مستند «شاعر باد و باران»، ماجرای مردی که اهل دوربین نیست

باشگاه خبرنگاران جوان - فیلم مستند «شاعر باد و باران» به کارگردانی مهدی رخشانی در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود.

رخشانی درباره سوژه این مستند توضیح داد و گفت: مستند «شاعر باد و باران»، درباره یکی از مهمترین و معروف‌ترین شعرای معاصر سیستان و بلوچستان است. عباس باقری تالیفات گسترده‌ای داشته و در فضای ادبیات کشور، شناخته شده و صاحب سبک است. او فرد موثری در حوزه ادبیات در سیستان و بلوچستان است و بسیاری از آثار او در فضای موسیقی کشور نیز ورود پیدا کرده است. علاوه بر قدرت ادبی او، عباس باقری به عنوان یک انسان موثر در فضای اجتماعی سیستان شناخته می‌شود؛ به طوری که برای اولین بار گروه‌های رقص شمشیر و چوب بازی را در سیستان و بلوچستان شکل می‌دهد. 

وی با تاکید بر اینکه عباس باقری هنرمند مردمی است، خاطرنشان کرد: جالب است بدانید که عباس باقری به عنوان میدان‌دار در ورزش زورخانه‌ای نیز شناخته می‌شود و از این بستر تلاش می‌کند فتوت و جوانمردی را گسترش بدهد. یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های عباس باقری ایران دوستی، به ویژه سیستان دوستی اوست. او فرصت‌های فراوانی برای مهاجرت داشته، اما علیرغم همه مشکلات در سیستان مانده و سعی کرده همراه با مردم و روایتگر زادگاهش باشد. من در مستند «شاعر باد و باران» سعی کردم زندگی عباس باقری را در سیستان دنبال کنم و ابعاد مختلف آن را به تصویر بکشم. 

او درباره انگیزه خود از ساخت این فیلم مستند گفت: جست‌و‌جو کردن در درون آدم‌ها و ساخت مستند پرتره از آنها، برایم بسیار جذاب است، چرا که معتقدم هر انسان بخشی از هویت جمعی تمام انسان‌ها را در درون خود دارد و بخشی از زیست کائنات را در درون دارد. به همین دلیل سراغ آدم‌ها می‌روم و سعی می‌کنم دریچه‌های شخصی آنها به دنیا و زندگی را پیدا کنم و آنها را نشان بدهم. مستند «شاعر باد و باران» از این جهت برایم جذاب شد که شخصیت اصلی آن فردی حدودا ۷۰ ساله و شاعری تاثیرگذار است، اما هیچ وقت مقابل دوربین نیامده و خود را ارائه نکرده است. البته این چالش برایم جذاب بود که بتوانم چنین فردی که اساسا با دوربین و دیده شدن قهر است، مقابل دوربین بیاورم و بخش‌هایی از زندگی شخصی، تفکرات و دنیای شاعرانه او را به تصویر بکشم.

رخشانی در پاسخ به این سوال که فیلمش در چه ژانری قرار دارد، گفت این مستند، در ژانر پرتره است؛ با این حال معتقدم هر فیلم مستند پرتره به دلیل اینکه وارد زندگی یک انسان می‌شود و ارتباط او با آدم‌های دیگر را نشان می‌دهد، می‌تواند سوژه‌های اجتماعی را نیز در بربگیرد. درست است که عباس باقری شاعر است، اما روایتگر بحران‌های شهرش است؛ او درباره خشکسالی حرف می‌زند، درباره جوانمردی سخن می‌گوید، بخشی از تاریخ اسطوره‌ها را بیان می‌کند، از هویت تاریخی سیستان به عنوان بخش مهمی از ایران صحبت می‌کند و .... به همین دلیل این مستند پرتره، پا را فراتر گذاشته و از مسیر تفکرات انسانی که همراهش شده‌ایم، همه سوژه‌های دیگر را نیز پوشش می‌دهد. 

این فیلمساز مستند درباره روند تحقیق و پژوهش مستند خود توضیح داد: بخشی از تحقیق و پژوهش این فیلم، مبتنی بر نوشته‌ها و سروده‌های آقای باقری است. این سروده‌ها در دسترس من بود، چرا که سال‌ها او را می‌شناختم و نگاهش به ادبیات را می‌دانستم. با این حال باید بگویم که عمده پژوهش این مستند میدانی است، چرا که او در میان جمع ما حضور دارد و در فضای اجتماعی شهرش قدم می‌زند. با این حال، جلب اعتماد او بسیار زمان بر بود و سختی‌های زیادی کشیدیم. او در طول عمر ۷ دهه‌ای خود خیلی مقابل دوربین حاضر نشده بود، اما در نهایت به این نتیجه رسید که این گروه می‌خواهد صادقانه وارد ماجرا بشود و نگاهش صرفا نمایش جنبه‌های انسانی و شاعرانگی شاعر است. 

وی با اشاره به فرم روایی مستند شاعر باد و باران گفت: بعد از تحقیق و پژوهش و گفت‌و‌گو‌های متعدد با استاد باقری به این نتیجه رسیدم که او روایتگر منطقه بشود. به عبارت دیگر، او راوی فیلم ماست و از نگاه او، روایت‌های سیستان را می‌بینیم. در حقیقت، از دریچه‌های مختلف تصویری، سیستان را می‌بینیم و یکی از دریچه‌ها آن چیزی است که عباس باقری روایت می‌کند. او به عنوان روایتگر سیستان با مخاطب همراه می‌شود و هر آن چیزی که در مقابل‌مان داریم را روایت می‌کند. در این مستند هم خودش را می‌شناسیم، هم سیستان را بیشتر می‌شناسیم و هم با دنیای پر از التهاب حال حاضر سیستان بیشتر آشنا می‌شویم. در ادامه هم نوع نگاه او به انسان، منطقه، جغرافیا و اسطوره‌ها را می‌بینیم.

رخشانی خاطرنشان کرد: قبل از آنکه وارد مسیر تولید بشویم، همراه با تصویربردار، چند باری به سیستان و بلوچستان رفتیم و هم فضا‌های تصویری و هم آدم‌های مختلفی که حرف برای گفتن داشتند را مورد جست‌و‌جو قرار دادیم. این اقدام برای این بود که بدانیم عباس باقری را در کدام فضا‌ها می‌توانیم داشته باشیم. سپس وارد فاز تولیدی شدیم و در ۲ مرحله ۵ روزه، تولید فیلم را پیش بردیم. البته مواردی بود که به دلیل ریزگرد‌ها و سایر عوامل محیطی کمی کند شدیم. 

عوامل تولید این مستند عبارتند از: 

نویسنده و کارگردان: مهدی رخشانی، فیلمبردار: صادق سوری، صدابردار: پیمان شکری، تدوین: مهدی رخشانی، علی رحیمی، عکاس: حامد غلامی، تولید: علی عبدلی و تهیه کننده: مهدی رخشانی.

براساس این گزارش، فیلم مستند «شاعر باد و باران» امشب چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۲۰ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن ساعت ۱ بامداد و ۱۰ صبح پنجشنبه ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ است.

منبع: شبکه مستند سیما