جنگ فرسایشی؛ هزینه یکمیلیارد دلاری محاصره دریایی ایران برای آمریکا

باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفیراد - برآورد جدید پنتاگون که در اختیار رویترز قرار گرفت، نشان میدهد هزینه نظامی آمریکا در جنگ با ایران تا ۱۶ اکتبر به حدود پنجاه میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که بیش از ۲۵ درصد بالاتر از برآورد ۳۷.۵ میلیارد دلاری وزیر جنگ آمریکا در ماه ژوئیه است.
بر اساس این برآورد، حدود ۲۹ میلیارد دلار برای جایگزینی مهمات مصرفشده و بیش از ۶ میلیارد دلار برای جایگزینی تجهیزات و سامانههای نظامی ازدسترفته مورد نیاز است. هزینه تعمیر خسارتهای واردشده به پایگاههای آمریکا در منطقه نیز هنوز بهطور کامل محاسبه نشده است.
این آمار نشان میدهد هزینه جنگ تنها به مخارج روزانه عملیات نظامی محدود نیست؛ بلکه جایگزینی تسلیحات مصرفشده و جبران خسارتهای واردشده نیز بخش مهمی از هزینههای واشنگتن را تشکیل میدهد.

ذخایر تسلیحاتی؛ چالش پنهان جنگ فرسایشی
دفتر بودجه کنگره آمریکا در گزارش ۱۵ سپتامبر، هزینه جنگ تا اول اوت را حدود ۳۸ میلیارد دلار برآورد کرده بود. این نهاد همچنین هشدار داد که مصرف گسترده موشکهای رهگیر، ذخایر آمریکا را برای چند سال کاهش خواهد داد.
نکته مهم اینجاست که کاهش ذخایر تسلیحاتی فقط به معنای نیاز به خرید مجدد موشکها نیست؛ این کمبود میتواند توان آمریکا برای پاسخگویی به بحرانهای نظامی دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
دفتر بودجه کنگره برآورد کرده است که ادامه درگیری با شدت پایین، ماهانه حدود ۲ میلیارد دلار و بازگشت به سطح شدیدتر عملیات، ماهانه حدود ۳ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.
بد نیست بدانید هزینه محاصره دریایی ایران برای آمریکا ماهانه یک میلیارد دلار است؛ بر اساس گزارش مقامهای پنتاگون به کنگره آمریکا: هزینه محاصره دریایی ایران بهتنهایی ماهانه یک میلیارد دلار است؛ رقمی که هزینه عملیات آفندی و پدافندی را شامل نمیشود. برآورد کنگره آمریکا نشان میدهد هزینه جنگ علیه ایران، بدون احتساب خسارتهای وارده به پایگاههای آمریکا در منطقه، به ۴۸ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار رسیده است.
پیشتر روزنامه والاستریت ژورنال خسارت پایگاههای آمریکا در منطقه را حدود ۱۵ میلیارد دلار برآورد کرده بود؛ آسوشیتدپرس نیز اعلام کرد خسارتهای واردشده به پایگاه پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین، بهتنهایی حدود ۴۰۰ میلیون دلار است.
بر این اساس، طولانیشدن جنگ میتواند همزمان دو فشار بر واشنگتن وارد کند؛ افزایش هزینههای مالی و دشوارترشدن حفظ آمادگی نظامی در سایر مناطق.
شواهد نشان میدهد واشنگتن از جستجوی یک پیروزی نظامی سریع، به راهبرد فرسایشی روی آورده است که با هدف تضعیف تواناییهای نظامی، تابآوری اقتصادی و انسجام اجتماعی ایران طراحی شده است؛ در این صورت تهران باید از دفاع منفعلانه پرهیز کرده و هزینههای بیشتری را بر آمریکا و متحدان منطقهای آن تحمیل کند.

قدرت بازدارندگی ایران در معادله فرسایش
در جنگ فرسایشی، توان نظامی تنها با تعداد تجهیزات یا حجم آتش سنجیده نمیشود؛ سرعت جایگزینی تسلیحات، میزان ذخایر قابل استفاده و توان تحمل هزینههای جنگ نیز اهمیت دارد.
برآوردهای رسمی آمریکا نشان میدهد ادامه تقابل با ایران، منابع مالی و بخشی از ظرفیت نظامی این کشور را درگیر کرده است. این وضعیت به معنای ناتوانی قطعی واشنگتن در ادامه جنگ نیست، اما نشان میدهد تداوم درگیری با هزینههای فزاینده همراه خواهد بود.
برای ایران، اهمیت این معادله در قدرت بازدارندگی و افزایش هزینه محاسباتی هرگونه اقدام نظامی نهفته است. هرچه ادامه جنگ برای طرف مقابل پرهزینهتر شود، ضرورت بازنگری در راهبرد نظامی و سیاسی آن نیز افزایش مییابد.
شواهد اینطور نشان میدهد که ترامپ در حال تغییر اولویتهای خود در پرونده ایران است؛ تغییری که میتواند نشانه ورود تقابل تهران و واشنگتن به مرحلهای متفاوت، اما فرسایشی باشد. مرحلهای که در آن، نه توافق جامع در اولویت نخست آمریکا قرار دارد و نه بازگشت به جنگ تمامعیار؛ بلکه محاصره دریایی، حفظ فشار اقتصادی و استفاده همزمان از تهدید نظامی و کانالهای دیپلماتیک، به محور اصلی سیاست واشنگتن تبدیل شده است؛ محاصرهای که با دستور فرمانده کل قوا حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای از شب گذشته شکسته شده است.

نشانه مهم این تغییر را میتوان در پیام اخیر ترامپ درباره ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، مشاهده کرد. ترامپ اعلام کرد که ونس باید تمرکز خود را بر موضوع فساد و مسائل داخلی آمریکا بگذارد و در عین حال تاکید کرد که واشنگتن برای رسیدن به توافق با ایران ضرورتی احساس نمیکند.
اهمیت این موضع در آن است که ونس پیشتر یکی از چهرههای اصلی پیگیری مسیر پایان جنگ و مذاکرات بود. حالا ترامپ عملا اولویت او را از پرونده ایران به مسائل داخلی منتقل کرده است. این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که جمهوریخواهان با فشارهای سیاسی و اقتصادی ناشی از جنگ روبهرو هستند و ترامپ نیز تمایلی ندارد پایان تقابل با ایران را به یک توافق پیچیده و زمانبر گره بزند.
نباید فراموش کنیم که محاصره الزاما به معنای توقف عملیات نظامی نیست. اتفاقات هفته گذشته در سیریک و بحرین نمونهای از امکان همزمانی فشار دریایی و درگیری نظامی محدود است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، پس از حمله به یک برج مخابراتی در سیریک، سپاه پاسداران اعلام کرد یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در بحرین را هدف قرار داده است؛ اهمیت این اتفاق در پیام نظامی نهفته است: ادامه محاصره میتواند با حملات متقابل و محدود همراه باشد.

در واقع، واشنگتن ممکن است فشار دریایی را حفظ کند و در صورت لزوم، حملاتی محدود علیه اهداف نظامی ایران انجام دهد. تهران نیز میتواند با هدف قرار دادن منافع نظامی آمریکا یا تهدید مسیرهای کشتیرانی، هزینه این سیاست را افزایش دهد. بنابراین، سناریوی محتمل الزاما بازگشت فوری به جنگ تمامعیار نیست؛ بلکه شکلگیری وضعیتی است که در آن محاصره ادامه دارد، حملات محدود در مقاطع مختلف اتفاق میافتد و همزمان کانالهای میانجیگری برای جلوگیری از انفجار بحران باز میمانند.
در مجموع، سناریوهای مختلفی برای آینده این جنگ قابل تصور است. نخست، ادامه وضعیت فعلی؛ یعنی محاصره دریایی، حملات محدود و مذاکرات غیرمستقیم. این گزینه در کوتاهمدت با رویکرد ترامپ سازگارتر است، زیرا امکان حفظ فشار بدون ورود به جنگی گسترده را فراهم میکند. دوم، بازگشت به یک دور درگیری پرشدت؛ سناریویی که در صورت شکست محاسبات دو طرف، افزایش حملات یا هدف قرار گرفتن نیروهای آمریکایی و متحدان منطقهای آن محتمل خواهد بود. سوم، حرکت به سمت توافقی مرحلهای؛ توافقی که ابتدا بر توقف درگیریها، کاهش محدودیتهای دریایی، تضمین امنیت کشتیرانی و سپس ورود به مذاکرات هستهای متمرکز شود.









