عراقچی: ثبات بازار جهانی انرژی در گرو انتخاب آمریکا است
باشگاه خبرنگاران جوان - سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران یادداشتی در روزنامه ودوموستی روسیه نوشته است که به شرح زیر است:
امنیت انرژی اکنون بزرگترین چالش جهان در کنار امنیت غذایی است و هر دوی این چالش‌ها نتیجه مستقیم اقدامات قهرآمیز و قلدرمآبانه ایالات متحده آمریکا در منطقه ما است.
بر اساس برآورد آژانس بین‌المللی انرژی در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۱۲ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور کرد که معادل تقریبا یک پنجم تجارت جهانی آن محسوب می‌شود. اما تجاوز نظامی اخیر آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران و استمرار تهدید‌های نظامی شان باعث بسته شدن تنگه هرمز و ایجاد اخلال در عرضه گاز در سطح جهانی و بویژه در آسیا شده است.
قیمت گاز در اروپا به شدت افزایش یافته، در حالی که سطح ذخایر در آستانه زمستان، همچنان بسیار پایین‌تر از میزان آن در سال گذشته است. وضعیت مشابهی در دیگر نقاط جهان بویژه اینکه ۹۰ درصد گاز ترانزیتی از تنگه هرمز در بازار‌های آسیایی مصرف می‌شود. این نشان می‌دهد که هرگونه اختلال و تخاصم، پیامد‌هایی بسیار فراتر از منطقه ما به همراه دارد و بر امنیت انرژی، ثبات بازار و منافع اقتصادی تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در سراسر جهان تاثیر می‌گذارد.
به اعتراضات کنونی در کشور‌های اروپایی و افزایش سرسام آور تورم و قیمت سوخت در اروپا و آمریکا نگاه کنید. درس این ماجرا روشن است: تولیدکنندگان باید گفت‌و‌گو‌ها را تقویت کنند، مسیر‌های عرضه را متنوع سازند، از زیرساخت‌های حیاتی محافظت نمایند و سازوکار‌های عملی برای کاهش تاثیر شوک‌های ژئوپلیتیک بر بازار‌های جهانی انرژی ایجاد کنند. این همان کاری است که رئیس جمهور پزشکیان قرار است در هفته جاری در مسکو همراه با همتایان خود از ۱۱ کشور تولید کننده گاز جهان انجام دهد.
بر اساس سند چشم انداز جهانی گاز ۲۰۵۵ تدوین شده توسط مجمع کشور‌های صادرکننده گاز، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۵، ۸۶ درصد از تولید جهانی گاز از میدان‌هایی تامین شود که در حال حاضر تولیدی ندارند و ایران با قرار داشتن در رتبه دوم جهان پس از روسیه از لحاظ ذخایر گاز طبیعی اثبات شده، یکی از این میدان هاست؛ این امر نشان می‌دهد که امنیت گاز به عنوان یکی از ارکان اصلی رشد پایدار، امنیت انرژی و همکاری‌های بین‌المللی در آینده به تداوم اکتشاف، توسعه پروژه‌های جدید و تبدیل موفق منابع به عرضه وابسته خواهد بود.
در همین ارتباط کشور‌های عضو مجمع کشور‌های صادرکننده گاز در نظر دارند نقش راهبردی خود را تقویت کنند، به‌طوری که بر اساس سند چشم انداز ۲۰۵۵ سهم آنها از تولید جهانی گاز طبیعی از ۳۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۴۴ درصد در سال ۲۰۵۵ افزایش خواهد یافت و ۶۵ درصد از رشد خالص تولید جهانی گاز را به خود اختصاص خواهند داد.
برای همین منظور، همکاری ایران و روسیه در حوزه انرژی و گاز، به دلیل برخورداری دو کشور از ذخایر عظیم نفت و گاز، موقعیت ژئوپلیتیکی راهبردی و نقش مهم آنها در بازار‌های منطقه‌ای و جهانی انرژی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
توسعه روابط انرژی میان تهران و مسکو می‌تواند زمینه‌ساز تقویت امنیت انرژی، افزایش ظرفیت‌های صادراتی، گسترش سرمایه‌گذاری‌های مشترک و ارتقای جایگاه دو کشور در معادلات انرژی منطقه باشد.
سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی در توسعه میادین نفت و گاز ایران، انتقال فناوری، تامین تجهیزات و استفاده از ظرفیت‌های فنی و مهندسی مشترک، از مهمترین زمینه‌های همکاری دو کشور است. این همکاری می‌تواند به افزایش تولید، بهبود بهره‌وری و کاهش آثار محدودیت‌های ناشی از اقدامات قهرآمیز یکجانبه کمک کند.
همکاری انرژی ایران و روسیه از یک سو و همکاری میان کشور‌های عضو مجمع گاز سوی دیگر از چند جهت حائز اهمیت است. این همکاری‌ها منجر به تقویت امنیت انرژی و تنوع بخشی به مسیر‌های تامین و انتقال انرژی، جذب سرمایه و فناوری برای توسعه صنعت نفت و گاز ایران، افزایش ظرفیت صادراتی و ایجاد فرصت‌های جدید برای درآمد‌های ارزی شود. پیشنهاد می‌شود که حذف شود.
با وجود چنین ظرفیت‌های قابل توجهی، تحقق همکاری‌های گسترده با چالش‌هایی همراه است. تجاوز نظامی و اقدامات قهرآمیز یکجانبه از سوی ایالات متحده به همراه نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین در زیرساخت‌ها و پیچیدگی‌های قرارداد‌های بلندمدت، از مهمترین موانع پیش رو به شمار می‌روند.
اما جمهوری اسلامی ایران اطمینان دارد که در سایه همکاری‌های دو و چندجانبه از جمله در قالب مجمع گازی کنونی می‌توان بستر مهمی را برای پیشبرد گفت‌و‌گو و همکاری در زمینه گاز طبیعی، امنیت انرژی و چشم‌انداز در حال تحول انرژی در سطح جهان فراهم کرد.
در چنین شرایطی، تقویت همکاری میان اعضای مجمع کشور‌های صادرکننده گاز و توسعه مناسبات راهبردی ایران و روسیه، فرصتی مهم برای گسترش سرمایه‌گذاری‌های مشترک، انتقال فناوری، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش ظرفیت عرضه گاز طبیعی فراهم می‌آورد که به نوبه خود باعث افزایش امنیت انرژی در منطقه و جهان خواهد شد.
بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها مستلزم اراده سیاسی، اعتماد متقابل و تدوین سازوکار‌های عملی برای مقابله با آسیب‌پذیری‌های بازار جهانی انرژی است.
جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که ثبات بازار جهانی انرژی در گرو همکاری سازنده میان کشورها، احترام متقابل و حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات است. در همین راستا، ایران برنامه‌ای هفت‌روزه را برای فراهم‌سازی زمینه بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت تردد عادی دریایی، در صورت تحقق شرایط لازم و رفع تهدید‌های نظامی، ارائه کرده است.
جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که رویکرد مسئولانه، گفت‌وگوی سازنده و انجام تعهدات متقابل می‌تواند زمینه‌ساز کاهش تنش‌ها، تأمین امنیت پایدار کشتیرانی و تقویت ثبات در بازار جهانی انرژی باشد؛ هدفی که تحقق آن مستلزم اراده سیاسی و همکاری همه طرف‌های ذی‌ربط است. این همان مسیر تقویت ثبات در بازار جهانی گاز و انرژی است که در گروی انتخاب آمریکا قرار دارد.
