آثار جاسوسی دانست و گفت: گاهی برآوردهای مالی تلویزیون تفاوت چندانی میان این طرح‌ها و مجموعه‌های ساده‌تر قائل نمی‌شود؛ موضوعی که کار تهیه‌کنندگان و گروه سازنده را دشوار می‌کند.

وی با قدردانی از همراهی مهدی نقویان، رئیس مرکز سیمافیلم، مجتبی نقی‌ئی، قائم‌مقام مرکز و تهیه‌کنندگان مجموعه، به‌ویژه بهروز مفید و مصطفی رضوانی، اظهار کرد: حمایت مدیران و هماهنگی عوامل در عبور از محدودیت‌های تولید نقش مؤثری داشت.

منبع: رسانه ملی