تعیین تکلیف ۶ میلیون و۳۰۰ هزار متقاضی نهضت ملی مسکن

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری- احسان مسعودی، مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، امروز (سه‌شنبه، ۱۶ دی) در نشست خبری ارائه گزارش آمار عملکرد نهضت ملی مسکن در دولت چهاردهم بر اساس سامانه «تم»، با اشاره به الزامات قانونی این وزارتخانه، گفت: وفق ماده ۱۹ قانون جهش تولید مسکن، وزارت راه و شهرسازی مکلف است هر سه ماه یک‌بار آمار مربوط به طرح‌های مسکن را به‌صورت عمومی منتشر کرده و گزارش مکتوب آن را به کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی ارائه دهد.

وی افزود: از ابتدای سال ۱۴۰۴ و با راه‌اندازی داشبورد مدیریتی، تلاش کردیم گزارش عملکرد و میزان پیشرفت طرح‌ها را به‌صورت ماهانه و در پایان هر ماه از طریق پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی منتشر کنیم تا اصحاب رسانه بتوانند از این منبع رسمی برای تولید اخبار استفاده کنند.

مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با اشاره به سابقه راه‌اندازی سامانه جامع طرح‌های حمایتی مسکن، موسوم به «تم»، تصریح کرد: این سامانه از ابتدای سال ۱۳۹۸ و هم‌زمان با آغاز طرح اقدام ملی مسکن فعالیت خود را شروع کرد و به‌عنوان ابزار ثبت‌نام و پالایش متقاضیان، ثبت اراضی، ثبت پروژه‌ها و همچنین احصا و پایش روند پیشرفت پروژه‌های ساختمانی مورد استفاده قرار گرفت.

وی یادآور شد: با آغاز دولت چهاردهم و تأکید وزیر راه و شهرسازی بر ضرورت ارائه آمار شفاف و مستند بر اساس اطلاعات ثبت‌شده در سامانه «تم»، فرآیند تطبیق و تدقیق داده‌ها در دستور کار قرار گرفت. در این بررسی‌ها مشخص شد برخی آمارهای ثبت‌شده در گذشته، به‌ویژه در حوزه اراضی، با اشکالاتی از جمله ثبت‌های تکراری و خطاهای کاربری مواجه بوده که اصلاح آن‌ها ضروری بود.

مسعودی تاکید کرد: از ابتدای دولت چهاردهم، اصلاحات ساختاری در سامانه انجام شد و به‌اصطلاح سامانه پس از دو تا سه سال، سبک‌تر و داده‌ها تدقیق شد. این اقدام با شروع به کار معاونت مسکن و ساختمان و با تأکید مهندخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، برای ایجاد یک داشبورد مدیریتی برخط و شفاف دنبال شد.

مسعودی با بیان اینکه این داشبورد امکان رصد ماهانه روندها را فراهم کرده است، گفت: سامانه «تم» که پیش‌تر نقش ابزاری برای راهبری طرح‌های حمایتی مسکن داشت، اکنون به ابزار برنامه‌ریزی مبتنی بر داده‌های برخط و مستند تبدیل شده و امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر را فراهم کرده است.

وی در تشریح آمار متقاضیان بخش ۹۹ ساله اظهار کرد: از ابتدای طرح اقدام ملی مسکن در سال ۱۳۹۸ تاکنون، بالغ بر ۶ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در طرح‌های مسکن ثبت‌نام کرده‌اند که از این تعداد، وضعیت حدود ۶ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر تعیین تکلیف شده است. منظور از تعیین تکلیف در ادبیات سامانه این است که متقاضی یا واجد شرایط چهارگانه بوده و تأیید شده، یا به دلایل مختلف رد شده است.

مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی افزود: در فرآیند تدقیق داده‌ها، مشخص شد که پیش از دولت چهاردهم، اطلاعات مربوط به ثبت‌نام طرح جوانی جمعیت در آمار کلی نهضت ملی مسکن لحاظ می‌شد؛ به‌گونه‌ای که مجموع ثبت‌نام‌ها به بیش از ۷ میلیون نفر می‌رسید. این در حالی است که ماهیت و قوانین این دو طرح متفاوت است؛ در طرح جوانی جمعیت موضوع مالکیت مطرح است، اما در طرح‌های نهضت ملی مسکن، اراضی ۹۹ ساله مبنا قرار دارد.

وی افزود: در مجموع، بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از متقاضیان طرح‌های حمایتی مسکن، تأیید نهایی شده‌اند که واجد هر چهار شرط قانونی بوده‌اند. از این تعداد، در حال حاضر حدود ۸۵۰ هزار نفر به‌عنوان «متقاضیان مؤثر تجمعی» شناسایی شده‌اند که در اولویت برنامه‌ها و اقدامات دولت چهاردهم و وزارت راه و شهرسازی قرار دارند.

این مقام مسئول وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: این ۸۵۰ هزار نفر، متقاضیانی هستند که یا آورده اولیه خود را تأمین و پرداخت کرده‌اند، یا در زمره افراد تحت پوشش نهادهای حمایتی قرار دارند و از این جهت، واجد شرایط عملیاتی برای ورود به مراحل بعدی اجرای طرح‌ها محسوب می‌شوند. تمرکز دولت چهاردهم بر این گروه از متقاضیان، با هدف تسریع در اجرای پروژه‌ها و افزایش اثربخشی طرح‌های حمایتی مسکن انجام می‌شود و برنامه‌ریزی‌ها بر اساس اطلاعات تجمیع‌شده و مستند سامانه «تم» در حال انجام است.

این مقام مسئول وزارت راه و شهرسازی بیان کرد: در دولت چهاردهم تلاش شد متقاضیانی که تأیید نهایی شده‌اند و برای آن‌ها تعهد ایجاد شده است، با قید فوریت و در کوتاه‌ترین زمان ممکن تعیین تکلیف شوند. همان‌طور که اشاره شد، اولویت نخست مربوط به حدود ۸۵۰ هزار متقاضی مؤثر تجمعی است؛ افرادی که یا آورده اولیه خود را پرداخت کرده‌اند یا تحت پوشش نهادهای حمایتی قرار دارند و الزام به تأمین آورده اولیه نداشته‌اند.

مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: ممکن است این پرسش مطرح شود که وضعیت سایر متقاضیان تأیید نهایی‌شده، یعنی حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفری که واجد هر چهار شرط قانونی هستند، چگونه خواهد بود. بر این اساس و با تصمیم وزیر راه و شهرسازی، برای این گروه نیز فرآیندی مشخص در نظر گرفته شده است.

زمین فقط پس از آماده‌سازی به متقاضیان مسکن تحویل می‌شود

وی یادآور شد: مطابق بند «ب» ماده ۵۰ احکام برنامه هفتم توسعه، وزارت راه و شهرسازی مکلف است زمین را به‌صورت آماده‌سازی‌شده به متقاضیان تحویل دهد. بر همین مبنا، اولویت دوم ما متقاضیان تأیید نهایی‌شده‌ای هستند که به‌تدریج و در هر نقطه‌ای که زمین آماده‌سازی شود و تأمین خدمات زیربنایی آن از سوی شورای مسکن استان تأیید شود، امکان واگذاری زمین به آن‌ها فراهم خواهد شد. در مجموع، حدود ۷۴۰ هزار نفر در قالب این اولویت دوم قرار می‌گیرند.

مسعودی با اشاره به برنامه‌ریزی وزارت راه و شهرسازی برای تأمین زمین، گفت: در این بخش، دو هدف‌گذاری انجام شده است. نخست، استفاده از اراضی شهری که با توجه به کمبود زمین در محدوده شهرها، عمدتاً از طریق الحاق تأمین می‌شود. این فرآیند نیازمند طی مراحل قانونی از جمله بررسی در استان، تأیید در شورای عالی شهرسازی و معماری و تصویب طرح‌ها در کمیسیون ماده ۵ است که طبیعتاً زمان‌بر خواهد بود.

وی اظهار کرد: در کنار این موضوع، در دولت چهاردهم تلاش کردیم از ظرفیت اراضی روستایی نیز استفاده کنیم. در دولت گذشته اقدام مناسبی با امضای تفاهم‌نامه با بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام شد که بر اساس آن، محدوده اراضی روستایی توسعه یافت و در طرح‌های نهضت ملی و جوانی جمعیت مورد استفاده قرار گرفت. این رویکرد در دولت چهاردهم نیز با جدیت پیگیری شد.

ثبت ۳۸۰ هزار قطعه زمین روستایی برای اجرای طرح‌های مسکن حمایتی

مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: در حال حاضر بالغ بر ۳۸۰ هزار قطعه زمین روستایی احصا و در سامانه ثبت شده است. به طورکلی از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، بیش از ۳۸۰ هزار واحد زمین روستایی در سامانه به ثبت رسیده که بخش عمده آن‌ها به‌صورت قطعات تک‌واحدی تعریف شده‌اند. این اقدام در ادامه تکلیفی است که در دولت گذشته برای بنیاد مسکن تعیین شده بود و در دولت فعلی با پیگیری انجام‌شده، به مرحله ثبت و بهره‌برداری رسیده است.

وی تصریح کرد: برنامه ما این است که از این ظرفیت ایجادشده، هم در طرح جوانی جمعیت و هم در طرح نهضت ملی مسکن استفاده شود. هم‌زمان، شناسایی دقیق محل سکونت متقاضیان نیز در دستور کار قرار دارد، چرا که در برخی موارد مشاهده شده متقاضیان ساکن روستا هستند اما به‌دلیل تولد فرزند در بیمارستان شهری یا صدور شناسنامه در شهر، در صف متقاضیان شهری قرار گرفته‌اند.

مسعودی عنوان کرد: با استفاده از ابزارهای مختلف، تلاش می‌کنیم متقاضیان روستایی در همان روستا زمین دریافت کنند و برای متقاضیان شهری نیز گزینه‌های مشخصی در نظر گرفته شود. به‌عنوان مثال، برای متقاضیانی که دو تا سه سال در صف تأیید نهایی قرار دارند، یک گزینه اختیاری تعریف می‌شود تا بتوانند میان دریافت زمین در روستا یا ادامه انتظار برای تأمین زمین شهری، انتخاب داشته باشند؛ مشروط بر اینکه زمین شهری آماده‌سازی شده و امکان تأمین خدمات زیربنایی، به‌ویژه آب، در شورای مسکن استان تأیید شده باشد.

دریافت وجه از متقاضیان پیش از آماده‌سازی زمین ممنوع است

وی گفت: در برخی موارد، زمین‌ها دارای معارض یا فاقد آماده‌سازی بودند و پیش از آغاز پروژه، از متقاضیان مبالغی دریافت می‌شد که این موضوع موجب نارضایتی اجتماعی شده بود. علاوه بر این، با گذشت زمان، ارزش واقعی این مبالغ کاهش یافته بود. در دولت چهاردهم و با تأکید وزیر راه و شهرسازی، مقرر شده است تا زمانی که زمین به‌طور کامل آماده‌سازی نشده باشد، به هیچ عنوان به متقاضی تحویل داده نشود و تا آن مرحله نیز هیچ‌گونه وجهی از متقاضیان دریافت نخواهد شد.

مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی افزود: بر اساس همین رویکرد، طی چهار تا پنج ماه گذشته فرآیندی آغاز شد تا در شهرهایی که فاقد صف متقاضی تأیید نهایی در طرح نهضت ملی مسکن یا طرح جوانی جمعیت هستند و زمین‌های تأمین‌شده نیز الزامات لازم را دارند، امکان ثبت‌نام جدید فراهم شود.