شلیک سپاه به چشم آمریکا در شمال عراق/بالن نظارتی چیست و چه کار می‌کند؟

باشگاه خبرنگاران جوان - در جریان ادامه درگیری‌های هفته گذشته بین ایران و آمریکا در منطقه، سپاه پاسداران سیاست از بین بردن سیستم‌های نظارتی ایالات متحده آمریکا در منطقه را ادامه داده و موفق شد یک بالن نظارتی ارتش آمریکا بر فراز اربیل در کردستان عراق را هدف قرار داده و منهدم کند.

منطقه شمال عراق مدت هاست که هم به دلیل وجود گسترده نیرو‌های تجزیه طلب و ضد انقلاب و همچنین نیرو‌های ارتش آمریکا به عنوان یکی از نقاط فشار بر علیه کشور ما مد نظر بوده و خصوصاً در جریان جنگ رمضان و درگیری‌های بعد از آن جزو مناطقی بوده که شدیداً مورد تهاجم نیرو‌های مسلح کشورمان قرار گرفته است.

مسئله در خصوص شمال عراق دارای پیچیدگی‌های خاصی از بخش‌های مختلفی است. از جغرافیای کوهستانی منطقه از یک سو تا به نوعی حضور ترکیه به عنوان یک عضو ناتو در بخش‌هایی از شمال عراق در کنار نیرو‌های آمریکایی تا فعالیت واضح ومشخص عوامل سرویس‌های اطلاعاتی رژیم صهیونیستی و خصوصاً پوشش پدافندی و هوایی که عمدتاً توسط آمریکا در این نقطه بر قرار شده باعث می‌شود در مجموع منطقه موسوم به اقلیم کردستان عراق مکانی پر چالش باشد.

اما در راستای برنامه نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بحث کور کردن حداکثری هر نوع سیستم راداری، شنود الکترونیکی و نظارتی ارتش آمریکا در اطراف ایران از ابتدای جنگ رمضان تا به امروز تلاش‌های گسترده‌ای با نتایج درخشانی ثبت شده است. از شکار رادار استراتژیک در قطر تا بحث انهدام رادار‌های سامانه پدافندی تاد و سامانه پاتریوت تا عنوان رادار‌های نظارتی چه در جنوب و غرب کشور و حتی چندین اصابت دقیق در منطقه کردستان عراق انجام شده ولی هفته پیش سپاه موفق به کسب یک شکار جالب شد.

شکار بالن جاسوسی آمریکا با پهپاد شاهد

در روز‌های اولیه بامداد روز چهارشنبه هفته گذشته یک فروند بالن نظارتی مدل PSS-T ارتش آمریکا که در منطقه شمال عراق در اطراف فرودگاه اربیل مستقر بود توسط پهپاد‌های شاهد ۱۳۶ نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هدف قرار گرفته و منهدم شد.

بالن‌های نظارتی را می‌توان یک طرح ترکیبی از ایده قدیمی به نام بالن و در عین حال ترکیب آن با سیستم‌های مدرن مثل انواع رادار، سیستم‌های اپتیکی و دیگر سامانه‌ها مثل سیستم‌های رله مخابراتی و ... به حساب آورد. به دلیل افزایش ارتفاع به صورت واضح منطقه تحت پوشش سامانه‌های اپتیکی و راداری مورد نظر شدیداً افزایش پیدا کرده و این مسئله خصوصاً برای شناسایی و هشدار اولیه در خصوص حملات با موشک‌های کروز و پرنده‌های بدون سرنشین نقش مهمی دارد.

واژه PSS-T مخفف عبارت (The Persistent Surveillance System – Tethered) است که می‌توان به نوعی آن را (سیستم نظارتی مداوم - مهار شده) ترجمه کرد. مسئله عبارت «مهار شده» بدین معنا است که این بالن‌ها برخلاف تصور عامه و قدیمی از بالن‌های در حال پرواز صرفاً در یک نقطه ثابت قرار گرفته و به مانند یک برجک نگهبانی عمل می‌کنند.

پیمانکار اصلی ساخت این سامانه برای ارتش آمریکا شرکت لاکهید مارتین است. بالن مورد نظر ۳۵ متر طول داشته و توانایی حمل ۵۰۰ کیلوگرم محموله‌های مختلف را دارد. عدد دقیقی برای ارتفاع قرارگیری این بالن به صورت رسمی اعلام نشده ولی برخی منابع رقم ۷۵۰ متر را برای آن اعلام کردند. این سیستم به صورت ۲۴ ساعته توان جستجوی محیط اطراف را داشته و معمولا هر دوره باقی ماندن آن در آسمان یک ماه است و بعد از آن برای انجام انواع تعمیرات و اقدامات نظارتی نیازمند پایین آورده شدن است.

در بحث آنچه این بالن می‌تواند با خود حمل کند باید گفت که گزینه‌ها می‌تواند بسیار متفاوت و متنوع باشد. ولی آنچه در منابع آشکار بیشتر دیده می‌شود ترکیبی از راداری به نام Vista F۲۵  است که در باند ایکس فعالیت کرده و بسته به اندازه و نوع اهداف بردی بین ۸ تا ۶۰ کیلومتر می‌تواند داشته باشد. این رادار در باند ایکس فعالیت کرده و توانایی پوشش ۳۶۰ درجه اطراف خود را نیز دارد.

در بحث سیستم‌های نظارت اپتیکی هم گزینه‌های مختلف و زیادی را می‌توان برای این کلاس از بالن‌ها در نظر گرفت ولی ارتش آمریکا در اسناد مختلفی عمدتاً به سیستم‌های سری WESCAM مثل MX۱۵، MX ۲۰ و MX ۲۵ اشاره می‌کند. این سیستم‌ها ترکیبی قوی از دوربین‌های نظارتی روزانه و حرارتی و در صورت لزوم سیستم‌های مسافت سنج و نشانه گذار لیزری را نیز با خود حمل می‌کنند و می‌توانند مساحت گسترده‌ای را پوشش بدهند.

ترکیب این رادار و این سری از سیستم‌های اپتیکی می‌تواند یک لایه بسیار قوی در بحث کشف اولیه و دادن اطلاعات لازم برای درگیری به سامانه‌های پدافندی در خصوص موشک‌های کروز و پرنده‌های بدون سرنشین بدهد.  قیمت یک بسته کامل شامل بالن و یک ترکیب از رادار و اپتیک مناسب نیز رقمی در حدود ۱۵ الی ۲۰ میلیون دلار را شامل می‌شود.

ذکر مسئله در اینجا بسیار مهم است که اولاً این بالن می‌تواند به طیف گسترده از سیستم‌های دیگر شامل سامانه‌های شنود الکترونیکی، رله ارتباطی، جنگ الکترونیک و. نیز مجهز شود ولی عمده برآورد‌ها ازاین سیستم و حضور آن در منطقه اربیل بحث شناسایی و نظارت هوا پایه بوده است.

جغرافیای منطقه نیز از این ایده پشتیبانی می‌کند چرا که منطقه کوهستانی کار را برای رادار‌های زمین پایه سخت کرده و فضایی برای پنهان شدن به موشک‌های کروز و پرنده‌های بدون سرنشین می‌دهد، زمانی که سامانه‌های شما از بالا به پایین در حال اسکن کردن هستند شانس کشف زودتر این تهدیدات بسیار افزایش پیدا می‌کند.

از بین بردن این سامانه در منطقه شمال عراق را در نهایت نه یک حرکت کوچک یا صرفاً تاکتیکی، بلکه یک قطعه در پازل استراتژی بزرگتر سپاه و نیرو‌های مسلح ایران برای پاکسازی مسیر هوایی از انواع سیستم‌های شناسایی و اخطار اولیه است.

تجربه درگیری‌های چند سال اخیر از زمان عملیات وعده صادق ۱ تا به امروز نشان داده که از بین رفتن هر کدام از این سیستم‌ها ثانیه‌های ارزشمندی را از طرف مقابل برای کشف هدف و آماده شدن برای مقابله با آن می‌گیرد و هرچه این سامانه‌های راداری و نظارتی کم‌تر باشند قطعاً احتمال عبور پرتابه‌های خودی از لایه‌های پدافندی دشمن افزایش پیدا خواهد کرد.

منبع: تسنیم