پایان زندگی یکی از سرشناسترین زندانیان سیاسی بحرین در ترکیه

باشگاه خبرنگاران جوان؛ مینا عظیمی - «نبیل رجب»، فعال حقوق بشری بحرین امروز سهشنبه در ترکیه درگذشت. او در طول سالها فعالیت خود در دفاع از حقوق بشر، به یکی از برجستهترین چهرههای جنبش حقوق بشری بحرین، بهویژه در جریان اعتراضات سال ۲۰۱۱، تبدیل شده بود.
رجب از بنیانگذاران و رئیس پیشین مرکز حقوق بشر بحرین و همچنین بنیانگذار و مدیر مرکز حقوق بشر خلیج فارس بود. او بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ معاون دبیرکل فدراسیون بینالمللی حقوق بشر بود و عضویت کمیته مشورتی غرب آسیا در سازمان دیدهبان حقوق بشر را نیز بر عهده داشت.
نام رجب با پروندههای مربوط به آزادیهای عمومی و حقوق زندانیان گره خورده بود. او در طول سالهای فعالیت خود بارها با پیگرد قضایی، بازداشت و ممنوعیت سفر روبهرو شد و شرایط نگهداریاش در زندان نیز بارها از سوی سازمانهای بینالمللی حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفت.
آزادی در سال ۲۰۲۰ پس از چهار سال زندان
یکی از مهمترین تحولات در مسیر فعالیت حقوق بشری رجب، آزادی او در ۹ ژوئن ۲۰۲۰، پس از حدود چهار سال بازداشت بود. او در ژوئن ۲۰۱۶ توسط رژیم آل خلیفه بازداشت شده بود و آزادیاش بر اساس قانون مجازاتهای جایگزین در بحرین صورت گرفت.
آزادی رجب مشروط به گذراندن باقیمانده دوران محکومیتش از طریق سه سال کار اجتماعی بود. او به دلیل انتشار توئیتها و انجام مصاحبههای رسانهای که در آنها سیاستهای رژیم آل خلیفه و جنگ علیه یمن را مورد انتقاد قرار داده بود، به زندان محکوم شده بود.
دادگاهی در بحرین در ۲۱ فوریه ۲۰۱۸، او را به اتهامهایی از جمله «انتشار شایعات دروغ در زمان جنگ»، «توهین به مقامهای عمومی» و «توهین به یک کشور خارجی» به پنج سال زندان محکوم کرد.
این پرونده به توئیتهای او در شبکه اجتماعی توئیتر (ایکس کنونی) درباره مشارکت بحرین در حملات ائتلاف به سرکردگی عربستان علیه یمن و همچنین انتقادهایش از وضعیت زندانیان و اخبار مربوط به شکنجه در زندان «جو» بحرین مربوط میشد.
دادگاه تجدیدنظر آل خلیفه در ۵ ژوئن ۲۰۱۸ حکم صادرشده علیه او را تایید کرد؛ حکمی که با انتقاد سازمانهای حقوق بشری روبهرو شد. این سازمانها معتقد بودند محاکمه رجب به دلیل استفاده از حق آزادی بیان صورت گرفته است.
پیش از آن نیز دادگاه عالی بحرین در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۸، حکم دو سال زندان دیگری را علیه او تایید کرده بود. این حکم به دلیل مصاحبههای تلویزیونی او در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ صادر شده بود.
سالهای بازداشت و شرایط نگهداری در زندان
در دوران حبس رجب، وضعیت سلامتی و شرایط نگهداری او نگرانی سازمانهای حقوق بشری را برانگیخت. از جمله سازمان «فرانت لاین دیفندرز» اعلام کرد که او با حبس انفرادی، بدرفتاری و محرومیت از مراقبتهای پزشکی کافی روبهرو بوده است.
این سازمان در اکتبر ۲۰۱۷ گزارش داد که رجب پس از انتقال از درمانگاهی وابسته به وزارت کشور به زندان جو، بازرسی اجباری و تحقیرآمیزی را تجربه کرده و موهایش به اجبار تراشیده شده است. او پیش از انتقال به زندان، به دلیل عوارض ناشی از مشکلات جسمی تحت درمان قرار داشت.
بر اساس گزارش این سازمان، نگهبانان زندان شبانه به سلول او یورش بردند و بار دیگر او را مورد بازرسی قرار دادند. همچنین رجب در دوران حبس با مشکلاتی از جمله اختلالات قلبی و عوارض ناشی از شرایط زندان مواجه بود.
رجب در آوریل ۲۰۱۷ تحت عمل جراحی قرار گرفت، اما در ۱۰ ژوئیه همان سال به اتهام آنچه که رژیم آل خلیفه «انتشار اخبار، اطلاعات و شایعات دروغ درباره اوضاع داخلی که میتواند جایگاه و اعتبار بحرین را تضعیف کند» خواند، به دو سال زندان محکوم شد.
این حکم بر اساس مصاحبههای رسانهای او درباره وضعیت داخلی بحرین صادر شد؛ در حالی که سازمانهای حقوق بشری محکومیت وی را نقض آزادی بیان دانستند.
پیگردهای قضایی علیه رجب به مقالات و نامههایی نیز گسترش یافت که به نام او در روزنامههای بینالمللی، از جمله نیویورکتایمز آمریکا و لوموند فرانسه، منتشر شده بود. او در این مطالب درباره شرایط بازداشت خود نوشته و سیاستهای دولتهای منطقه خلیج فارس در حوزه حقوق بشر را مورد انتقاد قرار داده بود.
از اعتراضات سال ۲۰۱۱ تا تاسیس مرکز حقوق بشر بحرین
رجب پیش از بازداشت در سال ۲۰۱۶ نیز بارها به دلیل فعالیتهای حقوق بشری خود با پیگرد قضایی مواجه شده بود.
او در آوریل ۲۰۱۵ به دلیل انتشار توئیتهایی در انتقاد از حملات هوایی به یمن بازداشت شد، اما در ژوئیه همان سال به دلایل پزشکی و بر اساس عفو سلطنتی آزاد شد. در آن دوره، ممنوعیت سفر نیز علیه او اعمال شده بود.
رجب در مه ۲۰۱۲ نیز در ارتباط با فعالیتهایش در جریان اعتراضات بحرین بازداشت و به اتهام «دعوت به تجمع غیرقانونی» محکوم شد.
او بهویژه در جریان اعتراضات سال ۲۰۱۱ به چهرهای شناختهشده تبدیل شد. رجب در آن زمان در مستندسازی موارد نقض حقوق بشر و انتقاد از نحوه برخورد مقامهای بحرینی با معترضان مشارکت داشت و به یکی از برجستهترین صداهای حقوق بشری بحرین در سطح بینالمللی تبدیل شد.
او در همان سال جایزه «آیون راتیو» برای دموکراسی را دریافت کرد و در سال ۲۰۱۲ نیز برنده جایزه آزادی بیان سازمان «ایندکس» شد.
فعالیتهای حقوق بشری رجب به دهه ۱۹۹۰ بازمیگردد. او در سال ۲۰۰۲ به همراه فعالانی از جمله عبدالهادی الخواجه، در تاسیس مرکز حقوق بشر بحرین مشارکت کرد؛ مرکزی که به یکی از مهمترین نهادهای حقوق بشری در زمینه مستندسازی وضعیت آزادیها در این کشور تبدیل شد.
رجب از طریق فعالیت در این مرکز و سپس همکاری با سازمانهای منطقهای و بینالمللی، به دفاع از حقوق زندانیان و آزادیهای عمومی ادامه داد. فعالیتهای او از عرصه داخلی بحرین به سطح بینالمللی گسترش یافت و در نهایت پروندههای قضایی و شرایط زندانش به موضوع پیگیری سازمانهای حقوق بشری در سراسر جهان تبدیل شد.
منبع: المیادین











