هیئت حسینی، مدرسه اسلام و بصیرت است
نقش هیئت‌های مذهبی در تربیت انسان مؤمن، مسئول و استکبارستیز
هیئت امام حسین علیه‌السلام فقط محل عزاداری نیست؛ مدرسه‌ای برای شناخت اسلام، تربیت انسان، بصیرت اجتماعی و ایستادگی در برابر ظلم است.
محبت امام حسین علیه‌السلام سرمایه‌ای بزرگ برای جامعه اسلامی است؛ اما این محبت نباید تنها در اشک و احساس باقی بماند. عاشورا حادثه‌ای است که انسان را به شناخت حق، مقابله با ظلم، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های الهی دعوت می‌کند.
۱. چرا رهبر شهید فرمودند: «هیئت سکولار نداریم»؟
رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، در دیدار اعضای ستاد مرکزی هیئت رزمندگان اسلام فرمودند:
«هیئتها نمیتوانند سکولار باشند؛ هیئتِ امام حسینِ سکولار ما نداریم! هرکس علاقه‌مند به امام حسین است، یعنی علاقه‌مند به اسلام سیاسی است، اسلام مجاهد است، اسلام مقاتله است، اسلام خون دادن است، اسلام جان دادن است؛ معنای اعتقاد به امام حسین این است.» ۱۳۹۲/۰۸/۲۰
این سخن نشان می‌دهد که نمی‌توان امام حسین علیه‌السلام را از پیام اجتماعی و مبارزه ایشان با ظلم جدا کرد.
البته سکولار نبودن هیئت به معنای تبدیل هر مجلس عزاداری به بحث‌های جناحی نیست. رهبر شهید در ادامه همان دیدار، بر حضور فکر اسلام و انقلاب در هیئت تأکید کردند و در عین حال، از تبدیل مجلس به محل طرح گرایش‌های جناحی پرهیز دادند.
ایشان فرمودند:
《اینکه آدم در یک مجلس روضه یا هیئت عزاداری مراقب باشد که نبادا وارد مباحث اسلام سیاسی بشود، این غلط است. البتّه معنای این حرف این نیست که هر حادثه‌ی سیاسی در کشور اتّفاق می‌افتد، ما باید حتماً در مجلس روضه آن را با یک گرایش خاصّی - حالا یا این طرف، یا آن طرف - بیان کنیم و احیاناً با یک چیزهایی هم همراه باشد؛
نه، امّا فکر انقلاب، فکر اسلام، خطّ مبارکی که امام (رضوان الله علیه) در این مملکت ترسیم کردند و باقی گذاشتند، اینها بایستی در مجموعه‌ها و مانند اینها حضور داشته باشد》 ۱۳۹۲/۰۸/۲۰
پس هیئت باید از یک‌سو از جناحی‌شدن و اختلاف‌افکنی دوری کند و از سوی دیگر، دین و پیام عاشورا را از مسئولیت اجتماعی جدا نسازد.
۲. قرآن؛ بندگی خدا و دوری از طاغوت
خداوند در قرآن کریم، مأموریت پیامبران را دعوت به بندگی خدا و دوری از طاغوت معرفی می‌کند.
سوره نحل، آیه ۳۶
«وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ»
ترجمه:
«و به‌راستی در میان هر امتی پیامبری برانگیختیم که [اعلام کند:] خدا را عبادت کنید و از طاغوت دوری کنید.»
این آیه دو جهت مهم از تربیت دینی را بیان می‌کند: بندگی خدا و دوری از طاغوت.
هیئت حسینی باید این دو جهت را در کنار یکدیگر زنده نگه دارد.
عزاداری برای امام حسین علیه‌السلام باید انسان را به بندگی خدا نزدیک‌تر کند و در عین حال، او را نسبت به ظلم، سلطه‌گری و پایمال‌شدن حقوق انسان‌ها حساس سازد.
استکبارستیزی در این چارچوب، به معنای شناخت ظلم و سلطه، دفاع از استقلال و حمایت از مظلوم است؛ نه نفرت‌پراکنی یا دشمنی کور با انسان‌ها.
۳. جامعه مؤمن، جامعه‌ای مسئول است
سوره آل‌عمران، آیه۱۰۴
«وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَأُولَٰئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُون»
ترجمه:
«و باید از میان شما گروهی باشند که به خیر دعوت کنند و به کار پسندیده فرمان دهند و از کار ناپسند بازدارند؛ و آنان همان رستگاران‌اند.»
این آیه نشان می‌دهد که جامعه مؤمن نسبت به سرنوشت دیگران بی‌تفاوت نیست.
هیئت می‌تواند یکی از پایگاه‌های تحقق این مسئولیت باشد؛ زیرا مردم در آن گرد هم می‌آیند، سخن دین را می‌شنوند و فرصت تربیت اخلاقی و اجتماعی پیدا می‌کنند.
اگر در هیئت از عدالت سخن گفته می‌شود، باید به مردم آموخت که در زندگی خود عادل باشند.
اگر از مظلومیت امام حسین علیه‌السلام سخن گفته می‌شود، باید نسبت به مظلومان امروز نیز احساس مسئولیت کنند.
۴. عاشورا؛ قیام برای اصلاح و مقابله با ظلم
در وصیتی که در برخی منابع تاریخی به امام حسین علیه‌السلام نسبت داده شده، هدف حرکت ایشان اصلاح امت و امر به معروف و نهی از منکر معرفی شده است.
در متن مشهور این وصیت آمده است:
« ... أَنِّی لَم أَخرُج أَشِراً و لَا بَطِراً و لَا مُفسِداً و لَا ظالِماً و إِنَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ الْإِصلَاحِ فِی أُمَّةِ جَدِّی ص أُرِیدُ أَن آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ و أَنْهَی عَنِ الْمُنکَرِ و أَسیرَ بِسیرَةِ جَدِّی و أَبی عَلیِّ بن أَبِی طالبٍ ع ...»
رجمه:
« و همانا من برای سرکشی و خود پسندی و تکبر و فساد کردن و ظلم نمودن خارج نشدم [قیام نکردم]. و به تحقیق که من برای اصلاح و درست کردن [کارها] در میان امت جدم قیام کردم و می خواهم به نیکی سفارش و از بدی نهی کنم و مطابق سیره جدم رسول خدا و پدرم علی بن ابی طالب علیهم السّلام رفتار می نمایم. پس هر کس که مرا به جهت اینکه حق میگویم قبول کند همانا خداوند به حق سزاوارتر است و کسی که دست رد بسینه من بگذارد من صبر می کنم تا خدا که بهترین حکمکنندگان است بین من و آن قوم داوری نماید...»
اگر عزاداری ما به شناخت حق، اصلاح جامعه، دفاع از مظلوم و تربیت انسان مؤمن منتهی شود، آن‌گاه هیئت تنها محل سوگواری نخواهد بود؛ بلکه مدرسه‌ای برای زنده نگه‌داشتن پیام عاشورا و تربیت نسل مسئول خواهد شد.
