رئیس انستیتو پاستور ایران: طاعون روسیه هنوز تأیید رسمی نشده است

باشگاه خبرنگاران جوان - احسان مصطفوی رئیس انستیتو پاستور ایران با اشاره به گزارش‌های منتشرشده درباره مرگ یک کارمند مؤسسه ضدطاعون در روسیه، تأکید کرد: تا زمانی که شواهد آزمایشگاهی معتبر و نتایج بررسی‌های رسمی منتشر نشده، ارتباط این رویداد با طاعون و احتمال خطای آزمایشگاهی باید صرفاً به‌عنوان فرضیه در نظر گرفته شود.

او با بیان اینکه بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این فرد دو روز پس از بستری‌شدن با علائم پنومونی شدید جان خود را از دست داده است، اظهار کرد: برخی رسانه‌ها علت بیماری را شکستن لوله آزمایش حاوی عامل طاعون در محل کار و قرار گرفتن حدود ۲۰۰ نفر در معرض تماس با وی عنوان کرده‌اند، اما مقام‌های روسیه تاکنون ابتلا و مرگ ناشی از طاعون را به‌طور رسمی تأیید نکرده و تشخیص «ذات‌الریه با علت نامعلوم» اعلام شده است.

وی افزود: در چنین شرایطی باید منتظر اطلاعات تکمیلی از منابع و مراجع موثق بین‌المللی بود و تا پیش از انتشار نتایج معتبر آزمایشگاهی و بررسی‌های رسمی، از قطعی تلقی کردن روایت‌های مطرح‌شده پرهیز کرد.

رئیس انستیتو پاستور ایران با اشاره به اینکه بیماری طاعون در اغلب موارد به درمان آنتی‌بیوتیکی پاسخ می‌دهد، گفت: از این منظر، تهدید طاعون با برخی بیماری‌های نوپدید و بازپدیدی که درمان مشخصی ندارند، قابل مقایسه نیست، مگر آنکه با فرم‌های مقاوم به درمان آنتی بیوتیکی رو‌به‌رو شویم.

مصطفوی با بیان اینکه عامل بیماری طاعون باکتری «Yersinia pestis» است، توضیح داد: این باکتری در بسیاری از کانون‌های طبیعی بیماری در چرخه‌ای میان جوندگان و کک‌های آلوده باقی می‌ماند و انسان معمولاً از طریق گزش کک آلوده یا در نوع ریوی، از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا به این نوع بیماری، آلوده می‌شود. تماس و ذبح جانوران اهلی آلوده نیز در شرایط خاص می‌تواند خطرساز باشد.

وی ادامه داد: آزمایشگاه‌زاد بودن عفونت نیز در اصل ممکن است، اما پدیده‌ای نادر است.

رئیس انستیتو پاستور ایران با تأکید بر اینکه طاعون محدود به کشور‌های کم‌درآمد نیست، اظهار کرد: در ایالات متحده آمریکا معمولاً هر سال موارد انسانی طاعون گزارش می‌شود و در میان کشور‌هایی که بیشترین موارد بیماری در آنها گزارش شده، ماداگاسکار و جمهوری دموکراتیک کنگو در آفریقا قرار دارند.

وی به طغیان طاعون در ماداگاسکار در سال ۲۰۱۷ اشاره کرد و گفت: این کشور یکی از کانون‌های بومی طاعون است و معمولاً هر سال، به‌ویژه در مناطق روستایی ارتفاعات، مواردی از نوع خیارکی بیماری گزارش می‌شود؛ با این حال، طغیان سال ۲۰۱۷ از چند جهت غیرمعمول بود و موارد زیادی در مناطق شهری، از جمله پایتخت، شناسایی شد و سهم موارد ریوی نیز بالا بود.

به گفته مصطفوی در این طغیان حدود ۲۴۰۰ مورد مشکوک، محتمل یا تأییدشده و ۲۰۹ مرگ گزارش شد و با اجرای اقداماتی از جمله ردیابی و پیگیری تماس‌ها، تجویز آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه برای برخی افراد در معرض خطر، درمان بیماران، اطلاع‌رسانی عمومی و تقویت نظام پایش، بیماری مهار شد.

وی با اشاره به گزارش موارد طاعون انسانی در برخی کشور‌های منطقه در دو دهه اخیر، گفت: در گزارش‌های طاعون در کشور‌هایی مانند افغانستان، عربستان سعودی، اردن، یمن و الجزایر، در برخی موارد شتر یا بز به‌عنوان مخزن بیماری مطرح بوده و چرخه انتقال بیماری متفاوت از مسیر شناخته‌شده جوندگان و کک‌ها گزارش شده است.

رئیس انستیتو پاستور ایران با تأکید بر ضرورت استمرار پایش بیماری در کشور اظهار کرد: به‌دلیل وجود کانون‌های طبیعی بیماری در کشور، پایش مستمر بیماری، به‌ویژه در مخازن احتمالی حیوانی و ناقلین، زمینه یک نظام مراقبت پیشگیرانه در انسان را فراهم می‌کند. در عین حال، در مناطق پرخطر باید آموزش گروه‌های بهداشتی و درمانی در ارتباط با علائم این بیماری و راه‌های پیشگیری و درمان صورت پذیرد.

وی ادامه داد: آزمایشگاه مرجع کشوری طاعون در انستیتو پاستور ایران قرار دارد و این مؤسسه از سال ۱۳۲۵ در زمینه پایش و تشخیص بیماری طاعون فعال است. همچنین پایگاه تحقیقاتی بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران در روستای اکنلو، شهرستان کبودرآهنگ استان همدان، از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون به شمار می‌رود.

مصطفوی افزود: تحقیقات مرتبط با طاعون همچنین در حوزه کاری بخش‌های اپیدمیولوژی و انگل‌شناسی، مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید و مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه بیماری‌های منتقله از ناقلین در انستیتو پاستور ایران قرار دارد در مطالعات ۱۵ سال اخیر این مؤسسه، گردش عامل بیماری در حیات‌وحش و سگ‌های نگهبان گله در بعضی از مناطق کشور گزارش شده و نتایج این مطالعات در قالب مقالات علمی منتشر شده است.

وی با تأکید بر اهمیت حفظ ظرفیت‌های علمی و تشخیصی کشور گفت: پاسداری از این ظرفیت‌ها، استمرار پایش میدانی و آزمایشگاهی و انتشار شفاف نتایج، بخش مهمی از آمادگی کشور در برابر بیماری طاعون است.

رئیس انستیتو پاستور ایران در پایان خاطرنشان کرد: در ارتباط با بیماری‌هایی نظیر طاعون که حساسیت عمومی را برمی‌انگیزند، حفظ هوشیاری و آمادگی، همراه با اطلاع‌رسانی دقیق و پرهیز از گمانه‌زنی، در مواجهه با اخبار و گزارش‌های مرتبط با بیماری ضروری است.

منبع: وزارت بهداشت