استانی 00:02 - 24 فروردین 1400
ایسنا/خراسان رضوی یک پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی گفت: در مواجهه با سازه‌های معماری تنها شاهد شکوه، عظمت و زیبایی نیستیم، بلکه بسیاری از آن‌ها به مثابه حافظه تاریخی ما یادآور وقایع تلخ و شیرینی هستند که در طول تاریخ رخ داده‌اند مانند تخت‌جمشید که تجلی‌گاه نمادهای اسطوره‌ای و یادآور اقتدار ایران است.

«مسجد جامع سنگان» تجسم تنازع بقا در معماری

رجبعلی لباف خانیکی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: «مسجد جامع سنگان» در شمار بناهایی قرار دارد که از حدود ۷۵۰ سال پیش با سماجت برجای مانده و علاوه بر اینکه زیبایی‌های خود را به رخ می‌کشد، زلزله‌های متوالی منطقه خواف و تنازع بقای خود را در مواجهه با آن زلزله‌ها حکایت می‌کند.

وی افزود: به استناد کتاب «تاریخ زمین‌لرزه‌های ایران» تالیف «نیکلاس امبر سز» و «چارلز ملویل» زلزله‌هایی در سال‌های ۱۴۶ ه.ق، ۴۵۸ ه.ق، ۷۳۷ ه.ق، ۹۵۶ه.ق، ۱۰۲۶ ه.ق،  ۱۰۲۸ ه.ق و ۱۳۰۲ ه.ق منطقه خواف را لرزانده، اما گویا شدیدترین زلزله در خواف به سال ۷۳۷ ه.ق به مرکزیت شهر «جیزد» واقع بین رشتخوار و سلامه رخ داده است.

این پژوهشگر خراسانی عنوان کرد: آن زمین‌لرزه که پهنه وسیعی از زوزن تا دوغ آبادِ زاوه را لرزانده و بسیاری از ابنیه و عمارات را با خاک یکسان کرده، به قدری مهیب و ویرانگر بوده که اشخاصی چون خطیب « ابوالخیر زوزنی»، « مجد خوافی» و « فصیح خوافی» از آن یاد کرده و آمار دهشتناکی از کشتار مردم داده‌اند. به گفته ابوالخیر زوزنی باید تنها در قصبه جیزد به معدوم شدن ۳۰ هزار تن از بناها اشاره کرد که مجد خوافی آن واقعه را این‌گونه به نظم آورده است.

صباح    دوشنبه    ربیع    نخست

‌شب چارده هفتصد و سی و هفت

زمین  جنبشی کرد  بر اهل خواف

بسی فتنه تا روز محشر  به خفت

اگر    بگذری   بر   نواحی   جیزد

ببینی که بر آن جماعت  چه رفت

به سنگ  اجل خرد شد  زیر خاک

بسی    گردن    سر  فرازانِ  زفت

لباف‌خانیکی اضافه کرد: احتمالا همان زلزله موجب شده است که بناهای با عظمتی همچون مسجد جامع زوزن، مدرسه نظامیه خرگرد، مسجد گنبد سنگان و مسجد رشتخوار تخریب شوند و ایوان قبله، غرفه‌های دوطرفه ایوان و رواق‌های مسجد جامع سنگان هم رانش کرده و در شرف فروریزی قرار گیرند، اما ظاهرا با ریزش دوغاب گچ در شکاف‌ها و مهار دیوارها با ایجاد ساباط و پشتیبان، از ویرانی نجات یافته و تاکنون به گونه‌ای غیر عادی با ایوانی ذوزنقه‌ای شکل و رواق‌های تاب‌دار و متمایل به طرفین برجای مانده است.

وی تصریح کرد: مسجد جامع سنگان در «کوچه آب» شهر سنگان خواف واقع است. آن مسجد از نوع مساجد دو ایوانی عصر خوارزمشاهی یا سبک خراسانی است که به شیوه مسجد جامع گناباد با دو ایوان و دو رواق بر دو جانب مسجد ساخته شده است.

این باستان‌شناس خراسانی ادامه داد: ایوان مقابل ایوان قبله کوچکتر بوده که سقف آن منهدم گردیده و ساختار آن دگرگون شده است. هر یک از رواق‌های طرفین مسجد مشتمل بر ۶ غرفه مرتبط با یکدیگر است که در مجموع یک معبر سرپوشیده را شکل می دهد.

لباف‌خانیکی عنوان کرد: تمامی رویه دیوارها، پایه‌های ایوان‌ها و غرفه‌ها مزین به آجرهای تراش در ابعاد و اشکال متنوع بوده که اکنون تعداد کمی از آن‌ها بر جای خود نصب است و تعدادی از تزئینات جابه‌جا شده است.

وی گفت: این تزئینات شامل آجرهای مشبک با نگین‌های زیبای فیروزه‌ای رنگ که همچون مسجد جامع گناباد بر درون قاب عمودی نمای پایه‌های ایوان قبله نصب بوده و نیز آجرهای تراش تزئینی، لچکی‌های دوطرفه طاق غرفه‌ها، اکنون بر لچکی‌های دوطرفه طاق ایوان قبله نصب شده که با آجرهای تراش تزئینی اولیه آن موضع متفاوت است، می‌شود.

این پژوهشگر و باستان‌شناس خراسانی افزود: حتی قطعه‌هایی از کتیبه‌های آجری قالب‌زده عصر سلجوقی از یک بنای تخریب شده دیگر (احتمالا مسجد گنبد سنگان) نیز بر لچکی‌های دوطرفه طاق ایوان قبله نصب شده است و تزئینات آجری خاص این مسجد به اشکال لوزی، مثلث، گل و برگ، نیم دایره و ماکویی تراشیده شده‌اند. 

لباف‌خانیکی ابراز کرد: بر پاکار سقف جناقی چند قسمتی ایوان قبله نواری تزئینی در هیأت نقش آجری خفته راسته و پلکانی نقش بسته و بر انتهای ایوان محراب کم عمقی تعبیه گردیده و با مقرنس، شمسه، نقش محرابی و ماکویی گچی آراسته شده است. شواهد باقیمانده‌ها حکایت از این دارند که مسجد جامع سنگان هم مانند دیگر مساجد سبک خراسانی درون‌گرا و آکنده از تزئینات متنوع آجری بوده است.

وی یادآور شد: مسجد جامع سنگان در بیستم مهر ماه ۱۳۷۶ به شماره۱۹۲۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده که بدون تردید یکی از جاذبه‌های گردشگری است که هر بیننده را به شگفتی وا می‌دارد.

انتهای پیام

 
پربازدید ها
پر بحث ترین ها

مهمترین اخبار استانی

استانی
«خبرگزاری مهر» دریافت 15 MB به گزارش خبرنگار مهر، آئین سنتی شمایل گردانی ابن ملجم مرادی شب بیست و هفتم ماه رمضان در روستاهای کاشان برگزار شد. کارشناس و محقق میراث فرهنگی در گفت و گو با خبرنگار مهر با اشاره به برگزاری این آئین سنتی در روستاهای کاشان ا...
استانی
استاندار عنوان کرد
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/خوزستان استاندار خوزستان با اشاره به تامین منابع مالی از حوزه‌های مختلف برای انجام پروژه‌های خوزستان گفت: مقرر شده است که کلیه پروژه‌هایی که با ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان به بهره‌بردای می‌رسند با این اعتبارات و اعتبارات استانی تا پایان ام...
استانی
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/سمنان یک مقام مسوول با اشاره به قرار گرفتن میامی در بین ۳۱ شهرستان محروم کشور. از بهره مندی هر ۴۴ روستای شهرستان کمتربرخوردار میامی از طرح توسعه خبر داد.
استانی
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/سمنان معاون استاندار سمنان با اشاره به وقوع سیل در سه شهرستان این استان و آسیب های وارده به برخی زیرساخت ها در بخش های راه ،کشاورزی،دامداری و...گفت: در جریان سیل در موجب سیل در شهرستان های دامغان، میامی و گرمسار یک هزار و ۳۴۵ راس دام...
استانی
«خبرگزاری مهر» خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها: کاهش بارندگی‌ها موجب تنش آبی و خشکسالی بی سابقه در لرستان شده است، موضوعی که کشاورزان این استان را با خسارت‌های میلیاردی مواجه کرده است. آبدهی رودخانه‌های لرستان به شدت کاهش پیدا کرده است و به گفته مسئولان اداره کل هواش...
استانی
معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی استان خبر داد
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/خوزستان معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی خوزستان با اشاره به نحوه اجرا و مدیریت محدودیت‌های کرونایی در تعطیلات عید سعید فطر توسط پلیس، گفت: خودروهایی که در شهرهای قرمز تردد کنند یک میلیون تومان و خودروهایی که در شهرهای نارنجی و زرد تردد...
استانی
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/آذربایجان شرقی حبیب شهری مجری و گوینده پیشکسوت صداوسیمای مرکز آذربایجان شرقی در اثر ابتلا به بیماری کرونا درگذشت.
استانی
«خبرگزاری مهر» به گزارش خبرگزاری مهر، نادر بازگیر ضمن تاکید بر تحقق فرامین رهبری مبنی بر تشکیل دولت جوان و انقلابی، اظهار داشت: شورای ائتلاف نیروهای انقلابی لرستان تمام تلاش خود را راستای تحقق این مهم به کار خواهد گرفت. وی عنوان کرد: تردیدی نیست که پایه‌گذ...
استانی
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/خوزستان استاندار خوزستان از بزرگان و علما و شیوخ خوزستان درخواست کرد به منظور جلوگیری از گسترش بیماری با صدور اطلاعیه‌هایی مردم خوزستان را به خودداری از برگزاری مراسم‌های عید فطر دعوت کنند.
استانی
«خبرگزاری ایسنا» ایسنا/کردستان مدیرعامل امور شعب بانک مهر ایران استان کردستان گفت: بانک مهر ایران در این مرحله ۳۸۶ قلم به ارزش ۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال به دانشگاه علوم پزشکی کردستان اهدا کرد.

مشاهده مهمترین خبرها در صدر رسانه‌ها

آگهی

تبلیغات متنی (ویژه)

تبلیغات متنی












































صفحه اصلی | درباره‌ما | تماس‌با‌ما | تبلیغات | حفظ حریم شخصی

تمامی اخبار بطور خودکار از منابع مختلف جمع‌آوری می‌شود و این سایت مسئولیتی در قبال محتوای اخبار ندارد

کلیه خدمات ارائه شده در این سایت دارای مجوز های لازم از مراجع مربوطه و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران می باشد.

کلیه حقوق محفوظ است