فرهنگی‌هنری 13:14 - 14 اردیبهشت 1400

معرفی نسخه کهن مقتل امیرالمؤمنین علیه السلام از «ابن أبی الدنیا»

به گزارش خبرنگار مهر، یادداشتی که در ادامه می‌خوانید به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلی طباطبایی یزدی، مدیر بنیاد محقق طباطبایی در قم درباره یک نسخه مهم از مقتل امیرالمومنین است:

در مجموعه نسخ عکسی موجود در کتابخانه محقق طباطبایی، عکسی از یک نسخه منحصر به فرد به شماره ۱۶۵ موجود است که مرحوم محقق طباطبائی از کتابخانه دار الکتب الظاهریه دمشق تهیه کرده و با تحقیقی علمی و دقیق در مجله تراثنا عرضه کرده است.

این نسخه به شماره ۴۱۳۴، بخشی از مجموعه شماره ۹۵ از صفحه ۲۳۲ تا ۲۵۰ در کتابخانه دار الکتب الظاهریه دمشق نگهداری می‌شود و شامل مقتل أمیرالمؤمنین علیه السلام نوشته أبوبکر عبدالله بن محمد بن عبید بن سفیان بن قیس القرشی الأموی مشهور به ابن ابی الدنیا (۲۰۸ ـ ۲۸۱ هـ) است.

ابن ابی الدنیا چنانکه از منابع شرح حال وی بر می‌آید دانشمند و محدث والا مقامی است که تربیت چند تن از فرزندان خلفای عباسی را از جمله معتضد و مکتفی بر عهده داشته است. ابن ندیم در فهرست خود، از او با عنوان «وَرِعاً زاهِداً عالِماً بِالأخبارِ والرِوایات» یاد کرده و تاریخ وفات او را چهاردهم جمادی الأولی یا جمادی الآخره ثبت کرده است. بر اساس منابعی که به زندگانی و ذکر مصنفات ابن ابی الدنیا پرداخته‌اند از قبیل تهذیب الکمال مزی و سیر أعلام النبلاء ذهبی و تاریخ ابن کثیر، وی از نویسندگانی است که آثار بسیاری از خود بر جای گذاشته‌اند و بنا بر قول ذهبی یکصد و شصت و یک کتاب تألیف کرده است که از فهرستی که او ارائه کرده است یکی همین مقتل أمیر المؤنین علیه السلام و دیگری فضائل أمیرالمؤمنین علیه السلام است.

در کتابخانه ظاهریه، رساله‌ای از مجموعه شماره ۴۲ به معرفی آثار ابن ابی الدنیا پرداخته و این رساله را کتابشناس برجسته دکتر صلاح الدین منجد با حک و اصلاح و اضافاتی با عنوان «معجم مصنفات ابن أبی الدنیا» در مجلة مجمع اللغة العربیة بدمشق شماره ۴۹ سال ۱۹۷۴ منتشر کرده و بنا بر این رساله تعداد کتاب‌های وی ۱۹۸ عنوان است. بروکلمن هم در تاریخ الأدب العربی تعداد بسیار زیادی از نسخ موجود از آثار ابن ابی الدنیا را برشمرده است.

راوی کتاب حاضر، حسین بن صفوان بن اسحاق بن ابراهیم ابو علی برذعی بغدادی متوفای ۳۴۰ هجری است. شرح حال وی نیز در تاریخ بغداد خطیب و الأنساب سمعانی و سیر أعلام النبلاء و العبر ذهبی آمده و از راویان کتب ابن ابی الدنیاست. از حسین بن صفوان نیز محمد بن عبدالله دقاق بغدادی این کتاب را روایت کرده است.

این نسخه، از ابتدا افتادگی دارد و مقدار این افتادگی مشخص نیست. بنا بر نظر محقق طباطبائی افتادگی زیادی دارد و احتمالاً این افتادگی شامل بخش فضائل حضرت بوده است.

نسخه بدخط و دشوارخوان است و بسیار کم اعجام دارد. به گفته محقق طباطبائی خط نسخه بین کوفی و نسخ است به احتمال زیاد، مربوط به عهد نزدیک به حیات مؤلف است و در زمان املاء نسخه توسط حسین بن صفوان بر شاگردش، کتابت شده است. محقق طباطبایی آن را مربوط به زمانی می‌داند که خط کوفی در مسیر تحول به نسخ بوده و هنوز به صورت نهایی این مسیر را نپیموده است.

این نسخه در فهرست نسخ خطی کتابخانه ظاهریه معرفی شده است: در فهرست تاریخ عش صفحه ۸۲ ، در فهرست تاریخ ریان صفحه ۶۹۰ و فهرست حدیث البانی صفحه ۱۴.

در انتهای نسخه دو سماع وجود دارد یکی مربوط به سال ۴۳۸ و دیگری سال ۴۶۴ هجری.

برای تفصیل در شرح حال مؤلف - مفصلترین شرح حال وی در منابع کهن، در تهذیب الکمال مزی آمده است - و شناسایی نسخه به مقدمه مرحوم محقق طباطبائی بر تحقیق این رساله، در مجله تراثنا شماره ۱۲ سال ۱۴۰۸ مراجعه کنید.

 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار فرهنگی‌هنری

فرهنگی‌هنری
سخنگوی سازمان انتقال خون اعلام کرد
«خبرگزاری ایسنا» سخنگوی سازمان انتقال خون ایران اعلام کرد: اهدای خون در ماه مبارک سال ۱۴۰۰نسبت به مدت مشابه در سال گذشته رشد ۱۵ درصدی داشته است.
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پروژه، فیلمبرداری فیلم سینمایی «بلیط» (بلوط) در ژانر کودک و نوجوان به نویسندگی و کارگردانی مرتضی رحیمی و تهیه کنندگی علیرضا سجادپور به تازگی آغاز شده است. امیررضا فرامرزی، سوگل طهماسبی، داراب آقاسی...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مشاور رسانه‌ای پروژه، فیلم سینمایی «مهمانی از کارائیب» به کارگردانی بهزاد فراهانی و تهیه‌کنندگی شهرام گیل‌آبادی طی چند روز آتی مقابل دوربین می‌رود. فراهانی فیلمنامه این اثر عاشقانه را بر اساس رمان «مهمانی از ک...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی بنیاد سینمایی فارابی، فیلم «جنون» به کارگردانی کامران قدکچیان و تهیه کنندگی موسسه رسانه‌های تصویری به عنوان یکی از محصولات بنیاد سینمایی فارابی به زودی به صورت آنلاین اکران خواهد شد. میترا حجار، کا...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی پردیس تئاتر شهرزاد، «سگِ زندگی» عنوان جدیدترین اثری است که به کارگردانی حمیدرضا اسماعیلی از امروز ۲۸ اردیبهشت ماه هر شب ساعت ۱۹ در پردیس تئاتر شهرزاد روی صحنه می‌رود. در این اثر علیرضا اسماعیلی، ام...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی تأکید کرد: توصیه خانواده‌های شهدا و ایثارگران مشارکت حداکثری مردم در انتخابات است، این مشارکت یک انتخابات نیست بلکه حمایت قاطعانه از نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران است.
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مشاور رسانه ای نمایش، «هیپنوتیزم» به نویسندگی و کارگردانی هیلا رضائیان از روز سه شنبه ۲۸ اردیبهشت ماه راس ساعت ۱۹:۳۰ در تماشاخانه اهورا روی صحنه می‌رود. پویا ابراهیمی، کامران نوروزی، امیرعلی شرفی، مونا حسن زاد...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری ایسنا» بهروز وجدانی درباره حضور افراد ثابت در سمت‌های مختلف حوزه موسیقی اظهار می‌کند: باید از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سوال کرد که چرا بستری را فراهم نمی‌کند که افراد جوان‌تر هم در کنار افراد صاحب تجربه حضور داشته باشند تا تصمیماتی که گرفته می‌ش...
فرهنگی‌هنری
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط‌عمومی فرهنگستان هنر، طی حکمی از سوی بهمن نامورمطلق رئیس فرهنگستان هنر، مجید مجیدی به سمت رئیس گروه تخصصی سینمای این فرهنگستان منصوب شد. رئیس فرهنگستان هنر در دیداری که با مجید مجیدی عضو پیوسته این فرهنگس...
فرهنگی‌هنری
فرمانده عملیات مدیریت کرونا در تهران اعلام کرد
«خبرگزاری ایسنا» فرمانده عملیات مقابله با کرونا در کلانشهر تهران، واکسیناسیون خودرویی را مدلی موفق خواند و گفت: دیروز در ۷۰ دقیقه ۵۰۰ نفر در خودروها با رعایت استاندارد بهداشتی در سرخه حصار واکسینه شدند. همه کسانی که واکسن را تزریق میکنند حرفه‌ای هستند و دقت...

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

تبلیغات متنی (ویژه)

تبلیغات متنی











































صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است