از نفت تا اینترنت؛ جبهه تازه جنگ در خلیج فارس
باشگاه خبرنگاران جوان - سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، روز یکشنبه ۱۹ مهرماه، در اظهاراتی درباره احتمال ازسرگیری جنگ آمریکا علیه ایران هشدار داد که در صورت وقوع دور جدید درگیری‌ها، کابل‌های ارتباطی، مراکز داده، تأسیسات هوش مصنوعی و دیگر زیرساخت‌های موجود در منطقه نیز در معرض حمله قرار خواهند گرفت. وی با اعلام اینکه ارزش این زیرساخت‌ها بیش از ۲ تریلیون دلار است، تأکید کرد ایران در صورت آغاز مجدد جنگ، با برنامه‌ای بسیار وسیع‌تر و گسترده‌تر به استقبال دشمن خواهد رفت.
پیام این هشدار روشن است؛ یعنی فلج شدن شبکه عصبی ارتباطات بین‌المللی می‌تواند یکی از هزینه‌های دور جدید درگیری علیه ایران باشد. اگر در جنگ اخیر، بخش مهمی از تقابل و رویارویی ایران و آمریکا بر محور انرژی، کشتیرانی و زیرساخت‌های نظامی متمرکز بوده است، اکنون زیرساخت‌های ذخیره، پردازش و انتقال داده نیز در کانون تهدید قرار گرفته‌اند؛ تغییری که مشخصاً می‌تواند دامنه کمّی و کیفی جنگ منطقه‌ای را گسترش دهد.
این تحول به معنای باز شدن جبهه‌ای تازه در کنار جبهه‌های نظامی و انرژی است؛ جبهه‌ای که در آن، کابل‌های فیبر نوری، مراکز داده و تأسیسات پردازش هوش مصنوعی، به دلیل نقشی که در اقتصاد و ارتباطات کشور‌های منطقه دارند، اهمیت راهبردی پیدا می‌کنند. حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در اولین پیام خود پس از انتخاب به‌عنوان سومین رهبر انقلاب اسلامی، بر انجام مطالعات برای گشودن جبهه‌های جدید و فعال‌سازی آنها در صورت تداوم جنگ و با رعایت مصالح تأکید کرده بودند.
اکنون در این چارچوب، پیام تهران آن است که تداوم جنگ علیه ایران ممکن است هزینه‌هایی فراتر از میدان نبرد متعارف به همراه داشته باشد و زیرساخت‌های فناوری و ارتباطی متحدان منطقه‌ای آمریکا را نیز در معرض پیامد‌های درگیری قرار دهد.
اما اهمیت هشدار دبیر شورای عالی امنیت ملی زمانی روشن‌تر می‌شود که به نقشه کابل‌های زیردریایی منطقه نگاه کنیم. روزنامه انگلیسی گاردین پیش‌تر نقشه‌ای منتشر کرده بود که بر اساس آن، دست‌کم هفت کابل مهم انتقال داده از تنگه هرمز عبور می‌کنند. یکی از این کابل‌ها، سامانه AAE-۱، حدود ۲۵ هزار کیلومتر طول دارد و جنوب شرق آسیا را از مسیر آفریقا به اروپا متصل می‌کند؛ شبکه‌ای که شاخه‌هایی به جنوب و غرب آسیا نیز دارد.
این کابل‌ها صرفاً رشته‌هایی از فیبر نوری در بستر دریا نیستند، بلکه بخشی از زیرساختی‌اند که ارتباطات بین‌المللی، تبادل اطلاعات میان مراکز داده، خدمات ابری و فعالیت بخش مهمی از اقتصاد دیجیتال بر آن استوار است. در جهانی که بانک‌ها، شرکت‌های فناوری، خدمات اینترنتی و سامانه‌های هوش مصنوعی به انتقال مستمر حجم عظیمی از داده وابسته‌اند، امنیت این شبکه‌ها اهمیتی فراتر از صنعت مخابرات پیدا کرده است.
اهمیت راهبردی این زیرساخت‌ها فقط به انتقال داده محدود نیست. کشور‌های حاشیه خلیج فارس، به‌ویژه امارات و عربستان سعودی، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در مراکز داده، رایانش ابری و هوش مصنوعی انجام داده‌اند. بخشی از برنامه‌های آنها برای تبدیل شدن به قطب‌های فناوری منطقه، که البته در پی تحولات هفت ماه اخیر به تاریخ پیوسته، به ارتباطات بین‌المللی پرظرفیت و دسترسی پایدار به شبکه جهانی وابسته است.
در چنین شرایطی، آسیب به کابل‌های ارتباطی یا مراکز داده می‌تواند از محدوده یک اختلال مخابراتی فراتر برود و بر خدمات مالی، تجارت الکترونیک، فعالیت شرکت‌ها و ارائه خدمات دیجیتال تأثیر بگذارد. اگر چند مسیر هم‌زمان آسیب ببینند یا شرایط امنیتی مانع تعمیر کابل‌ها شود، پیامد‌های اختلال نیز می‌تواند گسترده‌تر و طولانی‌تر شود.
به همین دلیل، خطر مستقیم اختلال در عملکرد این کابل‌ها در تنگه هرمز، بیش از همه متوجه ارتباطات کشور‌های خلیج فارس است.
منبع: روزنامه اینترنتی صدای ایران
