حاشیه‌های مجلس؛ از رأی‌گیری پرماجرا تا گعده‌های پایان‌ناپذیر
باران پاییزی در دوازدهمین روز آبان‌ماه بر بهارستان می‌بارید و فضای اطراف مجلس را حال‌وهوایی پاییزی بخشیده بود؛ اما صحن علنی مجلس نیز روزی پرحاشیه را پشت سر گذاشت. از تاخیر در آغاز جلسه و اختلال در سامانه رأی‌گیری، تا کارت زرد به وزیر آموزش‌وپرورش و غیبت وزیر اقتصاد در صحن.
گروه مجلس خبرگزاری فارس؛ باران از صبح بر شهر می‌بارید و بوی خاک نم‌خورده، فضای بیرونی مجلس را پر کرده بود. بهارستان حال‌وهوای متفاوت پاییزی داشت؛ آرام‌تر از روزهای معمول و در عین حال، آکنده از نشانه‌هایی که قرار بود یادآور مسئولیت‌های سنگین جلسه نظارتی امروز باشد. پرچم‌ها و تصاویر شهدای اخیر، از جمله رهبر شهید، در گوشه‌وکنار مجلس به چشم می‌خوردند؛ یادآوری از کسانی که روزی بار مسئولیت این کشور را بر دوش کشیدند و حالا نوبت دیگران بود که راهشان را ادامه دهند.
اما بهارستان، حتی در روزهای بارانی و زیر سایه چنین یادآوری‌هایی، از عادت‌های همیشگی خود دست نمی‌کشد. اینجا همیشه چیزی برای دیدن هست؛ گاهی یک تذکر جدی، گاهی یک رأی سرنوشت‌ساز و گاهی هم نماینده‌ای که درست در میانه سخنرانی وزرا، ترجیح می‌دهد گپ با همکارانش را نیمه‌کاره نگذارد.
جلسه امروز، سه‌شنبه ۱۲ آبان‌ماه، از همان ابتدا با یک تفاوت برای خبرنگاران همراه بود. برخلاف نشست قبلی که تماماً به‌صورت وبیناری و در ساختمانی غیر از ساختمان اصلی مجلس برگزار شده بود، این بار قرار بود برای سومین بار بعد از جنگ ۴۰ روزه، صحن به شکل ترکیبی اداره شود؛ یک‌سوم نمایندگان در صحن حضور داشته باشند و باقی از راه دور در جلسه شرکت کنند.
البته اینکه تصمیم‌گیری درباره شکل برگزاری جلسات دقیقاً بر چه اساسی انجام می‌شود و چرا خبرنگاران گاهی تا آخرین لحظه از سازوکار آن بی‌خبر می‌مانند، همچنان یکی از پرسش‌های بی‌پاسخ است.
البته به دلیل برخی از موضوعات امنیتی و با تصمیم هیئت‌رئیسه شیوه برگزاری جلسات مجلس، تا لحظه آخر قابلیت تغییر دارد!
تاخیر روی تاخیر برای آغاز صحن
ساعت از ۹ صبح گذشته بود. خبرنگاران پشت درهای صحن علنی منتظر بودند تا جلسه آغاز شود و درها به رویشان باز شود. از پشت در، صدای میکروفن‌ها و رفت‌وآمدها به گوش می‌رسید؛ نشانه‌هایی که می‌گفت داخل صحن خبرهایی هست، اما ظاهراً هنوز خبری از آغاز رسمی جلسه نیست.
دقایقی گذشت و درها همچنان بسته ماند. پیگیری از نمایندگان، از جمله حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده شاهین‌شهر اعلام کرد که جلسه هنوز به حدنصاب نرسیده است!
با گذشت حدود ۲۰ دقیقه از ساعت مقرر، تعداد حاضران همچنان برای رسمیت یافتن جلسه کافی نبود.
در همین میان، علیرضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس نیز از برگزاری جلسه‌ای غیررسمی برای ارائه گزارش هیئت پارلمانی اعزام‌شده به اجلاس بریکس در هند در هفته گذشته خبر داد؛ حالا مشخص نبود تأخیر در آغاز صحن را باید به حساب این جلسه گذاشت یا نرسیدن نمایندگان به حدنصاب؛ شاید هم ترکیبی از هر دو.
به هر حال، مجلس که در روزهای پس از جنگ تحمیلی سوم به تأخیر در آغاز جلسات عادت کرده بود، این بار هم رکورد انتظار را کمی جابه‌جا کرد.
وزیر حرف می‌زند، نمایندگان احوالپرسی می‌کنند!
با آغاز جلسه، نوبت به یکی از مهمترین دستورکارهای نظارتی رسید؛ سؤال روح‌الله نجابت نماینده شیراز در مجلس از علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، درباره نحوه گزینش و استخدام معلمان.
موضوع، کم‌اهمیت نبود. بحث درباره سرنوشت افرادی بود که قرار است سال‌ها در کلاس‌های درس با نسل آینده این کشور سروکار داشته باشند که به گفته نجابت یک معلم در دوره خدمت خود حداقل در سرنوشت 900 دانش‌آموز تاثیرگذار است!
وزیر آموزش و پرورش پشت تریبون ایستاده بود و از عملکرد دستگاه خود دفاع می‌کرد؛ اما صحن، انگار دستورکارهای دیگری هم برای خودش داشت.
درحالی‌که توضیحات وزیر در جریان بود، تعدادی از نمایندگان در صحن و جایگاه‌های مختلف آن مشغول رفت‌وآمد و گفت‌وگو بودند. بعضی‌ها با یکدیگر صحبت می‌کردند و عده‌ای هم ظاهراً فرصتی بهتر از این برای رسیدگی به کارهای جانبی خود پیدا نکرده بودند.
پایان متفاوت یک تذکر؛ «من و شما باید پاسخگوی برادرتان باشیم»
لحظه جالب‌تر آنجا بود که نجابت، نماینده سؤال‌کننده، پشت تریبون قرار گرفت. وزیر که تلاش می‌کرد با دقت به صحبت‌های نماینده گوش دهد تا پاسخ مناسبی برای انتقادهای او داشته باشد؛ اما گویا شنیدن سؤال نماینده، برای وزیر از خود سؤال سخت‌تر شده بود!
نجابت در زمان تشریح سوال خود به موضوع گزینش پرداخت و با اشاره به مصوبات دولت شهید رئیسی درباره ضوابط گزینش معلمان، نسبت به بازگشت افرادی که پیش‌تر در مراحل گزینش رد شده بودند، هشدار داد. او در پایان، خطاب به وزیر گفت: «من و شما فردا باید به برادر شما پاسخگو باشیم»؛ از آن جا برادر وزیر از شهدای جنگ 12 روزه است، این جمله، پایان‌بندی متفاوتی برای تذکر او بود.
در همین حین، رفت‌وآمد و گفت‌وگوهای جانبی نمایندگان همچنان ادامه داشت و وزیر باید هم‌زمان دو وظیفه را انجام می‌داد: شنیدن سؤال رسمی مجلس و رسیدگی به مراجعات غیررسمی نمایندگان!
شاید اگر کسی از بیرون به این صحنه نگاه می‌کرد، تصور می‌داشت وزیر در حاشیه یک دیدار عمومی قرار گرفته است، نه در جلسه‌ای که قرار است درباره عملکرد او تصمیم‌گیری شود.
قالیباف آمد، نطق کرد و رفت؛ نوبت به کارت زرد رسید
محمدباقر قالیباف که از ابتدا ریاست صحن را برعهده داشت، به مانند همیشه نطق پیش از دستور خود را درباره مسائل اقتصادی و شرایط کشور ایراد کرد که کامل آن را می‌توانید از اینجا بخوانید.
او پس از پایان سخنانش صحن را ترک کرد و در رأی‌گیری مربوط به سؤال از وزیر آموزش‌وپرورش حضور نداشت.
اداره جلسه در ادامه به حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس دوم مجلس، سپرده شد. وزیر آموزش‌وپرورش نیز با وجود باقی‌ماندن حدود دو دقیقه از کل ۱۵ دقیقه زمان خود را ترجیح داد مطرح نکند تا نمایندگان درباره پاسخ‌های او تصمیم بگیرند.
اما درست در لحظه‌ای که قرار بود مجلس نتیجه بحث و بررسی خود را اعلام کند، سامانه رای‌گیری تصمیم گرفت سهمی در حاشیه‌های امروز داشته باشد.
سامانه رأی‌گیری باز هم خراب شد!
نمایندگان برای اعلام نظر خود به سراغ سامانه رأی‌گیری رفتند، اما نمایشگرها با اخطارهای قرمز از همکاری سر باز زدند. روی صفحه‌ها، اخطار قرمزرنگی نقش بسته بود که ظاهراً قصد کوتاه آمدن نداشت. صدای اعتراض نمایندگان بلند شد: «خرابه، خرابه!»
در این میان، حمیدرضا حاجی‌بابایی، تلاش می‌کرد تا نمایندگان عصبانی از وضعیت پیش‌آمده را آرام کند و نظم را به صحن برگرداند؛ اما اخطار بزرگ و قرمزرنگی که روی نمایشگر نمایندگان خودنمایی می‌کرد، چنان بر صفحه‌ها جا خوش کرده بود که گویی هیچ دستوری قرار نیست آن را از میدان به در کند.
مسئولان فنی هم با عجله میان جایگاه‌ها رفت‌وآمد می‌کردند تا شاید راهی برای بازگرداندن سامانه به مدار پیدا کنند.
دامنه اعتراض‌ها البته به نمایندگان محدود نماند و این بار به جایگاه خبرنگاران هم رسید. خبرنگارانی که در میانه این وضعیت، دنبال ثبت خبر و پیگیری نتیجه رأی‌گیری بودند، خودشان هم از آشفتگی صحن بی‌نصیب نماندند. و از وضعیتی که پیش آمده بود گلایه داشتند.
چند دقیقه‌ای به همین منوال گذشت تا سرانجام مشکل برطرف شد و رأی‌گیری به پایان رسید؛ هرچند اعلام شد تعدادی از نمایندگان هنوز رأی خود را ثبت نکرده‌اند.
نتیجه، ۱۱۳ رأی موافق، ۷۶ رأی مخالف و ۵ رأی ممتنع بود و علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، هفتمین کارت زرد دولت چهاردهم را دریافت کرد.
به زبانی دیگر، در تنها رأی‌گیری جلسه، ۴۱ نماینده غایب، مرخصی و یا درحال مأموریت بودند و ۵۰ نفر نیز در رأی‌گیری مشارکت نکردند.
وزیر راه مهمان صحن شد؛ نمایندگان صف کشیدند برای صحبت
پس از این ماجرا، گزارش کمیسیون عمران درباره وضعیت مرزها در دستور کار قرار گرفت؛ موضوعی که با توجه به شرایط کشور و محدودیت‌های ترانزیتی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.
فرزانه صادق مالواجرد وزیر راه و شهرسازی و تنها وزیر زن دولت، که پیش از پایان دستور قبلی در صحن حاضر شده بود، خیلی زود با تعداد زیادی از نمایندگان برای گفت‌وگو روبه‌رو شد. تعدادی از نمایندگان برای گفت‌وگو و طرح مسائل خود به سراغ او رفتند؛ استقبالی که البته معلوم نبود تا چه اندازه به موضوع اصلی جلسه ارتباط دارد.
اما با آغاز سخنرانی وزیر، صحن دوباره به همان حال‌وهوای آشنای خود بازگشت. تعدادی از نمایندگان همچنان ایستاده و مشغول گفت‌وگو بودند و در برخی لحظات به نظر می‌رسید شمار نمایندگان سرپا حتی در جایگاه هیئت رئیسه، از کسانی که روی صندلی‌های خود نشسته‌اند بیشتر است.
حتی در قسمتی از صحن، برخی نمایندگان روی میز همکاران خود نشسته بودند و حتی پشت به وزیر، سرگرم صحبت بودند. صحنه‌ای که شاید برای یک جلسه نظارتی با موضوع مهم مرزها، چندان تصویر متناسبی به نظر نمی‌رسید.
موقعی که نوبت به اظهار نظر های نمایندگان با موضوع دستور رسید، گویی برخی نمایندگان شنونده‌های خوبی بودند؛ البته فقط تا وقتی که نوبت خودشان بود! به‌محض پایان سخنانشان، توجه‌شان هم به پایان می‌رسید و نوبت همکارانشان که می‌شد، دیگر چندان گوش شنوایی باقی نمی‌ماند.
صندلی خالی وزیر اقتصاد و گزارشی که به‌جای او آمد
در میان حاشیه‌های جلسه، غیبت سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، یکی از نکات قابل‌توجه بود. با وجود دعوت از وزیر برای حضور در مجلس، صندلی او در صحن خالی ماند و همین غیبت، اعتراض برخی نمایندگان را به دنبال داشت.
توضیح داده شد که وزیر اقتصاد به دلیل سفر، امکان شرکت در جلسه را نداشته و به‌جای او، معاون سیاست‌گذاری و راهبری اقتصادی وزارت اقتصاد برای ارائه گزارش به مجلس آمده است؛ توضیحی که البته نتوانست نمایندگان را قانع کند. از نگاه آن‌ها، فرستادن نماینده‌ای از سوی وزیر، جای حضور شخص او را نمی‌گرفت.
بر همین اساس پس از پایان اظهارات معاون وزیر، محمد رشیدی عضو هیئت‌رئیسه اعتراض جدی مجلس را ابلاغ کرد و گفت که حداقل رئیس گمرک می‌آمد!
سهم مردم از جلسات نظارتی چیست؟
در همین جلسه، وضعیت کامیون‌داران و رانندگان گرفتار در صف‌های مرزی نیز روی میز مجلس قرار گرفت؛ رانندگانی که بنا بر توضیحات مطرح‌شده در صحن، علاوه بر معطلی‌های طولانی، با هزینه‌های سنگین نگهداری و توقف خودروهایشان دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
اما پرسش اصلی همچنان باقی است: از میان این همه گزارش، تذکر و تأکید بر بایدها و نبایدها، چه چیزی نصیب رانندگانی می‌شود که همچنان در صف‌های مرزی چشم‌انتظار مانده‌اند؟ آیا قرار است گره‌ای از کارشان باز شود یا سهم آن‌ها از این جلسات نظارتی، فقط چند سطر در گزارش کمیسیون‌ها و چند دقیقه صحبت پشت تریبون باشد؟
گزارش‌ها در مجلس ارائه می‌شوند و تذکرها هم بی‌وقفه ادامه دارند؛ اما آنچه رانندگان به آن نیاز دارند، دیدن نتیجه این گفت‌وگوها در جاده‌ها و مرزهاست.
تریبونِ یک‌دقیقه‌ای؛ وقتی فرصت حرف زدن هم غنیمت می‌شود
جلسه به ساعات پایانی نزدیک می‌شد و فرصت چندانی برای رسیدگی به تمام دستورکارها باقی نمانده بود. تحقیق و تفحص از عملکرد 6 بانک (ملی، دی، آینده، پارسیان، پاسارگارد و مهر) که در دستور کار قرار داشت، به دلیل طولانی شدن جلسه مجال بررسی پیدا نکرد شاید اگر صحن به شیوه قدیم خود قبل از هشت صبح شروع می‌شد این موضوع نیز به بررسی می‌رسید.
از سوی دیگر، محدود شدن فرصت تذکرات نمایندگان نیز همچنان محل گلایه بود. در ماه‌های اخیر و پس از جنگ، تذکرات چنددقیقه‌ای از روال معمول جلسات علنی کنار گذاشته شده بود و همین مسئله نارضایتی بسیاری از نمایندگان را به دنبال داشت؛ نمایندگانی که فرصت طرح مستقیم دغدغه‌هایشان در صحن را از دست داده بودند.
پیش از جنگ، روال مجلس به این صورت بود که تعدادی از نمایندگان در پایان جلسه صحن به قرعه تذکرات سه‌دقیقه‌ای، دودقیقه‌ای و یک دقیقه‌ای می‌دادند.
در پایان جلسه، حمیدرضا حاجی‌بابایی که ریاست صحن را بر عهده داشت، در شرایطی که مشخص نبود این بخش دقیقاً ذیل کدام قسمت از برنامه جلسه قرار می‌گیرد، فرصت یک‌دقیقه‌ای در اختیار تعدادی از نمایندگان گذاشت تا دیدگاه‌هایشان را مطرح کنند. او نیز برای دقایقی به بیان نکاتی درباره آخرین تحولات کشور پرداخت. فرصتی کوتاه که شاید برای نمایندگان چندان کافی نبود، اما همان یک دقیقه هم غنیمت به نظر می‌رسید!
بهارستان در حال تغییر دکوراسیون راهروها
حاشیه‌های امروز البته به داخل صحن محدود نمی‌شد. بیرون از ساختمان اصلی نیز نشانه‌های تغییر به چشم می‌خورد.
بخشی از فضای مجلس در حال بازسازی و تغییر دکوراسیون بود. تجهیزات مختلف بازسازی در گوشه‌وکنار دیده می‌شدند و برخی بانک‌ها و شرکت‌هایی که پیش‌تر در این فضا حضور داشتند، جابه‌جا شده یا در حال خروج بودند.
راهروها خلوت‌تر از گذشته به نظر می‌رسیدند و از آن رفت‌وآمدهای همیشگی و شور و حال سابق، به‌ویژه در ارتباط خبرنگاران با نمایندگان، کمتر خود را نشان می‌داد.
با این حال مجلس تلاش کرده بود با برنامه‌ریزی و فراهم کردن فرصت حضور خبرنگاران در نقاط پرتردد نمایندگان، امکان انجام مصاحبه‌ها را حفظ کند؛ اما تغییر مسیرهای دسترسی و جابه‌جایی دفاتر، فضای آشنای بهارستان را برای خبرنگاران کمی غریب کرده است.
برخی خبرنگاران حتی معتقد بودند برگزاری جلسات به‌صورت وبیناری از نظر دسترسی به صحن و نمایندگان، شرایط بهتری برای کار خبری فراهم می‌کرد. حالا با بازگشت جلسات به ساختمان اصلی و برگزاری ترکیبی، باید دید این تغییرات چه تأثیری بر روند ارتباط خبرنگاران با نمایندگان خواهد گذاشت.
پایان پیام/
#مجلس
