شناسایی ژن‌هایی که توضیح می‌دهند چرا احتمال ابتلای مردان به اوتیسم چهار برابر زنان است
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - پژوهشگران «کالج پزشکی بیلور» و «موسسه تحقیقات عصبی جان و دن دانکن» (Duncan NRI) در بیمارستان کودکان تگزاس، ژن‌های کاندیدای جدیدی را شناسایی کرده‌اند که توضیح می‌دهد چرا نرخ تشخیص اوتیسم در پسران تقریباً چهار برابر دختران است.
بر اساس گزارش *Medical Xpress*، این مطالعه که در نشریه *American Journal of Human Genetics* منتشر شده، نشان می‌دهد که تغییرات جزئی در ژن *MECP۲* (واقع بر کروموزوم X) ممکن است بخشی از این تفاوت را توجیه کند.
دلایل بیشتر بودن احتمال ابتلای مردان به اوتیسم نسبت به زنان
دکتر هدا زغبی، نویسنده ارشد مقاله، استاد ممتاز کالج بیلور، مدیر موسسه Duncan NRI و پژوهشگر موسسه پزشکی هاوارد هیوز، می‌گوید: «اوتیسم یک ویژگی عصبی-رشدی شایع و موروثی است که بر نحوه ارتباط فرد، تعامل او با دیگران و درکش از جهان تأثیر می‌گذارد؛ این اختلال با تغییر در تعاملات اجتماعی و رفتار‌های محدود و تکراری یا علایق خاص مشخص می‌شود.»
این واقعیت که نرخ تشخیص اوتیسم در مردان تقریباً چهار برابر زنان است، نشان می‌دهد که عوامل وابسته به جنسیت ممکن است آسیب‌پذیری مردان را نسبت به این وضعیت افزایش دهند. در این مطالعه، پژوهشگران از تخصص گسترده خود در مورد ژن *MECP۲* —که روی کروموزوم X قرار دارد و با اختلالات عصبی-رشدی از جمله اوتیسم مرتبط دانسته شده است— بهره بردند.
دکتر ربکا مایر-شومان، پژوهشگر پسادکتری در آزمایشگاه زغبی و نویسنده اصلی مقاله می‌گوید: «ما این فرضیه را آزمایش کردیم که شیوع بیشتر اوتیسم در مردان ممکن است تا حدی ناشی از جهش‌های جزئی در نواحی تنظیمیِ یک ژنِ کروموزوم X باشد. زنان ممکن است به دلیل داشتن کروموزوم X دوم در برابر چنین جهش‌هایی محافظت شوند، در حالی که مردان —که تنها یک نسخه از آن را دارند— آسیب‌پذیرتر خواهند بود.»
«نواحی تنظیمی مانند کلید‌هایی عمل می‌کنند که کنترل می‌کنند آیا یک ژن بیان می‌شود یا خیر و میزان بیان آن چقدر است. چه جایی بهتر از ژن *MECP۲* برای شروع مطالعه این نواحی؟ سلامت مغز به سطوح دقیقی از بیان *MECP۲* وابسته است و جهش در این ژن می‌تواند باعث بروز اختلالات عصبی-رشدی، از جمله اوتیسم، شود.»
مطالعات قبلی
مطالعات قبلی روی موش‌ها نشان داده است که *MECP۲* پروتئینی تولید می‌کند که نیاز به تنظیم دقیق دارد؛ حفظ غلظت یا سطح فعالیت دقیق برای رشد سالم مغز ضروری است. کاهش سطح به حدود ۵۰ ٪ یا کمتر از حد طبیعی منجر به سندرم رت می‌شود، در حالی که سطوح بیش از دو برابر مقدار طبیعی منجر به یک بیماری عصبی-رشدی متمایز به نام سندرم تکثیر *MECP۲* می‌شود.
مایر-شومان گفت: «مطالعات قبلی انجام شده روی موش‌ها همچنین به ما نشان داده است که تغییرات جزئی در سطح MECP۲ - به عنوان مثال، کاهش بیان ۳۰ ٪ یا افزایش ۵۰ ٪ آن - باعث شدیدترین ویژگی‌های سندرم رت یا سندرم تکثیر MECP۲، مانند تشنج یا مشکلات حرکتی نمی‌شود، بلکه منجر به رفتار‌های شبیه اوتیسم می‌شود.»
جزئیات مطالعه حاضر
در مطالعه حاضر، تیم تحقیقاتی با استفاده از یک ابزار آزمایشگاهی به نام Massively Parallel Reporter Assay (MPRA) مناطق تنظیمی ژن MECP۲ را بررسی کردند. مایر-شومان گفت: «این امر ما را قادر ساخت تا مناطق تنظیمی را شناسایی و دستکاری کنیم و انواع تغییراتی را که عملکرد آنها را تغییر می‌دهد، تعیین کنیم.»
محققان همچنین مناطق تنظیمی MECP۲ را در افراد مبتلا به اوتیسم بررسی کردند و گونه‌های ژنتیکی شناسایی‌شده را با استفاده از سنجش‌های MPRA آزمایش کردند.
مایر-شومان توضیح داد: "ما دو منطقه تنظیمی را شناسایی کردیم که در آنها مردان مبتلا به اوتیسم جهشی را از مادران سالم خود به ارث برده بودند که منجر به تغییر فعالیت تنظیمی شده بود. " "یکی از این جهش‌ها بیان ژن MECP۲ را تقریباً ۳۰ ٪ در نورون‌های انسانی کاهش داد - سطحی که به عنوان عامل نقص اجتماعی، بیش‌فعالی و علائم شبه اضطراب در موش‌ها شناخته می‌شود. مطابق با پیش‌بینی‌های مدل موش، فرد مبتلا به اوتیسم و ADHD تشخیص داده شد، اما هیچ یک از ویژگی‌های بارز سندرم رت را نشان نداد. "
زغبی گفت: "این نتایج - که از ترکیب مطالعات انسانی و حیوانی به دست آمده است - نشان می‌دهد که گونه‌های تنظیمی MECP۲ ممکن است در گرایش مردان به اوتیسم نقش داشته باشند و تنها نوک کوه یخ را نشان دهند و چارچوبی برای شناسایی گونه‌های تنظیمی در سایر ژن‌های عصبی-رشدی روی کروموزوم X فراهم کنند که ممکن است در "وراثت‌پذیری گمشده" اوتیسم نقش داشته باشند. "
منبع: الیوم السابع
