هشدار سازمان ملل درباره عقب‌ماندن کشور‌های در حال توسعه از انقلاب هوش مصنوعی
باشگاه خبرنگاران جوان - یک مقام ارشد سازمان ملل هشدار داده است که هوش مصنوعی می‌تواند فاصله میان کشور‌های ثروتمند و فقیر را افزایش دهد و نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی موجود را عمیق‌تر کند.
توماس لامانوسکاس، معاون دبیرکل اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU)، نهاد وابسته به سازمان ملل در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، در گفت‌و‌گو با الجزیره گفت کشور‌های در حال توسعه با موانع قابل‌توجهی برای بهره‌مندی از انقلاب هوش مصنوعی روبه‌رو هستند.
لامانوسکاس روز یکشنبه، در حاشیه مجمع جهانی سرمایه‌گذاری کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد در دوحه، گفت: «یک خطر وجود دارد... به نظر من، شکاف هوش مصنوعی نگرانی اصلی است؛ زیرا موضوع فقط شکاف دیجیتال نیست.»
او افزود: «هوش مصنوعی ظرفیت زیادی برای تقویت حوزه‌های سلامت، آموزش، خدمات عمومی، صنعت، کشاورزی و تجارت دارد. بنابراین، یک شکاف بزرگ می‌تواند به معنای شکاف در فرصت‌ها باشد و نابرابری اجتماعی و اقتصادی را عمیق‌تر کند.»
وی تأکید کرد: «این همان بخش نگران‌کننده ماجراست.»
شکاف زیرساختی و دسترسی نابرابر به هوش مصنوعی
لامانوسکاس با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های دیجیتال گفت نابرابری در این حوزه هم‌اکنون نیز مشهود است. به گفته او، آفریقا و آمریکای لاتین روی‌هم‌رفته تنها ۳.۳ درصد از ظرفیت مراکز داده جهان را در اختیار دارند.
او گفت: «بنابراین، همچنان شکاف زیرساختی بزرگی وجود دارد.» وی همچنین یادآور شد که ۲.۲ میلیارد نفر در سراسر جهان هنوز به اینترنت دسترسی ندارند.
برنامه توسعه سازمان ملل متحد نیز در گزارشی در دسامبر ۲۰۲۵ هشدار داده بود که هوش مصنوعی می‌تواند عصر تازه‌ای از نابرابری میان کشور‌ها را رقم بزند و روند چند دهه‌ای کاهش شکاف‌های اقتصادی میان کشور‌ها را معکوس کند.
این نهاد هشدار داده بود کشور‌هایی که از برق‌رسانی پایدار، اتصال مناسب به اینترنت و مهارت‌های فناورانه کافی برخوردار نیستند، ممکن است از منافع اقتصادی هوش مصنوعی محروم بمانند.
لامانوسکاس گفت برای پر کردن شکاف زیرساخت‌های دیجیتال، تا سال ۲۰۳۰ به سرمایه‌گذاری حدود ۲.۸ تریلیون دلار نیاز است.
به گفته او، نابرابری میان کشور‌ها در میزان استفاده از هوش مصنوعی نیز دیده می‌شود. حدود ۲۹ درصد از جمعیت در سن اشتغال در کشور‌های توسعه‌یافته از هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کنند، درحالی‌که این رقم در کشور‌های در حال توسعه به ۱۶ درصد می‌رسد.
او گفت: «این موضوع در واقع بر توانایی شما برای بهره‌وری و برخورداری از فرصت‌های بازار کار تأثیر می‌گذارد.»
از دست رفتن فرصت‌های شغلی
لامانوسکاس نگرانی‌ها درباره از دست رفتن مشاغل در نتیجه گسترش هوش مصنوعی را تأیید کرد. برآورد‌ها نشان می‌دهد این فناوری ممکن است به حذف ۹۰ میلیون شغل منجر شود، اما در مقابل، ۱۷۰ میلیون شغل جدید ایجاد کند.
بااین‌حال، او هشدار داد که حتی اگر تأثیر کلی هوش مصنوعی بر اشتغال مثبت باشد، افراد بسیاری شخصاً با پیامد‌های این تحول روبه‌رو خواهند شد. برآورد می‌شود حدود ۴۰ درصد از مهارت‌های موردنیاز در محیط کار تا سال ۲۰۳۰ تغییر کند.
او همچنین به نابرابری زبانی در توسعه هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت تنها هفت درصد از زبان‌های آفریقایی در ابزار‌های ترجمه مبتنی بر هوش مصنوعی پوشش داده شده‌اند؛ موضوعی که دسترسی میلیون‌ها کاربر بالقوه را محدود می‌کند.
بر اساس گزارش بین‌المللی ایمنی هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ که در ماه فوریه منتشر شد، حدود یک میلیارد نفر برای انجام کار‌های مختلف، از جمله دریافت راهنمایی‌های مرتبط با سلامت و نوشتن متن، از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.
این گزارش با اشاره به نبود داده‌های قطعی برآورد کرده است که حدود ۶۰ درصد از مشاغل در اقتصاد‌های پیشرفته و ۴۰ درصد از مشاغل در اقتصاد‌های نوظهور ممکن است تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار گیرند. فضل بارز، پژوهشگر ارشد دانشگاه آکسفورد در حوزه ایمنی و حکمرانی هوش مصنوعی، گفت: «نگرانی‌ها واقعی هستند.»
بااین‌حال، او تأکید کرد که باید میان خودکارسازی وظایف به کمک هوش مصنوعی و جایگزینی کامل مشاغل تفاوت قائل شد. بارز به الجزیره گفت: «چه نوع مشاغلی ممکن است از بین بروند؟ مشاغلی که شامل کار‌های شناختی تکراری هستند، به‌ویژه در معرض خطر قرار دارند؛ اما ابعاد این موضوع همچنان نامشخص است.»
او افزود: «خودکارسازی مبتنی بر هوش مصنوعی تهدید می‌کند که پایه‌های مالیاتی دولت‌ها را تضعیف کند، سطح زندگی را پایین بیاورد و قدرت اثرگذاری شهروندان را کاهش دهد.»
هوش مصنوعی باید به نفع همه باشد
لامانوسکاس با وجود نگرانی‌ها درباره انقلاب هوش مصنوعی گفت معتقد نیست که بتوان این فناوری را متوقف کرد یا جلوی پیشرفت سریع آن را گرفت.
او گفت: «هوش مصنوعی آمده است که بماند و زندگی ما را متحول کند.» به گفته او، در حال حاضر ۱۰۴ کشور راهبرد‌های ملی هوش مصنوعی دارند؛ درحالی‌که این تعداد یک دهه پیش تنها چهار کشور بود.
این مقام سازمان ملل افزود: «هوش مصنوعی فناوری‌ای نیست که یک فرد، سازمان یا شرکت بتواند آن را کنترل کند.» بااین‌حال، او خواستار افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش و مقررات‌گذاری شد تا کشور‌های در حال توسعه نیز بتوانند در شکل‌دهی به این فناوری مشارکت کنند.
لامانوسکاس گفت: «مسیر پیش‌رو، سرمایه‌گذاری برای اطمینان از بهره‌مندی همه از مزایای هوش مصنوعی و به‌رسمیت شناختن ترس‌ها و نگرانی‌هایی است که مردم احساس می‌کنند.
منبع: سیتنا
