تحریم‌هایی برای پایان جنگ یا ادامه آن؟

باشگاه خبرنگاران جوان - نزدیک به ۶ماه پس از آغاز جنگ، آمریکا مرحله تازه‌ای از فشار علیه ایران را آغاز کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده واشنگتن قصد دارد مجموعه‌ای از اقدام‌های اقتصادی جدید را اجرا کند و از کشور‌های دیگر خواسته میان ادامه تجارت با ایران یا همراهی با آمریکا یکی را انتخاب کنند. او هشدار داده شرکت‌ها و دولت‌هایی که به تعامل اقتصادی با تهران ادامه دهند، با پیامد‌های اقتصادی روبه‌رو خواهند شد. این موضع‌گیری نشان می‌دهد واشنگتن تلاش دارد فشار علیه ایران را از سطح تحریم‌های آمریکایی فراتر ببرد و به یک کارزار بین‌المللی تبدیل کند. هدف اصلی این رویکرد، محدود کردن مسیر‌های درآمدی ایران و افزایش هزینه ادامه جنگ است.

تحریم بدون همراهی، حلقه‌ای ناقص است

اما واکنش چین نشان داد اجرای چنین راهبردی ساده نیست. پکن اعلام کرده تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا را قبول ندارد و معتقد است فشار اقتصادی راه حل بحران منطقه نیست. اهمیت این موضع فقط در خرید نفت ایران نیست. در سال‌های گذشته، بخش مهمی از سیاست تحریمی آمریکا بر این فرض استوار بوده که اگر کشور‌های اصلی اقتصادی جهان همراه شوند، فشار می‌تواند به نقطه تعیین‌کننده برسد. اما رقابت راهبردی چین و آمریکا موجب شده پکن بار‌ها در برابر تلاش واشنگتن برای استفاده از تحریم‌ها به‌عنوان ابزار سیاست خارجی مقاومت کند.

الجزیره در تحلیل خود درباره امکان اجرای تحریم‌های ثانویه جدید علیه ایران نیز به همین مسئله اشاره کرده است که واشنگتن ابزار‌های گسترده‌ای برای فشار مالی دارد، اما وادار کردن کشور‌هایی مانند چین به قطع کامل روابط اقتصادی با تهران، با هزینه‌های سیاسی و اقتصادی همراه است.

هرمز؛ جایی که فشار اقتصادی به واقعیت دریایی گره خورده است

در کنار نبرد اقتصادی، هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه برخورد ایران و آمریکا باقی مانده است. داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد عبور کشتی‌ها از این آبراه در سطح پایینی قرار دارد و شرکت‌های حمل و نقل همچنان با احتیاط حرکت می‌کنند. روز پنجشنبه تنها هفت کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردند؛ در حالی که روز قبل این رقم ۱۴ کشتی بود. الجزیره نیز در بررسی وضعیت هرمز نوشته است اختلاف اصلی میان تهران و واشنگتن فقط درباره باز بودن یا بسته بودن مسیر نیست؛ بلکه درباره این است که چه کسی قواعد عبور از این آبراه راهبردی را تعیین می‌کند. برای ایران، هرمز بخشی از معادله فشار متقابل است؛ برای آمریکا، حفظ جریان آزاد انرژی و نشان دادن توان کنترل مسیر‌های حیاتی تجارت جهانی اهمیت دارد. همین مسئله سبب شده هرمز از یک موضوع دریایی به یکی از محور‌های اصلی چانه‌زنی سیاسی تبدیل شود.

جنگی که هزینه آن فقط متوجه ایران نیست

همزمان، انتقال بخشی از ظرفیت نظامی آمریکا به خاورمیانه سبب نگرانی‌هایی در میان متحدان آسیایی واشنگتن شده است. الجزیره گزارش داده جابه‌جایی ناو آمریکایی از شرق آسیا به منطقه، این پرسش را ایجاد کرده که ادامه تمرکز واشنگتن بر خاورمیانه چه اثری بر تعهدات امنیتی آمریکا در دیگر مناطق خواهد داشت. این مسئله نشان می‌دهد طولانی شدن جنگ، فقط برای ایران هزینه ایجاد نمی‌کند؛ بلکه محاسبات آمریکا و شریکان آن را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. مهم‌ترین تحول ۴۸ ساعت اخیر این نبود که آمریکا از تحریم‌های جدید سخن گفته است؛ چراکه فشار اقتصادی علیه ایران سابقه‌ای طولانی دارد. تحول مهم‌تر این بود که واشنگتن تلاش کرد مرحله تازه‌ای از این فشار را آغاز کند؛ یعنی تبدیل تحریم ایران به یک ائتلاف گسترده‌تر.

اما همان طور که در ماه‌های گذشته بار‌ها دیده شده، نتیجه این سیاست فقط به شدت فشار آمریکا وابسته نیست؛ به میزان همراهی دیگر قدرت‌ها و توان هر طرف برای تحمل هزینه‌ها نیز بستگی دارد.

منبع: روزنامه قدس