شفاف‌سازی قبوض برق خانگی؛ هر عدد در قبض به چه معناست؟

باشگاه خبرنگاران جوان - عبدالامیر یاقوتی مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و امور مشتریان شرکت توانیر در تشریح وضعیت صدور قبوض برق گفت: از سال ۱۳۹۸ قبوض کاغذی حذف شده و اطلاع‌رسانی قبوض به‌صورت پیامکی انجام می‌شود، اما قبض برق همچنان به‌طور کامل تولید می‌شود و مشترکان می‌توانند از طریق لینک پیامک یا برنامه کاربردی «برق من» نسخه کامل قبض را مشاهده، بررسی و حتی چاپ کنند.

وی تأکید کرد: قبض الکترونیکی، اطلاعاتی فراتر از مبلغ پرداختی در اختیار مشترک قرار می‌دهد و به نوعی کارنامه مصرف برق خانوار محسوب می‌شود.

تشریح کامل آیتم‌های درج‌شده در قبض برق خانگی

اطلاعات ثابت مشترک

یاقوتی توضیح داد: در سمت راست قبض، اطلاعات ثابت مشترک درج شده است؛ اطلاعاتی که در همه دوره‌ها تقریباً بدون تغییر باقی می‌ماند.

این بخش شامل نام و نشانی مشترک، نوع تعرفه (خانگی)، آمپراژ، منطقه برق‌رسانی و مشخصات اشتراک است و مبنای شناسایی قبض به شمار می‌رود.

مصرف برق، الگوی مصرف و پلکان تعرفه

مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و امور مشتریان توانیر با اشاره به بخش میانی قبض گفت: این قسمت، مهم‌ترین بخش قبض برق است، چون نشان می‌دهد مشترک چه مقدار برق مصرف کرده و این مصرف در چه جایگاهی نسبت به الگوی مصرف قرار دارد. در این بخش؛ عدد قرائت قبلی و قرائت جدید کنتور درج می‌شود. تفاضل این دو عدد، مصرف برق دوره را مشخص می‌کند. مصرف دوره بر تعداد روز‌های دوره تقسیم می‌شود تا میانگین مصرف ماهانه به دست آید. این عدد با الگوی مصرف مقایسه می‌شود.

یاقوتی افزود: الگوی مصرف، مبنای اصلی محاسبه قبوض است. اگر مشترک زیر الگو مصرف کند، از بیشترین تخفیف برخوردار می‌شود، اما با عبور از الگو، تعرفه‌ها به‌صورت پلکانی افزایش پیدا می‌کند.

وی درباره پلکان‌ها توضیح داد: مصرف تا الگو با کمترین نرخ محاسبه می‌شود. مصرف بین الگو تا ۱/۵ برابر الگو با نرخ بالاتر. مصرف بین یک‌ونیم تا ۲/۵ برابر الگو با ضریب سنگین‌تر و مصرف بیش از ۲/۵ برابر الگو با بالاترین ضریب محاسبه می‌شود.

به گفته یاقوتی، این سازوکار موجب می‌شود: ممکن است مصرف یک مشترک پرمصرف چند برابر مشترک کم‌مصرف باشد، اما نرخ هر کیلووات‌ساعت برق او تا چند ده برابر افزایش پیدا کند. این دقیقاً فلسفه تعرفه‌گذاری پلکانی است.

وی همچنین به نقش کنتور‌های دیجیتال اشاره کرد و گفت: برای مشترکانی که کنتور هوشمند دارند، مصرف در ساعات کم‌باری، میان‌باری و اوج‌باری به‌صورت جداگانه نمایش داده می‌شود که به مدیریت مصرف کمک می‌کند.

جمع مبالغ و آیتم‌های قانونی قبض

یاقوتی درباره ستون پایانی قبض توضیح داد: در این بخش، صرفاً پول مصرف انرژی درج نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از آیتم‌های قانونی که بر اساس قوانین بودجه و مقررات بالادستی تعیین شده‌اند، تجمیع می‌شود.

این آیتم‌ها شامل موارد زیر است:

هزینه انرژی مصرفی (بر اساس پلکان تعرفه)

آبونمان بابت خدماتی مانند قرائت کنتور و نگهداری شبکه

هزینه سوخت نیروگاهی که بر اساس میزان مصرف و نوع تعرفه محاسبه می‌شود

بیمه مشترکان برای جبران خسارات ناشی از حوادثی مانند آتش‌سوزی یا انفجار

بیمه حوادث همگانی برای حمایت در برابر بلایای طبیعی مانند زلزله و سیل

عوارض برق معادل ۱۰ درصد هزینه انرژی که صرف توسعه برق روستایی و انرژی‌های تجدیدپذیر می‌شود

مالیات بر ارزش افزوده

تعدیل دیرکرد یا تشویق خوش‌حسابی بر اساس زمان پرداخت قبض و در صورت وجود، بدهی یا بستانکاری دوره قبل

یاقوتی تأکید کرد: بخش قابل توجهی از این مبالغ، مستقیماً به خزانه یا صندوق‌های قانونی واریز می‌شود و شرکت توانیر دخل و تصرفی در آنها ندارد.

الگوی مصرف؛ کلید کنترل هزینه برق 

مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و امور مشتریان توانیر در پایان گفت: اگر بخواهیم یک پیام کلیدی به مشترکان بدهیم، آن پیام این است که الگوی مصرف، شاه‌بیت محاسبه قبوض برق است. هرچه مصرف به الگو نزدیک‌تر باشد، مبلغ قبض به‌مراتب کمتر خواهد بود.

وی استفاده از برنامه کاربردی «برق من» را ابزار مؤثر برای پایش مصرف، مقایسه دوره‌ها و تصمیم‌گیری آگاهانه خانوار‌ها دانست.

منبع: توانیر