برگزاری اعتکاف بین‌المللی «خلوت نور» در نجف اشرف/ثبت‌نام از اول آذر آغاز می‌شود
باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - آیت‌الله سعید شاه‌آبادی، رئیس مؤسسه غدیرشناسی، در نشست خبری اعتکاف بین‌المللی «خلوت نور»، اعتکاف را از سنت‌های ارزشمند مورد اهتمام پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع) دانست و اظهار داشت: پیامبر (ص) در ماه رمضان مدت قابل توجهی را در مسجد به عبادت و دعا می‌پرداختند و در روایات متعددی بر ترویج این سنت تاکید شده است؛ چنان‌که می‌فرمایند: «هر کس از روی ایمان به خداوند در مسجد اعتکاف کند، تمام گناهان گذشته‌اش مورد غفران الهی قرار می‌گیرد» و در روایتی دیگر، اعتکاف فاصله‌ای عظیم میان انسان و آتش جهنم ایجاد می‌کند.
وی با اشاره به فراز و نشیب‌های تاریخی این سنت افزود: این سنت در طول قرون متمادی وجود داشت، اما پیش از انقلاب اسلامی بسیار محدود بود و تنها قشر کوچکی از طلاب به آن اهتمام داشتند؛ به برکت انقلاب اسلامی، این سنت رواج عمومی یافت و از انحصار طلاب خارج شد. امروز آمار معتکفان کشور به حدود یک میلیون و نیم نفر رسیده که بیش از ۷۰ درصد آنان را جوانان تشکیل می‌دهند و این اقبال عمومی، تکلیف دست‌اندرکاران فرهنگی را برای گسترش هرچه بیشتر این سنت مضاعف می‌کند.
رئیس مؤسسه غدیرشناسی، اعتکاف را فرصتی برای خلوت انسان با خود و راز و نیاز با خداوند، مرور عملکرد گذشته و برنامه‌ریزی برای آینده با نگاه معنوی توصیف کرد و گفت: اعتکاف شرعاً فقط در مساجد امکان‌پذیر است و خوشبختانه استقبال بانوان از این سنت معنوی سال به سال در حال افزایش است. این اقبال عمومی، خلاف تبلیغات دشمنان است که همواره تلاش می‌کنند جوانان را دور از دین نشان دهند و تعبیر رهبر شهید که فرمودند «جوانان ما اغلب متدین‌اند» دقیقاً در پدیده اعتکاف و مراسمی، چون اربعین به عینه قابل مشاهده است.
آیت‌الله شاه‌آبادی در ادامه به فعالیت‌های ۱۶ ساله مؤسسه غدیرشناسی اشاره کرد و گفت: این مؤسسه که کار اصلی خود را بر فعالیت‌های آموزشی متمرکز کرده، در سال‌های اخیر تصمیم گرفت در گسترش سنت اعتکاف نقش‌آفرین باشد؛ بر همین اساس، در سال ۱۴۰۲ تصمیم گرفتیم جریان اعتکاف را در نجف اشرف ایجاد کنیم، چراکه معتقدیم اعتکاف در حریم امیرالمومنین (ع) اجر و ثواب مضاعفی دارد.
وی در تشریح چالش‌های برگزاری این مراسم در عراق تصریح کرد: متأسفانه در نجف اشرف فرهنگ اعتکاف برای بانوان وجود نداشت و امکانات مساجد برای حضور بانوان بسیار محدود بود. ما در سال ۱۴۰۲ پس از هشت ماه رایزنی بی‌وقفه با فعالان مذهبی و سیاسی عراق و با حمایت حجت‌الاسلام سید احمد موسوی، امام مسجد حنانه، اولین اعتکاف را در مسجد حنانه نجف با جمعیت محدود برگزار کردیم. در سال‌های دوم و سوم، این مراسم با استقبال خوبی مواجه شد و نکته جالب توجه، حضور چشمگیر زائران غیرایرانی، به‌ویژه از هند، پاکستان و کشمیر، در کنار زائران ایرانی بود.
رئیس مؤسسه غدیرشناسی با اشاره به جهش استقبال از این طرح گفت: سال گذشته با پخش تیزری از شبکه قرآن، در روز‌های پایانی با سیل متقاضیان، حدود ۶۰۰۰ نفر، مواجه شدیم که ظرفیت پاسخگویی به همه آنان را نداشتیم و این تجربه نشان داد ظرفیت بالایی برای اطلاع‌رسانی و جذب علاقه‌مندان وجود دارد.
وی از برنامه‌ریزی گسترده برای سال ۱۴۰۵ خبر داد و اظهار داشت: امسال به مدد الهی تصمیم داریم یک اعتکاف بزرگ بین‌المللی در نجف اشرف برگزار کنیم؛ نه تنها در یک مسجد، بلکه در هر مسجدی که امکان حضور و اسکان بانوان را فراهم کند. ما بر این باوریم که مردم دلی برای این خلوت دارند و نیاز جدی روزمرگی‌های زندگی، انسان را به سمت جدایی کوتاه‌مدت از هیاهوی دنیا و خلوت با خدا سوق می‌دهد.
آیت‌الله شاه‌آبادی با تاکید بر لزوم حفظ ماهیت معنوی این مراسم گفت: در برگزاری اعتکاف باید برای معرفت‌افزایی و سخنرانی عالمان دینی فضا ایجاد کرد، اما نباید فراموش کنیم که اولین هدف، ایجاد خلوت با خود در یک فضای معنوی است و این فرصت نباید با برنامه‌های پرشمار و کلاس‌های متعدد از معتکفان گرفته شود. همچنین باید به ظرفیت ماه رجب نیز توجه داشت؛ چراکه از امام صادق (ع) نقل است که خداوند به این امت سه نعمت، یعنی ماه رجب، شعبان و رمضان، عطا کرده که به امت‌های پیشین داده نشده است و ایام البیض هر یک از این ماه‌ها از فضیلت ویژه‌ای برخوردار است.
وی با اشاره به ویژگی منحصر‌به‌فرد ولادت امام علی (ع) در کعبه گفت: امیرالمومنین (ع) تنها مولودی است که در کعبه متولد شده است؛ در تاریخ آمده که مادر حضرت مریم (س) هنگام وضع حمل از مسجد خارج شد، اما مادر گرامی امیرالمومنین (ع) با دیوار کعبه و صدای غیبی «ادخلی» مواجه شدند و این ولادت در حرم کبریایی رخ داد؛ فضیلتی که دشمنان در طول قرون نتوانستند برای خود ایجاد کنند؛ بنابراین جشن ولادت ایشان را در جوار حرم مطهر برگزار خواهیم کرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با مقایسه اعتکاف با همایش عظیم اربعین حسینی خاطرنشان کرد: همان‌طور که اربعین امروز به یک همایش جهانی تبدیل شده و برکاتش شامل حال همه مسلمانان می‌شود، ما امیدواریم اعتکاف نیز به همین شکل به یک حرکت بزرگ بین‌المللی تبدیل شود؛ با این تفاوت که اربعین جنبه شور و احساس بسیار بالایی دارد، اما در اعتکاف جنبه معنوی و معرفتی آن غلبه دارد. معتکف در این سه روز حق خروج از مسجد را ندارد و در آنجا می‌ماند تا اعمال خود را برای تقرب به خداوند خالص کند.
آیت‌الله شاه‌آبادی در پاسخ به پرسشی درباره پیش‌بینی ظرفیت و تعداد مساجد میزبان در نجف اشرف اظهار داشت: تاکنون برای بیش از ۲۰۰۰ نفر ظرفیت‌سازی شده است و امیدواریم با توجه به استقبال صورت‌گرفته، این ظرفیت افزایش یابد. در حال حاضر مذاکرات با چند مسجد در نجف اشرف برای میزبانی از معتکفان، مخصوصاً با در نظر گرفتن امکانات برای بانوان، در حال انجام است و تلاش می‌کنیم بهترین شرایط را فراهم کنیم.
وی در پاسخ به سوال دیگری درباره بار مالی سفر و اینکه آیا مؤسسه حامی مالی دارد یا خیر، تصریح کرد: با همت و کمک خیرین بزرگوار، تسهیلات ویژه‌ای برای این سفر، شامل عتبات عالیات و کربلا، در نظر گرفته شده است؛ به این صورت که مبلغ ۱۰ میلیون تومان به عنوان هدیه و یارانه از سوی خیرین برای هر نفر در نظر گرفته شده که از مجموع هزینه‌های سفر کسر می‌شود. همچنین برای رفاه حال متقاضیان، امکان پرداخت هزینه‌ها به صورت اقساطی نیز فراهم شده است؛ بر این اساس، متقاضیان می‌توانند اولین قسط خود را یک ماه پس از بازگشت از سفر پرداخت کنند و مابقی هزینه را طی یک بازه زمانی حدود ۶ ماه به صورت اقساطی بپردازند.
رئیس مؤسسه غدیرشناسی در ادامه، با تاکید بر اهداف فرهنگی این طرح گفت: این حرکت نه تنها در راستای ترویج سنت حسنه اعتکاف است، بلکه فرصتی برای ترویج فرهنگ زیارت و تقویت باور‌های دینی در میان اقشار مختلف جامعه، به ویژه نسل جوان فراهم می‌کند.
وی درباره تعریف سه نوع سفر برای اعتکاف و حضور در عراق گفت: با توجه به نیاز‌ها و توانمندی‌های مالی متفاوت متقاضیان، سه بسته سفر معنوی برای علاقه‌مندان در نظر گرفته شده است تا هم فرهنگ زیارت و هم سنت اعتکاف ترویج شود. بسته اول یا سفر کوتاه، ویژه افرادی است که محدودیت مالی یا زمانی دارند، مانند کارمندان، دانشجویان، دانش‌آموزان و طلاب؛ در این طرح، مسافران چند ساعت برای زیارت به کربلا و نجف مشرف می‌شوند و اسکان در هتل ندارند و سپس وارد اعتکاف می‌شوند و هزینه این بسته به دلیل عدم استفاده از هتل و امکانات غذایی گسترده، بسیار کمتر است. بسته دوم یا سفر متوسط شامل دو شب اقامت در هتل‌های کربلا و یک شب اقامت در کاظمین است و زائران پیش از آغاز اعتکاف، زیارت‌های خود در کربلا و کاظمین را انجام می‌دهند و سپس در نجف اشرف به جمع معتکفان می‌پیوندند. بسته سوم یا سفر بلند برای افرادی در نظر گرفته شده که خواهان سفر کامل‌تری هستند؛ در این طرح، زائران دو شب در کربلا اسکان دارند، یک شب در کاظمین هستند و پس از ورود به نجف نیز دو شب در این شهر اسکان داده می‌شوند و در این فرصت، امکان تشرف به مکان‌های معنوی مانند مسجد کوفه، مسجد سهله و سایر زیارتگاه‌ها برای این گروه فراهم است. سال گذشته نیز بسته‌های بلندمدت ۱۴ شبه با استقبال مواجه شد.
وی با تشریح مدت زمان این سفر‌ها افزود: اگر سفر به صورت زمینی انجام شود، بسته کوتاه حدود ۶ روز، شامل ۲ روز رفت و برگشت و ۴ روز اعتکاف، بسته متوسط حدود ۸ روز و بسته بلند حدود ۱۱ روز طول می‌کشد. طبیعتاً در صورت استفاده از سفر هوایی، این زمان‌ها کوتاه‌تر شده و به جای ۶ روز به حدود ۳ یا ۴ روز کاهش می‌یابد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: در ایران رسم است که معتکفان پس از خوردن افطاری شب سوم، بلافاصله مسجد را ترک می‌کنند، اما ما شرایطی فراهم کرده‌ایم که معتکفان بتوانند شب چهارم را نیز در مسجد بمانند و صبح روز چهارم، پس از صرف صبحانه، مسجد را ترک کنند. همچنین تمامی علاقه‌مندان می‌توانند در زمان ثبت‌نام، بسته مورد نظر خود را انتخاب کنند و در صورت نیاز از امکان پرداخت اقساطی و کمک‌هزینه ۱۰ میلیون تومانی خیرین بهره‌مند شوند.
آیت‌الله شاه‌آبادی به تشریح فرآیند اعزام کاروان‌ها و تعاملات بین‌المللی این طرح پرداخت و اظهار داشت: ما با دفاتر زیارتی معتبر قرارداد بسته‌ایم و در حال نهایی‌سازی توافق با سایر دفاتر هستیم. کاروان‌هایی که شرایط و استاندارد‌های ما را بپذیرند، در سایت مؤسسه غدیرشناسی معرفی خواهند شد.
وی با تاکید بر تخصصی بودن امور مربوط به اعزام تصریح کرد: مؤسسه غدیرشناسی یک مجموعه آموزشی، فرهنگی و معرفتی است و اداره امور کاروان یک کار تخصصی است که به کاروان‌داران سپرده شده است. نقش ما در این میان، صرفاً معرفی کاروان‌ها، ارائه خدمات احکامی و فراهم کردن خدمات فرهنگی و معنوی در طول ایام اعتکاف در مسجد است.
رئیس مؤسسه غدیرشناسی با اشاره به تنوع کاروان‌ها گفت: متقاضیان می‌توانند بنا به سلیقه خود دو نوع برنامه را انتخاب کنند؛ برخی کاروان‌ها ابتدا وارد کربلا می‌شوند و سپس برای اعتکاف به نجف می‌آیند و برخی دیگر ابتدا اعتکاف را در نجف انجام می‌دهند و سپس به زیارت عتبات می‌روند.
وی در ادامه به هماهنگی‌های صورت‌گرفته برای بین‌المللی‌شدن این رویداد اشاره کرد و گفت: در حوزه بین‌الملل، جلسات و رایزنی‌های اولیه با مسئولان متعددی از جمله دفتر بین‌الملل بیت مقام معظم رهبری برگزار شده و این طرح مورد استقبال آنان قرار گرفته است. همچنین با وزارت امور خارجه هماهنگی‌هایی انجام شده است؛ در سال‌های گذشته وزارت خارجه حمایت‌هایی از این حرکت داشت و امسال نیز مقرر شده برای ایرانیان ساکن عراق که متقاضی شرکت در این مراسم هستند، تسهیلاتی فراهم شود تا بدون پرداخت هزینه امکان حضور در اعتکاف را داشته باشند.
وی از رایزنی با مجمع جهانی اهل بیت (ع) و سایر مجموعه‌های فعال در حوزه بین‌الملل خبر داد و افزود: از اول آذر ماه، فرصت ثبت‌نام برای غیرایرانیان، اعم از غیرایرانیانی که در ایران ساکن هستند یا در سایر کشورها، آغاز خواهد شد.
رئیس مؤسسه غدیرشناسی در پایان خاطرنشان کرد: تمرکز ما در چند روز باقی‌مانده تا اول آذر، بر اطلاع‌رسانی و تبلیغات در داخل کشور خواهد بود و پس از آن، فرآیند ثبت‌نام به صورت رسمی برای متقاضیان داخلی و خارجی آغاز می‌شود.
