آسیب به رگهای نامرئی هرمز، اینترنت را مختل میکند
کابلهای زیردریایی هرمز، بخشی حیاتی از مسیر انتقال داده میان قارهها هستند؛ اما آسیب به این رگهای نامرئی میتواند تعمیرات طولانی، هزینههای سنگین و اختلال در ارتباطات اینترنتی را به دنبال داشته باشد.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس- هیچ دولتی در جهان از یک شرکت خارجی نمیخواهد بیاجازه از خاکش عبور کند؛ چرا باید از بستر دریایش متفاوت باشد؟ کابلهای زیردریایی روی کاغذ متعلق به کنسرسیومهای چندملیتیاند، اما فیزیکشان روی بستر آبهایی است که صاحب مشخصی دارند. وقتی یکی از این کابلها آسیب میبیند، تازه معلوم میشود این رگ نامرئی چقدر شکننده و چقدر گرانقیمت است و چقدر به اراده همان کشور صاحب آب وابسته. وقتی تعمیر یک کابل هفتهها طول میکشد و اقتصاد جهانی را معطل میگذارد، پرسش این نیست که چرا یک کشور میخواهد بر مسیر عبوری در آبهای خودش نظارت کند؛ پرسش این است که چرا این حق، در جای دیگری از جهان، بیهیچ بحثی به رسمیت شناخته شده است.
کابلهای زیردریایی و پیامدهای آسیب به آنها
کابلهای زیردریایی از نظر فنی ساختاری لایهای دارند:
هسته: چند رشته فیبر نوری (معمولاً ۴ تا ۲۴ جفت رشته) که داده را بهشکل پالسهای نور و با سرعتی نزدیک به سرعت نور منتقل میکنند. هر جفت فیبر امروزه میتواند چند ده ترابیت بر ثانیه ظرفیت داشته باشد.
لایه محافظ: دور فیبرها را ژل ضدآب، فویل مسی (برای انتقال برق تقویتکنندهها) و چند لایه پلاستیک و فولاد مفتولی میگیرد تا در برابر فشار آب، خوردگی و آسیب فیزیکی مقاوم باشد. نزدیک ساحل که ریسک برخورد با لنگر کشتی یا تور ماهیگیری بیشتر است، زره فولادی ضخیمتری هم اضافه میشود.
تقویتکنندهها: هر ۵۰ تا ۱۵۰ کیلومتر یک تقویتکننده نوری روی کابل نصب میشود تا سیگنال نور که در مسیرهای طولانی ضعیف میشود، دوباره تقویت شود. همین تقویتکنندهها هستند که از طریق کابل مسی داخل همان خط، برق مصرفیشان تأمین میشود.
ایستگاههای فرود: نقطهای در ساحل که کابل به شبکه زمینی مخابراتی کشور وصل میشود؛ همینجا محل تبدیل سیگنال نوری به شبکه داخلی است و از نظر امنیتی و حاکمیتی، حساسترین نقطهی کابل محسوب میشود.
کشتی کابلگذار: حین نصب، کابل را با سرعت بسیار کم (معمولاً کمتر از یک گره دریایی) روی بستر دریا میگذارد یا در آبهای کمعمق ساحلی، با دستگاه مخصوص زیر شن دفن میکند تا از آسیب لنگر یا تور محافظت شود؛ در آبهای عمیق معمولاً کابل بدون دفن روی بستر رها میشود.
همین سادگی نسبی ساختار، یک رشته فیبر نازک در برابر پهنه اقیانوس دلیل اصلی شکنندگی این زیرساخت در برابر هر نوع تنش یا حادثه دریایی است.
اهمیت واقعی کابلهای زیردریایی زمانی آشکار میشود که یکی از آنها آسیب ببیند. برخلاف تصور عمومی، تعمیر این کابلها فرآیندی پیچیده، کند و پرهزینه است؛ نه یک تعمیر ساده که با یک تیم فنی و چند روز کار حل شود. طبق برآورد نهادهای پژوهشی، فرایند کامل تعمیر یک کابل آسیبدیده، از گرفتن مجوز عبور در آبهای سرزمینی تا اعزام کشتی تعمیراتی، انجام تعمیر و دفن دوباره کابل، دستکم ۴۰ روز طول میکشد و هزینهای بین یک تا سه میلیون دلار در بر دارد. در شرایط بحرانی، این بازه میتواند بهمراتب طولانیتر شود.
تجربه دریای سرخ نمونهی روشنی از این واقعیت است: در سال ۲۰۲۴ سه کابل در این منطقه آسیب دیدند و تعمیرشان شش ماه طول کشید؛ در سپتامبر ۲۰۲۵ نیز چهار کابل دیگر آسیب دیدند که تعمیر سهتای آنها پنج ماه زمان برد و چهارمی هنوز خارج از مدار است. در حالت عادی و بدون تنش ژئوپلیتیک، حتی یک تعمیر ساده کابل معمولاً دو تا سه هفته طول میکشد؛ اما در آبهای ملتهب، همین بازه میتواند نامحدود بماند.
بخشی از این کندی به محدودیت ساختاری صنعت هم برمیگردد: در کل جهان تنها ۶۳ کشتی تعمیراتی کابل زیردریایی فعالیت میکنند و از این تعداد، تنها دو تا چهار کشتی در کل غرب آسیا مستقرند. این کشتیها برای عملیات تعمیر باید روزها، گاه هفتهها در یک نقطهی ثابت، درست بالای محل آسیب، بیحرکت بمانند؛ وضعیتی که در یک منطقه پرتنش، آنها را به هدفی آسیبپذیر و پرریسک تبدیل میکند.
این یعنی یک اختلال جدی، فقط اینترنت کاربران عادی را مختل نمیکند؛ روی تراکنشهای مالی، خدمات ابری، فعالیت شرکتهای بزرگ فناوری و حتی اقتصاد کلان کشورهای منطقه اثر میگذارد. برای مقیاس این وابستگی همین بس که نزدیک به ۹۵ درصد ترافیک بینالمللی داده جهان از همین کابلهای زیردریایی عبور میکند. به همین دلیل، بسیاری از کشورها دیگر کابلهای زیردریایی را صرفاً یک زیرساخت مخابراتی نمیدانند، بلکه آنها را بخشی جداییناپذیر از امنیت ملی و قدرت راهبردی خود تلقی میکنند، نگاهی که پیش از این هم در رفتار کشورهایی مثل مصر، سنگاپور، ترکیه و روسیه دیدهایم.
#کابل_زیردریایی #تنگه_هرمز #اینترنت #اینترنت_جهانی #زیرساخت_ارتباطی #فیبر_نوری #امنیت_سایبری #انتقال_داده #فناوری
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را میتوانید از اینجا و در فروشگاههای «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید.
