مضربی از ۳ که همه دنیا را می‌ترساند
باشگاه خبرنگاران جوان - اگر از شما بپرسند ۱۱۷ چه عددی است، احتمالاً اگر درس ریاضی‌تان را خوب خوانده باشید، می‌گویید یک عدد طبیعی است؛ عددی فرد که بر ۳ بخش‌پذیر است!
اما اگر کمی اخبار را دنبال کرده باشید، شاید پاسخ دیگری بدهید. ۱۱۷ دلار، عددی که می‌تواند زندگی میلیون‌ها نفر را در گوشه‌وکنار دنیا تحت‌تأثیر قرار دهد.
در چند روز گذشته قیمت جهانی نفت برای اولین بار پس از دفاع مقدس سوم به سقف ۱۱۷ دلار رسید و حوالی آن می‌چرخد.
در هفته‌های اخیر هم، کشور‌هایی از فرانسه و ایتالیا تا پرتغال و آلبانی شاهد اعتراضات خیابانی بوده‌اند. معترضان در این کشورها، بسته به شرایط داخلی هر کشور، درباره موضوعاتی مانند گرانی، هزینه مسکن، وضعیت آموزش، خدمات عمومی و سیاست‌های دولت اعتراض کرده‌اند.
چطور اتفاقی در خلیج‌فارس می‌تواند تا این اندازه دورتر، در خیابان‌های اروپا، احساس شود؟
پاسخ را باید در جغرافیا پیدا کرد؛ در نقطه‌ای باریک به نام تنگه هرمز.
بخش بزرگ نفتی که اقتصاد جهان برای چرخیدن به آن نیاز دارد، باید از یک مسیر نسبتاً باریک عبور کند. نفتکش‌ها از این مسیر می‌گذرند تا انرژی مورد نیاز پالایشگاه‌ها، کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها و وسایل حمل‌ونقل به مقصد برسد. در نتیجه، هر اتفاقی برای عبور نفتکش‌ها می‌تواند بازار انرژی را نگران کند.
بحران‌ها گاهی ارزش واقعی یک موقعیت جغرافیایی را آشکار می‌کنند.
وقتی جنگ به منطقه می‌رسد و عبور امن کشتی‌ها با اختلال یا تهدید مواجه می‌شود، بازار جهانی فقط به نفتی که امروز به مقصد رسیده نگاه نمی‌کند؛ به نفتی هم فکر می‌کند که شاید فردا نرسد. شرکت‌های بیمه، مالکان نفتکش‌ها، خریداران انرژی و دولت‌ها، همگی خطر را در محاسبات خود وارد می‌کنند.
تنگه می‌تواند انتظارات و تصمیم‌های اقتصادی را در سراسر جهان تغییر دهد.
یک هشدار از سال ۱۳۹۳
حالا به دوازده سال قبل برگردیم؛ به سال ۱۳۹۳.در آن زمان، بحث تحریم‌های اقتصادی علیه ایران داغ بود. پرسش این بود که اگر کشور‌های قدرتمند از تجارت و انرژی به‌عنوان ابزار فشار استفاده کنند، آیا ایران هم می‌تواند از ظرفیت‌های خود برای ایجاد فشار متقابل بهره بگیرد؟
در ۲۹ بهمن ۱۳۹۳، رهبر شهید انقلاب در دیدار مردم آذربایجان شرقی، درباره امکان مقابله با تحریم‌ها سخن گفتند و تأکید کردند که ایران نیز می‌تواند در موقعیتی مناسب، از ظرفیت انرژی خود به‌عنوان اهرم فشار استفاده کند.
«ملّت ایران هم می‌تواند تحریم کند؛ این را بگوییم که اگر بنای بر تحریم باشد، در آینده این ملّت ایران است که آنها را تحریم خواهد کرد. بیشترین سهم گاز دنیا در اختیار ما است، مال ملّت ایران است؛ گازی که یک انرژی بسیار مهم و اثرگذاری است و دنیا به آن احتیاج دارد و همین اروپای بیچاره احتیاج به این گاز دارد، این گاز در اختیار ما است؛ ایران بیشترین سهم گاز موجود در دنیا را فعلاً - تا حدّ اکتشافات فعلی در ایران - دارد؛ مجموع نفت و گاز را هم که حساب کنیم، باز بیشتریناندازهٔ نفت و گاز برروی‌هم راجمهوری اسلامی ایران دارد؛ ما تحریم می‌کنیم آنها را در وقتی که مناسب باشد؛ وجمهوری اسلامیمی‌تواند این کار را بکند.»
اوباما هم از قدرت ایران می‌گوید
حالا اظهارات باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، بار دیگر توجه‌ها را به اهمیت راهبردی تنگه هرمز جلب کرده است.اوباما در سخنرانی ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ در آمریکا، در انتقاد از سیاست‌های دونالد ترامپ در قبال ایران، گفت جنگ نه‌تنها هزینه‌های سنگینی به همراه داشته، بلکه موقعیت راهبردی ایران را نیز تقویت کرده است.او با اشاره به اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز گفت: «ایران اکنون بر تنگه هرمز، جایی که نفت از آن به بازار جهانی می‌رود، قدرت وتو دارد.»
اوباما همچنین تأکید کرد که ایران اکنون از نظر راهبردی در موقعیتی قوی‌تر از پیش از جنگ قرار گرفته است. او افزایش قیمت نفت و گازوئیل را نیز از پیامد‌های این جنگ دانست و از تصمیم دولت ترامپ برای آغاز آن انتقاد کرد.
«قدرت وتو» چه معنایی دارد؟
وتو در معنای رایج سیاسی، به اختیار ردکردن یک تصمیم گفته می‌شود؛ وقتی اوباما از «قدرت وتوی ایران بر تنگه هرمز» سخن می‌گوید، منظورش برخورداری ایران از اهرمی راهبردی برای تأثیرگذاری بر عبور نفت و در نتیجه، بازار جهانی انرژی است.
منبع: فارس
