جشنواره "تبریزیم"؛ وقتی "نمایش" به زندگی شبیه تر می شود

از سالن و پلاتو تا به خیابان، شاید راهی دور و دشوار نباشد؛ اما چه کسی است که نداند، از این عبور و در انحنای مسیری که نمایش را از پلاتو و سالن های محدود و محصور، به کف خیابان و بطن زندگی جاری مردم شهر می کشاند، چیزی شبیه همین زندگی متولد می شود.

خبرگزاری فارس – تبریز، بسیاری از پژوهشگران و متخصصان جهانی و ایرانی عرصه نمایش و تئاتر، اطلاق پسوند "خیابانی" به این گونه از نمایش ها را نادرست و دور از شمول محتوایی و فرمی هنرهای نمایشی در معنای تخصصی آن می دانند؛ با این حال حسب عادت یا عرفی شدن همین عنوان در افواه عمومی، فعلا ناگزیر از به کارگیری این مفهوم در خصوص تئاتر خیابانی و شرح و تاویل های ژورنالیستی از این هنر پرمخاطب هستیم.

از دیرباز اما، خیابان، محل نظاره گری و تماشای هر آن چیزی بوده است که در بطن خود پرورانده یا میزبانی کرده، بستری که حسب اتفاقات، رویدادها، حرکت ها، ایستائی های لحظه ای و حتی طولانی، تنش ها، رخدادها و هزاران فکت و نماد متنوع و متکثر، صحنه عرضه و ارائه برش هایی از زندگی جاری و عادی انسان ها نیز بوده است، از این رو، اگر بگوئیم خیابان و فضاهای باز متصل و منتهی به آن، عینی ترین سکوی زیست شهری و شبیه ترین محل به نمایش و تئاتر می توانند باشند، سخن به گزاف نگفته ایم.

ماهیت تئاتر و شکل و فرم اجرای این هنر باستانی، از دیرباز با اجراهای میدانی، خیابانی و فضای باز درهم تنیده بوده و پیش از شکل دهی معاصر به نحوه اجرا و ارائه نمایش ها و تئاترهای امروزی در فضاهای بسته، سالن ها و پلاتوها، تئاتر، عمدتا در فضای باز و با دکور، میزانسن و حتی اکسسوارهای طبیعی و دائمی موجود در همین فضاها و مردمانی که رها و بی تکلف به تماشای اجراها می ایستادند، اجرا می شدند.

"تبریز مهد و قطب تئاتر کشور بعد از تهران است"، این جایگاه رفیع و دیرینه، جای هیچ بحث یا تردیدی ندارد، به همین میزان، تئاتر خیابانی و فضای باز به مرکزیت تبریز نیز، دست کم در یک دهه اخیر، حسابی توانسته عرض اندامی شگفت انگیز و موفق در فضای هنری استان و کشور داشته باشد.

به معنای روشن تر، از سال های قبل، فرایند حمایت و توجه به این بخش از هنرهای نمایشی و بسترسازی برای دیده شدن گروه های فعال در عرصه نمایش های خیابانی استانی و کشوری در تبریز، فراخ تر از گذشته بوده و اتفاقا، بسیاری از گروه های موفق این روزهای تئاتر تبریز و کشور، از دل همین جشنواره سالانه نمایش های خیابانی تبریز متولد شده و در این کارزار هنری درخشیده اند.

هفتمین جشنواره نمایش های خیابانی تبریز، موسوم به "تبریزیم" درحالی با راهیابی آثار و گروه های برگزیده به دو بخش مسابقه و ویژه، به حساس ترین مرحله خود رسیده است که بدون تردید، مدیریت شهری تبریز در سال های اخیر، تنها حامی و پشتیبان تمام قد بی حامی ترین ژانر هنرهای نمایشی استان بوده و این حوزه را پله پله تا میقات بلوغ و بالندگی رسانده است.

پایمردی و حمایت مدیریت شهری تبریز با محوریت و تولیت سازمان فرهنگی، اجتماعی شهرداری در پشتیبانی و برگزاری جشنواره نمایش های خیابانی تبریزیم درجالی همچنان ادامه دارد که فقدان حمایت های بالادستی در بدنه دولت، محدودیت اعتبارات، عدم رغبت حامیان و سرمایه گذاران بخش خصوصی، محدود شدن تئاتر خیابانی در حیطه جشنواره های سالانه، عدم ارتباط موثر با رسانه و حوزه تبلیغات و گسست ارتباطی میان این بخش با مردم به عنوان مخاطبان عام، از جمله مهم ترین چالش ها و مشکلاتی به شمار می روند که همچنان زمینه را برای تحمیل بسیاری از محدودیت ها به نمایش و تئاتر خیابانی فراهم کرده است.

ناگفته پیداست،‌ مدیریت شهری تبریز برخلاف حمایت های سلیقه ای، اختصاصی و بعضا تبعیض آمیز متولی اصلی عرصه نمایش استان از برخی آثار و گروه های خاص، بستر حمایت و پشتیبانی های عادلانه و بالسویه از تمامی گروه های فعال، توانمند و مستعد هنری و نمایشی را فراهم ساخته و توانسته از این منظر نیز مقبولیت و مرجعیتی خاص از منظر حمایتی به دست بیاورد و هرگونه انحصارگرائی در این بخش را از میان بردارد.