بازرگانان را با مقررات متغیر و تصمیم‌های ناگهانی خسته نکنیم
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - محسن اسماعیلی، معاون راهبردی رئیس‌جمهور، در نشست راهبردی تجارت خارجی، با اشاره به اهمیت ساماندهی و هوشمندسازی تجارت خارجی در شرایط کنونی کشور اظهار کرد: حتی اگر در شرایط فعلی نیز قرار نداشتیم، ساماندهی تجارت خارجی یکی از موضوعات اصلی کشور بود؛ اما با توجه به وضعیت موجود و سناریوهای مختلفی که برای آینده پیش‌بینی می‌شود، توجه به این موضوع ضرورتی بیشتر و فوری‌تر پیدا کرده است.
وی با بیان اینکه کشور به تعیین راهبردهای مورد توافق بخش خصوصی و دولت نیاز دارد، افزود: برای نجات اقتصاد کشور از خطراتی که آن را تهدید می‌کند، باید راهبردهای مشترکی میان بخش خصوصی و دولتی شکل بگیرد و عزم ملی برای اجرای این راهبردها وجود داشته باشد.
تحریم‌ها و ضرورت هوشمندسازی تجارت خارجی
اسماعیلی با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها تصریح کرد: تحریم‌ها ما را به اندیشیدن بیشتر برای یافتن راه‌های بهتر و هوشمندسازی تجارت خارجی ترغیب کرده‌اند. در شرایطی که دشمنان با زیر پا گذاشتن موازین اخلاقی و حقوقی، موانعی بر سر راه تجارت ایجاد کرده‌اند، حتی تجارت دارو و غذا نیز با محدودیت مواجه شده و امنیت غذایی و بهداشتی مردم تحت تأثیر قرار گرفته است.
وی با اشاره به تجربه‌های مشابه در مناطق مختلف جهان، از جمله غزه، ادامه داد: رفتارهایی که امروز در عرصه تجارت شاهد آن هستیم، با توجه به تجربه‌های گذشته، چندان شگفت‌آور نیست؛ هرچند سکوت مجامع حقوقی در برابر این اقدامات نیز جای تأمل دارد.
معاون راهبردی رئیس‌جمهور با تأکید بر ظرفیت‌های داخلی کشور گفت: خوشبختانه هوش ایرانی، تاب‌آوری مردم و سرمایه‌های متنوع و خدادادی این سرزمین، زمینه‌ای فراهم کرده است که با وجود همه فشارها، تاب‌آوری ملی ایران موجب شگفتی دیگران شود.
اسماعیلی با اشاره به اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا درباره تسلیم نشدن ایران در برابر فشارها، اظهار کرد: این موضوع نشان می‌دهد که آنها شناخت دقیقی از فرهنگ و داشته‌های ملت ایران ندارند. اگر در کنار یکدیگر باشیم و از ظرفیت‌های فکری و توانمندی‌های ایرانیان به‌درستی استفاده کنیم، می‌توانیم بر توطئه‌ها و فشارهایی که علیه کشور طراحی شده است، غلبه کنیم.
ضرورت بازنگری در نظام تصمیم‌گیری اقتصادی
وی در ادامه، نخستین محور اصلاحات مورد نیاز را بازنگری در نظام تصمیم‌گیری اقتصادی دانست و گفت: تجارت قواعد و فرمول‌های خاص خود را دارد و نمی‌توان انتظار داشت افرادی که در حوزه‌های دیگر توانمندی و تجربه دارند، الزاماً همان توانایی‌ها را در اقتصاد و تجارت نیز داشته باشند.
معاون راهبردی رئیس‌جمهور افزود: باید از توانایی‌ها و تجربه‌های افرادی که در حوزه تجارت فعالیت دارند، نه‌فقط در عرصه اجرا، بلکه در سیاست‌گذاری، قانون‌گذاری و تصمیم‌گیری‌های کلان کشور استفاده کنیم.
اسماعیلی با اشاره به همکاری اخیر معاونت راهبردی با اتاق بازرگانی تهران برای شناسایی ظرفیت‌های بنادر و گذرگاه‌های کشور و تمرکززدایی از بنادر جنوبی اظهار کرد: در این پروژه، بیش از آنچه تصور می‌کردیم، پیشرفت حاصل شده و پیشنهادهای مناسبی در حال تهیه است.
وی ادامه داد: اگر قرار بود این کار را به‌تنهایی انجام دهیم، به‌طور قطع نمی‌توانستیم با این سرعت و کیفیت به نتیجه برسیم. با تعامل مشترک توانستیم موضوعی را که از ابتدای فعالیت دولت مورد توجه رئیس‌جمهور بود، در مدت نزدیک به دو ماه تا حد زیادی پیش ببریم. می‌توان از این تجربه در سایر بخش‌ها نیز استفاده کرد.
تجارت خارجی بیش از قانون‌گذاری به قانون‌زدایی نیاز دارد
اسماعیلی با تأکید بر ضرورت اصلاح قوانین و مقررات تجاری کشور گفت: تجربه و مطالعات نشان می‌دهد که برای حل مشکلات بخش تجارت، بیش از آنکه به قانون‌گذاری جدید نیاز داشته باشیم، شاید به قانون‌زدایی نیازمند باشیم.
وی افزود: برخی مقررات سال‌ها پیش و با توجیهات خاص خود وضع شده‌اند، اما امروز به موانعی در مسیر تجارت تبدیل شده‌اند. بنابراین، اگر به‌جای تصویب قوانین جدید، تنقیح قوانین موجود را در اولویت قرار دهیم و نظام حقوقی تجارت کشور را چابک‌سازی کنیم، احتمالاً به نتایج مناسب‌تری خواهیم رسید.
معاون راهبردی رئیس‌جمهور، تغییر مکرر قوانین صادرات و واردات، ممنوعیت‌های ناگهانی و سیاست‌های متغیر ارزی را از جمله مشکلات فعالان اقتصادی برشمرد و تصریح کرد: تحریم‌ها اثرگذار بوده‌اند و همچنان نیز اثر دارند، اما در کنار آنها باید به محدودیت‌هایی توجه کنیم که خودمان با وضع مقررات و تصمیم‌های داخلی ایجاد کرده‌ایم و این محدودیت‌ها دست‌وپای فعالان تجاری را می‌بندند و آنها را خسته می‌کنند.
پیش‌بینی‌پذیری؛ شرط رونق تجارت و فعالیت اقتصادی
وی با اشاره به اهمیت ثبات در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی گفت: در تجارت و اقتصاد، پیش‌بینی‌پذیر بودن شرایط و پایین بودن ریسک و خطر از اصول اولیه است. مقررات دست‌وپاگیر و تصمیم‌های غیرقابل پیش‌بینی، امکان برنامه‌ریزی را از فعالان اقتصادی می‌گیرد و موجب کاهش انگیزه آنها برای ادامه فعالیت می‌شود.
اسماعیلی با اشاره به آموزه‌های حکمرانی در آثار فردوسی و سعدی اظهار کرد: فردوسی شاهنامه را با عقل و خرد آغاز می‌کند و در آثار سعدی نیز توصیه‌های مهمی درباره حکمرانی و نحوه برخورد با بازرگانان وجود دارد.
وی با اشاره به توصیه سعدی به زمامداران برای آزار ندادن بازرگانان افزود: بر اساس این نگاه، اگر بازرگانان از تصمیم‌ها و مقررات حاکم بر فضای اقتصادی آزرده‌خاطر شوند، رونق بازار کاهش می‌یابد و زمینه فعالیت در بخش‌های مختلف جامعه، از جمله بخش نظامی و غیرنظامی، آسیب می‌بیند.
معاون راهبردی رئیس‌جمهور تأکید کرد: وقتی بازرگانان یک بار در فعالیت خود با تجربه‌ای تلخ و زیان‌بار مواجه شوند، طبیعی است که برای تکرار آن در آینده احتیاط کنند. بنابراین، باید شرایطی فراهم شود که فعالان اقتصادی بتوانند با اطمینان بیشتری درباره فعالیت‌های خود تصمیم بگیرند.
ضرورت پیوند سیاست خارجی و تجارت
اسماعیلی با بیان اینکه تجارت خارجی و سیاست خارجی باید ارتباط نزدیک‌تری با یکدیگر داشته باشند، گفت: در گذشته، بازرگانان ایرانی نقش مهمی در گسترش سیاست خارجی و توسعه فرهنگ ایران ایفا می‌کردند، اما امروز نیز در برخی کشورها، نام و اثرگذاری یک بازرگان ایرانی ممکن است بیش از مقام رسمی یا سفیر کشور شناخته شده باشد.
وی افزود: باید بررسی کنیم چگونه می‌توان میان تجارت و سیاست خارجی پیوندی نزدیک و متقابل برقرار کرد تا این دو حوزه مکمل یکدیگر باشند.
معاون راهبردی رئیس‌جمهور با اشاره به ضرورت حضور مؤثر ایران در بازارهای منطقه‌ای اظهار کرد: به دنبال یافتن ابزارهایی برای تقویت حضور مؤثر کشور در بازارهای منطقه هستیم تا بتوانیم از رکودی که بخش‌هایی از تجارت را تحت تأثیر قرار داده است، خارج شویم.
شفافیت و مقابله با رانت، لازمه رقابت اقتصادی
اسماعیلی شفافیت را از دیگر الزامات رشد تجارت دانست و گفت: سال‌هاست که شفافیت در کشور به‌عنوان یک هدف مطرح می‌شود و حتی برای آن قانون نیز تصویب کرده‌ایم، اما در عمل هنوز با مشکلاتی مواجه هستیم.
وی افزود: در فضای مبهم اقتصادی و در شرایطی که رانت‌های آشکار و پنهان وجود دارد، نمی‌توان انتظار داشت رقابت اقتصادی پویا و سالمی شکل بگیرد.
معاون راهبردی رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت شناسایی موانع و گلوگاه‌های تجاری ادامه داد: اگر بتوانیم با همکاری یکدیگر، موانعی را که موجب خستگی و دلسردی بازرگانان می‌شوند شناسایی کنیم و رفع آنها را در دستور کار قرار دهیم، می‌توانیم نشست‌های کارشناسی را از سطح گفت‌وگوهای صرف خارج کرده و به نتایج عملی برسانیم.
آمادگی معاونت راهبردی برای پیگیری پیشنهادهای فعالان اقتصادی
وی در پایان با دعوت از حاضران برای ارائه پیشنهادهای عملی به معاونت راهبردی ریاست‌جمهوری گفت: انتظار دارم در پایان این نشست، مواردی را که فکر می‌کنید می‌توانیم برای حل آنها کمک کنیم، مطرح کنید تا از دیدگاه‌ها و تجربه‌های شما استفاده کنیم.
اسماعیلی خاطرنشان کرد: خوشبختانه در دولت، ارتباط میان بخش راهبردی و مجلس برقرار است و فاصله میان اندیشه و قانون‌گذاری کاهش یافته است. این ارتباط می‌تواند کمک کند تا با سرعت بیشتری موانع قانونی و مقرراتی برطرف شوند.
وی افزود: معاونت راهبردی آمادگی دارد از پیشنهادهای فعالان اقتصادی استفاده کند و در حوزه‌های تقنینی، اصلاح مقررات و پیگیری‌های اجرایی، برای رفع مشکلات تجارت خارجی کشور همکاری داشته باشد.
