تلاش یک شرکت سوئدی برای سپردن کنترل کامل یک جنگنده به هوش مصنوعی

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - شرکت «ساب» (Saab) از انجام آزمایشهایی با جنگنده «گریپنای» خبر داده است که در جریان آنها، کنترل هواپیما به عامل هوش مصنوعیِ اختصاصیِ این شرکت سپرده شد. این جنگنده مأموریتهایی را در قالب سناریوهای نبرد هوایی «فراتر از میدان دید» (BVR) به انجام رساند.
این خلبان مجازی در چارچوب برنامهای با عنوان «آکادمی خلبانان جنگنده هوش مصنوعی» توسعه یافته و آموزش آن شامل میلیونها ساعت شبیهسازی کامپیوتری بوده است. این هوش مصنوعی آموخته است که وضعیت نبرد هوایی را ارزیابی کند، تاکتیکهای مناسب را برگزیند و در حین درگیریهای رزمی تصمیمگیری نماید.
در واقع، هدف، توسعه یک خلبان الکترونیکی است که بتواند بهطور مستقل یک هواپیمای جنگی تمامعیار را هدایت کند. این امر مستلزم آن است که سیستم بتواند حجم انبوهی از دادهها را بهصورت همزمان تحلیل کند؛ دادههایی نظیر موقعیت دشمن، سرعت، ارتفاع، ذخایر انرژی، تهدیدهای احتمالی و پویاییهای متغیرِ صحنه نبرد هوایی.
نکتهای که بهویژه حائز اهمیت است، چارچوبِ خودِ این آزمایشهاست: توسعهدهندگان خاطرنشان میکنند که هوش مصنوعی صرفاً مانورهایی را برای اجرا توسط یک خلبان انسانی پیشنهاد نمیداد، بلکه به آن اجازه داده شد تا برای مدتی، هدایت مستقیم جنگنده را بر عهده بگیرد. این دستاورد، گامی بسیار مهم در مسیر توسعه هوانوردی رزمیِ خودمختار (خودکار) محسوب میشود.
شرکت «ساب» این فناوری را بهعنوان زیربنایی برای نسلهای آینده سامانههای هوایی توصیف میکند؛ جایی که هوش مصنوعی میتواند بهعنوان یک خلبان مستقل عمل کند و یا با بر عهده گرفتن برخی از دشوارترین وظایف، به اپراتورهای انسانی یاری رساند.
با این حال، هنوز بسیار زود است که از جایگزینی کامل خلبانان انسانی سخن بگوییم. اگرچه شبیهسازیهای کامپیوتری امکان تسلط بر طیف گستردهای از سناریوهای هوایی را فراهم میکنند، اما تصمیمگیری در شرایط واقعی نبرد میتواند بسیار چالشبرانگیزتر باشد.
عواملی نظیر اخلال الکترونیکی (جَمینگ)، اطلاعات ناقص، اقدامات غیرمنتظره دشمن و نقصهای فنی، نیازمند سطح فوقالعادهای از قابلیت اطمینان در هر الگوریتمی هستند.
پرسش دیگری نیز مطرح میشود: چه کسی تصمیم نهایی برای گشودن آتش را خواهد گرفت؟ برخورداری از توانایی فنی برای هدایت خودمختارِ هواپیما، لزوماً به این معنا نیست که اختیارِ انتخاب اهداف و درگیری با آنها به یک ماشین واگذار خواهد شد.
با این وجود، مسیر حرکت از پیش مشخص شده است. در آینده، نبرد هوایی ممکن است به رویارویی میان الگوریتمهایی تبدیل شود که قادرند در کسری از ثانیه تصمیمگیری کنند. نخستین گامها به سوی این آینده، هماکنون برداشته شده است.
منبع: آرتی











