پیشنهادی به شهرداری تهران برای تکمیل طرح چشم‌روشنی برای حمایت از مادران
طرح «چشم‌روشنی» شهرداری تهران را می‌توان گامی مثبت در حمایت از خانواده‌ها دانست؛ طرحی که با برخی اصلاحات، ظرفیت بیشتری برای تقویت فرهنگ خانواده و فرزندپروری خواهد داشت.
گروه اجتماعی جهان‌نیوز: طرح چشم‌روشنی شهرداری تهران برای خانواده‌هایی که صاحب فرزند می‌شوند، اقدامی مثبت و قابل حمایت است؛ طرحی که می‌تواند در کنار حمایت مادی از خانواده‌ها، حامل پیامی فرهنگی درباره اهمیت فرزندآوری، فرزندپروری و تقویت نهاد خانواده باشد. با این حال، می‌توان با دو پیشنهاد مکمل، دامنه شمول این طرح را گسترش داد تا خانواده‌های بیشتری از آن بهره‌مند شوند و پیام آن نیز معنای عمیق‌تری پیدا کند.
حمایت از خانواده‌هایی که از ابتدای جنگ رمضان صاحب فرزند شده‌اند
یکی از پیشنهادها برای تکمیل این طرح، تسری آن به خانواده‌هایی است که از ابتدای جنگ رمضان صاحب فرزند شده‌اند. اگر هدف از اجرای چشم‌روشنی، استقبال از تولد فرزندان و همراهی با خانواده‌ها در این اتفاق مهم است، منطقی به نظر می‌رسد که خانواده‌های صاحب فرزند در این بازه زمانی نیز از این حمایت برخوردار شوند.
تولد فرزند، اتفاقی مهم در زندگی هر خانواده است و حمایت از خانواده‌های دارای فرزند، به‌ویژه در شرایطی که هزینه‌های اقتصادی زندگی و نگهداری از کودک افزایش یافته، می‌تواند بخشی از دغدغه‌های آنان را کاهش دهد. از این منظر، گسترش بازه زمانی طرح، ضمن افزایش تعداد خانواده‌های مشمول، این پیام را تقویت می‌کند که حمایت از خانواده و استقبال از تولد فرزندان، محدود به یک مقطع کوتاه نیست.
البته تعیین بازه زمانی دقیق و ضوابط اجرایی آن بر عهده شهرداری است؛ اما در نظر گرفتن متولدین از ابتدای جنگ رمضان می‌تواند گامی در جهت فراگیرترشدن این اقدام باشد و خانواده‌هایی را که در‌همین دوره صاحب فرزند شده‌اند، از شمول حمایت خارج نکند.
فرزندخواندگی هم باید در چشم‌روشنی دیده شود
پیشنهاد مهم‌تر، گنجاندن کودکانی است که در‌همین بازه زمانی از طریق فرایند قانونی فرزندخواندگی به خانواده‌ها سپرده می‌شوند. این موضوع می‌تواند وجهی فرهنگی و اجتماعی به طرح چشم‌روشنی ببخشد و فرصتی برای توجه بیشتر به یکی از مسیرهای شکل‌گیری خانواده فراهم کند.
فرزندپروری صرفاً به تولد فرزند محدود نیست. خانواده‌هایی نیز هستند که با پذیرفتن مسئولیت سرپرستی یک کودک، برای او خانه، امنیت و فرصت رشد در محیطی سرشار از محبت فراهم می‌کنند. این خانواده‌ها با انتخابی مسئولانه، بخشی از بار اجتماعی حمایت از کودکان نیازمند خانواده را بر عهده می‌گیرند؛ اقدامی که شایسته توجه و حمایت عمومی است.
از این رو، اگر فلسفه چشم‌روشنی، تبریک به خانواده به مناسبت ورود فرزند و حمایت از مسئولیت فرزندپروری باشد، دلیلی ندارد که این حمایت صرفاً به خانواده‌هایی محدود شود که فرزندشان از طریق تولد به جمع آنان پیوسته است. کودکی که از مسیر قانونی فرزندخواندگی وارد خانواده می‌شود نیز به همان اندازه عضوی از آن خانواده است و سرپرستان او نیز مسئولیت پرورش، تربیت و تامین آینده‌اش را بر عهده می‌گیرند.
به‌رسمیت‌شناختن خانواده، فراتر از شیوه تولد فرزند
توجه به فرزندخواندگی در طرح چشم‌روشنی، فقط به معنای اضافه‌کردن گروه دیگری از خانواده‌ها به فهرست مشمولان یک حمایت مالی نیست؛ بلکه می‌تواند حامل پیامی فرهنگی درباره مفهوم خانواده و ارزش فرزندپروری باشد.
در جامعه‌ای که تقویت نهاد خانواده و حمایت از کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است، باید از اقداماتی که پذیرش مسئولیت کودکان و فراهم‌کردن محیطی امن برای رشد آنان را تشویق می‌کند، استقبال کرد. خانواده‌هایی که از طریق فرزندخواندگی سرپرستی کودکی را می‌پذیرند، نه‌تنها مسئولیتی بزرگ را قبول می‌کنند، بلکه فرصتی تازه برای زندگی خانوادگی و رشد اجتماعی یک کودک فراهم می‌آورند.
گنجاندن این خانواده‌ها در طرح چشم‌روشنی می‌تواند به عادی‌ترشدن و تقویت فرهنگ فرزندخواندگی نیز کمک کند. چنین اقدامی نشان می‌دهد که در نگاه مدیریت شهری، آنچه اهمیت دارد، پذیرش مسئولیت کودک، حمایت از رشد او و تقویت پیوندهای خانوادگی است؛ نه صرفاً چگونگی ورود او به خانواده.
یک اصلاح کوچک با پیامی بزرگ
شهرداری تهران با همین دو اصلاح می‌تواند طرح چشم‌روشنی را به اقدامی فراگیرتر تبدیل کند: نخست، با تسری آن به خانواده‌هایی که از ابتدای جنگ رمضان صاحب فرزند شده‌اند و دوم، با دربرگرفتن کودکانی که در این دوره از طریق فرزندخواندگی به خانواده‌ها سپرده می‌شوند.
این پیشنهاد، ضمن حفظ اصل طرح و اهداف حمایتی آن، دامنه اثرگذاری اجتماعی‌اش را افزایش می‌دهد. از یک سو، خانواده‌های بیشتری از حمایت شهرداری بهره‌مند می‌شوند و از سوی دیگر، فرصتی برای ترویج فرهنگ فرزندخواندگی و به‌رسمیت‌شناختن شکل‌های مختلف مسئولیت‌پذیری خانوادگی فراهم می‌آید.
چشم‌روشنی می‌تواند فراتر از تبریک به مناسبت تولد یک نوزاد، به نشانه‌ای از استقبال جامعه از حضور هر کودک در خانواده تبدیل شود؛ چه کودکی که تازه متولد شده و چه کودکی که با فرزندخواندگی، خانواده‌ای تازه پیدا کرده است. چنین نگاهی، هم با هدف حمایت از خانواده سازگارتر است و هم به طرحی شهری، معنایی انسانی‌تر و ماندگارتر می‌بخشد.
