نسخه هنرمندان و روانشناسان برای ارتقای سلامت روان جامعه
در نشست تخصصی «هنر در خدمت سلامت روان جامعه»، هنرمندان و روانشناسان بر نقش هنر در تقویت همدلی، امیدآفرینی و کاهش احساس تنهایی تأکید کردند و خواستار گسترش دسترسی مردم به هنر در زندگی روزمره شدند.
به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از روابط عمومی موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، نشست تخصصی «هنر در خدمت سلامت روان جامعه» به همت موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با هدف بررسی پیوند هنر و سلامت روان و تبیین ظرفیت‌های هنر در بهبود کیفیت زندگی فردی و اجتماعی، در باغ زیبا برگزار می‌شود.
در این نشست، استادان روان‌شناسی و هنر با تأکید بر نقش هنر در امیدآفرینی، تقویت همدلی، ایجاد احساس امنیت و ارتقای سلامت روان، به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداختند.
شفیعی: هنر باید بخشی از زندگی روزمره مردم باشد، نه اتفاقی مناسبتی
مهدی شفیعی، معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ضرورت ارتباط میان هنر، روان‌شناسی، علوم اجتماعی و سلامت، گفت هنر می‌تواند در تقویت همدلی، افزایش تاب‌آوری و سرمایه اجتماعی نقش داشته باشد.شفیعی با بیان اینکه هنر نباید صرفاً به جشنواره‌ها و رویدادهای فرهنگی محدود شود، تأکید کرد: «یکی از خطاهای سیاست فرهنگی این است که هنر را فقط در زمان برگزاری رویدادها و جشنواره‌ها ببینیم.
هنر باید بخشی از زندگی مردم باشد، نه یک اتفاق مناسبتی»
وی همچنین بر ضرورت افزایش دسترسی مردم به هنر در مدرسه‌ها، محله‌ها و فضاهای شهری تأکید کرد و گفت: «وظیفه ما فقط صدور مجوز، برگزاری جشنواره یا حمایت از یک اثر هنری نیست. باید زیست‌بومی فراهم کنیم که امکان خلق هنر وجود داشته باشد و دسترسی مردم به هنر افزایش پیدا کند.»
او هنر را ابزاری برای تقویت همدلی و کاهش احساس تنهایی دانست و افزود: «هنر جای روان‌شناس و روان‌پزشک را نمی‌گیرد، اما می‌تواند در کاهش احساس تنهایی، ایجاد ارتباط، تقویت همدلی و افزایش سرمایه اجتماعی نقش مهمی داشته باشد.»
شفیعی در پایان بر ضرورت تداوم گفت‌وگو میان هنرمندان و متخصصان روان‌شناسی، علوم اجتماعی، آموزش و سلامت تأکید کرد و خواستار شکل‌گیری همکاری‌های مشترک در این حوزه‌ها شد.
پژمان: مسائل فرهنگ، هنر و محتوا به راهکارهای میان‌بخشی و گفت‌وگو نیاز دارند
سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، با تأکید بر اهمیت نقش نهادهای واسط در ایجاد گفت‌وگو میان بخش‌های مختلف، مسائل فرهنگ، هنر و محتوا را میان‌بخشی دانست و بر ضرورت پیوند میان هنر، سلامت روان و سیاست‌گذاری فرهنگی تأکید کرد.
سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در این نشست با تأکید بر میان‌بخشی شدن مسائل حوزه فرهنگ، هنر و محتوا، گفت: نقش نهادهای واسط در ایجاد گفت‌وگو میان بخش‌های مختلف، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
پژمان با اشاره به اینکه بسیاری از مسائل امروز فرهنگ و هنر دیگر صرفاً درون همین حوزه‌ها قابل حل نیستند، اظهار کرد: «موضوعات فرهنگ، هنر و محتوا به مسائل میان‌بخشی تبدیل شده‌اند و به همین دلیل نیاز داریم فضاهای گفت‌وگو بیشتر شود. بسیاری از مسائل زمانی قابل حل هستند که افراد و نهادهایی از حوزه‌های مختلف کنار یکدیگر قرار بگیرند و تجربه‌ها و دیدگاه‌هایشان را با هم به اشتراک بگذارند.»
به گفته او، یکی از نقش‌هایی که مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر می‌تواند ایفا کند، ایجاد فضای میانی میان حاکمیت، بخش خصوصی، هنرمندان و متخصصان است.
پژمان در این‌باره گفت: «نقش‌های میانی، به‌ویژه در حوزه تنظیم‌گری، زمانی می‌توانند مؤثر باشند که در بستر گفت‌وگو، تبادل نظر و تضارب آرام آرا شکل بگیرند.»
افروز: هنر روان‌شناس در امیدآفرینی و ایجاد احساس امنیت است
غلامعلی افروز، استاد ممتاز دانشگاه تهران و رئیس شورای مرکزی سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، در نشست تخصصی «هنر در خدمت سلامت روان جامعه» با تأکید بر نقش روانشناسان در بهبود کیفیت روابط انسانی گفت: هنر روان‌شناس در امیدآفرینی، مثبت‌اندیشی، بخشایشگری و استفاده از زبان تأیید، تکریم، ترغیب و تشویق است.
افروز با اشاره به اهمیت تاب‌آوری و کیفیت ارتباطات انسانی تأکید کرد روان‌شناس باید بتواند در مراجعان خود احساس امنیت ایجاد کند و با تقویت آرامش و اعتماد، به بهبود روابط خانوادگی کمک کند.
او همچنین با تفکیک مفاهیم شهرت، مقبولیت و محبوبیت، بر اهمیت خدمت بدون چشمداشت به دیگران تأکید کرد و گفت: «آدم‌های مشهور در قاب‌ها می‌مانند، اما آدم‌های محبوب در قلب‌ها.»
رئیس شورای مرکزی سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، افزایش زبان تشویق، کاهش سرزنش و تقویت صبوری و خویشتن‌داری را از عوامل مؤثر در بهبود روابط انسانی دانست و بر نقش روان‌شناس در افزایش احساس امنیت در خانواده و کاهش تنش‌های خانوادگی تأکید کرد.
آقایوسفی: هنر احساسات درونی انسان را به حرکت درمی‌آورد
علیرضا آقایوسفی دانشیار روان‌شناسی بالینی و سلامت و رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، در این نشست با تشریح پیوند هنر و روان‌شناسی گفت: «هنر محصول به جنبش درآمدن و به جنبش
درآوردن احساسات است.
او با اشاره به نقش تجربه‌های اولیه زندگی در شکل‌گیری واکنش‌های هیجانی انسان توضیح داد برخی تجربه‌ها، حتی اگر به‌صورت روشن در حافظه باقی نمانند، می‌توانند بر احساسات و رفتارهای فرد در سال‌های بعد تأثیر بگذارند.
آقایوسفی با بیان اینکه هیجان‌هایی مانند ترس، اضطراب و خشم در اصل کارکرد محافظتی دارند، تأکید کرد مسئله زمانی شکل می‌گیرد که تجربه‌های گذشته و هیجان‌ها به‌گونه‌ای با یکدیگر پیوند بخورند که فرد در موقعیت‌های کنونی واکنش‌هایی نشان دهد که ریشه آن‌ها را به‌طور کامل نمی‌شناسد.
رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، هنر را یکی از مسیرهای دسترسی به تجربه‌های هیجانی انسان دانست و گفت موسیقی، تصویر، نمایش و دیگر شکل‌های هنری می‌توانند احساساتی را فعال کنند که بیان مستقیم آن‌ها با کلمات دشوار است.
پورحسین: هنر و سلامت روان می‌توانند دو روی یک سکه باشند
رضا پورحسین، رئیس دانشکده روان شناسی دانشگاه تهران، در نشست تخصصی «هنر در خدمت سلامت روان جامعه» با تأکید بر پیوند هنر و سلامت روان گفت خاستگاه مشترک این دو را می‌توان در مفاهیمی مانند زیبایی و معنویت جست‌وجو کرد.
او با اشاره به نقش نماد، تخیل و خیال در شکل‌گیری هنر اظهار کرد: «اگر هنر و سلامت روان خاستگاه مشترکی داشته باشند، می‌توان آن‌ها را دو روی یک سکه دانست؛ به‌گونه‌ای که تصویر یکی بدون دیگری کامل نباشد.»
پورحسین با بیان اینکه یادگیری تکنیک‌های هنری لزوماً به معنای صاحب هنر شدن نیست، تأکید کرد هنر زمانی درونی می‌شود که نماد، خیال و توانایی انتقال معنا در فرد رشد کرده باشد.
او همچنین با اشاره به نقش زیبایی در آرامش روان گفت هنر می‌تواند از طریق موسیقی، نقاشی، نمایش و دیگر جلوه‌های خود بر احساسات انسان اثر بگذارد؛ اثری که لزوماً به روش‌های رسمی هنردرمانی محدود نیست.
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت توجه به هنر در زندگی روزمره گفت: «ما باید هنر را هم به‌عنوان محتوا و هم به‌عنوان مکانیسم ببینیم.» به گفته او، حضور هنر در رفتار، واژه‌ها، تخیل و روابط انسانی می‌تواند در پیشگیری از شکل‌گیری برخی نابهنجاری‌ها و آسیب‌های روانی نقش داشته باشد.
قطب‌الدین صادقی: هنر فقط سرگرمی نیست؛ جامعه بدون هنر، همدلی و مدارا را از دست می‌دهد
قطب‌الدین صادقی، نویسنده، کارگردان تئاتر و استاد هنرهای نمایشی، در این نشست با تأکید بر نقش هنر در سلامت روان فرد و جامعه گفت هنر می‌تواند تجربه‌ها و احساساتی را بیان کند که انتقال آن‌ها از طریق زبان روزمره دشوار است.
او با اشاره به کارکرد هنر در مواجهه با فشارهای روانی و بحران‌ها اظهار کرد هنر و طنز می‌توانند به انسان کمک کنند تا از فشارهای بیرونی فاصله بگیرد و به تعادل درونی بازگردد. به گفته صادقی، هنر همچنین می‌تواند احساسات و تجربه‌های دشوار را به جریان بیندازد و زمینه مواجهه دوباره فرد با آن‌ها را فراهم کند.
این کارگردان تئاتر با تأکید بر نقش فرهنگ و هنر در شکل‌گیری مدنیت گفت: «نشانه مدنیت فقط ساختن و تولید کردن نیست. آنچه به یک جامعه شأن مدنی می‌دهد، تراوشات فکری، فرهنگی و هنری آن است.»
صادقی با اشاره به مفهوم پالایش روانی در هنر، تماشای فیلم و تئاتر، شنیدن موسیقی و خواندن آثار ادبی را از تجربه‌هایی دانست که می‌توانند احساسات مخاطب را تحت تأثیر قرار دهند. او همچنین تأکید کرد که هنر صرفاً ابزاری برای سرگرمی نیست، بلکه می‌تواند در تقویت عواطف انسانی و کاهش خشونت اجتماعی نقش داشته باشد.
او در بخش دیگری از سخنان خود، ادبیات و به‌ویژه رمان را زمینه‌ای برای تقویت تخیل و همدلی دانست و گفت ورود به جهان شخصیت‌های داستانی به انسان کمک می‌کند انگیزه‌ها و دیدگاه‌های متفاوت را بهتر درک کند. به اعتقاد او، این تجربه می‌تواند زمینه مدارا و شناخت متقابل را تقویت کند.
صادقی در پایان، با انتقاد از کم‌رنگ بودن حضور هنر در زندگی روزمره جامعه، بر اهمیت دسترسی بیشتر مردم به موسیقی، تئاتر، سینما، ادبیات و هنرهای تجسمی تأکید کرد و هنر را عاملی مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی فردی و اجتماعی دانست.
صفاری‌نیا: هنر باید به بخشی از سیاست سلامت روان تبدیل شود
مجید صفاری‌نیا، استاد روان‌شناسی اجتماعی و معاون آموزش و پژوهش سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، در نشست تخصصی «هنر در خدمت سلامت روان جامعه» بر ضرورت استفاده سازمان‌یافته از ظرفیت هنر در ارتقای سلامت روان تأکید کرد و هنر را یکی از زبان‌های مشترک میان مردم و ملت‌ها دانست.
صفاری‌نیا با اشاره به فاصله میان پژوهش‌های دانشگاهی و کاربردهای عملی، پیشنهاد تشکیل کارگروه «هنر و سلامت روان» در انجمن روان‌شناسی اجتماعی ایران را مطرح کرد تا زمینه همکاری متخصصان روان‌شناسی و فعالان حوزه هنر فراهم شود.او همچنین نقش فیلم، سریال، موسیقی و ادبیات را در عمومی‌سازی مفاهیم سلامت روان مهم دانست و با اشاره به تجربه برخی آثار نمایشی گفت محصولات هنری می‌توانند مفاهیم روان‌شناسی را وارد گفت‌وگوی عمومی جامعه کنند.
این استاد روان‌شناسی اجتماعی با تأکید بر اهمیت جهت‌گیری محتوای هنری اظهار کرد آثار هنری می‌توانند در کنار بازنمایی رنج و دشواری‌های زندگی، امید، مقاومت و سلامت را نیز تقویت کنند.
صفاری‌نیا در بخش دیگری از سخنان خود، موسیقی‌درمانی را به‌عنوان یکی از مداخلات مکمل مورد توجه قرار داد و تأکید کرد موسیقی جایگزین درمان‌های اصلی نیست، اما در برخی زمینه‌ها، از جمله کاهش اضطراب و احساس تنهایی، می‌تواند کمک‌کننده باشد.او در پایان، بر ضرورت همکاری میان هنرمندان، روانشناسان، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و نهادهای حرفه‌ای تأکید کرد و خواستار توجه جدی‌تر به ظرفیت هنر در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری سلامت روان شد.
#هنر #سلامت_روان #هنرمندان #روانشناسان #همدلی #امیدآفرینی #تنهایی
