هوش مصنوعی در صنعت انرژی یک انتخاب نیست، شرط بقاست

باشگاه خبرنگاران جوان - حسین افشین در آیین رونمایی از کمپرسورهای فشار بالای ذخیره‌سازی گاز، با تشبیه صنعت انرژی به سازه‌ای عظیم با اجزای به‌هم‌پیوسته اظهار کرد: اگر یکی از اجزای این سازه دقیق طراحی نشود یا هماهنگی لازم میان بخش‌ها وجود نداشته باشد، کل سیستم دچار ارتعاش و لرزش می‌شود. توسعه صنعتی نیز مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، فناوری‌ها، سرمایه انسانی و اعتماد متقابل است که باعث رشد کشور می‌شود و با تصمیم‌های جزیره‌ای به پایداری نمی‌رسد.

وی با اشاره به تغییر ماهیت رقابت در جهان امروز افزود: دوران تمرکز صرف بر افزایش ظرفیت تولید گذشته است. رقابت امروز بر سر بهره‌وری، پایداری، ایمنی و سرعت در دیدن و تصمیم‌گیری است و تحقق این اهداف بدون تحول دیجیتال و هوش مصنوعی ممکن نیست.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر نقش داده‌های واقعی در تصمیم‌سازی گفت: زمانی که داده‌های واقعی نیروگاه‌ها وارد مدل‌های تصمیم‌سازی می‌شود، انتخاب فناوری دیگر مبتنی بر حدس یا تجربه شخصی نیست، بلکه بر اساس شواهد انجام می‌گیرد. از این رو، هوش مصنوعی در صنعت انرژی یک انتخاب فناورانه نیست، بلکه شرط بقاست و در آینده نزدیک، شرکت‌های بزرگ طراحی مانند مپنا ناگزیر به حرکت به سمت طراحی مبتنی بر هوش مصنوعی خواهند بود. به همین دلیل، مپنا باید از امروز این مسیر را آغاز کند.

افشین با بیان اینکه هیچ الگویی بدون داده واقعی صنعت کار نمی‌کند، ادامه داد: هیچ مدل تحلیلی بدون مسئله واقعی صنعتی ارزش ندارد، هیچ تحول دیجیتالی بدون تغییر فرهنگ در لایه‌های مدیریت و بهره‌برداری اتفاق نمی‌افتد. اگر داده واقعی وارد مدل نشود و مسئله واقعی صنعت روی میز شرکت فناور قرار نگیرد، خروجی چیزی جز گزارش‌ها و پاورپوینت‌ها نخواهد بود. فناوری باید به دل عملیات برود و در اسناد و همایش‌ها باقی نماند.

او اتصال شرکت‌های دانش‌بنیان به بنگاه‌های بزرگ را یک ضرورت دانست و تصریح کرد: این اتصال یک انتخاب نیست؛ بدون آن نه شرکت فناور به مقیاس بزرگ می‌رسد و نه صنعت بزرگ به نوآوری پایدار دست پیدا می‌کند.

این مقام مسئول با اشاره به نقش مپنا در حرکت زنجیره ارزش ملی گفت: نقش مجموعه‌های بزرگ صنعتی مانند مپنا بسیار کلیدی است، زیرا بنگاه‌های بزرگ موتورهای اصلی حرکت زنجیره ارزش هستند. با روشن شدن این موتور، ده‌ها و صدها شرکت کوچک‌تر، دانشگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها و نیروهای متخصص به حرکت درمی‌آیند و در همین نقطه است که اقتصاد دانش‌بنیان از شعار خارج شده و به واقعیت تبدیل می‌شود.

افشین با اشاره به تجربه‌های گذشته کشور خاطرنشان کرد: هر جا یک بازیگر بزرگ و توانمند ملی شکل گرفته، توان مهندسی تکثیر شده و محدود نمانده است، اما هر جا این بازیگر تضعیف شده، وابستگی بازگشته است. توسعه با حذف بازیگران بزرگ اتفاق نمی‌افتد، بلکه با هوشمندسازی آنها محقق می‌شود. قدرت بازیگر بزرگ زمانی مفید و مشروع است که به سکوی رشد دیگران تبدیل شود، نه به دیوار ورود آنها.

وی ادامه داد: شرکت‌های بزرگ باید مسائل را باز کنند، داده‌ها را به جریان بیندازند و میدان رقابت فناورانه واقعی ایجاد کنند. بازیگر بزرگ زمانی موفق است که رشد دیگران را ممکن کند.

افشین با تشریح رویکرد معاونت علمی ریاست جمهوری گفت: در این معاونت به دنبال ایجاد تعادل هستیم؛ حمایت از بازیگران بزرگ ملی که توان اجرای پروژه‌های پیچیده و بزرگ را مانند پروژه کمپرسورهای فشار بالای ذخیره‌سازی گاز با دبی و فشار بالا دارند و همزمان باز کردن مسیر برای شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان تا وارد زنجیره ارزش شوند، رشد کنند و رقابت سالم شکل بگیرد. این دو رویکرد در تضاد با یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم هستند و نقش ما، کاهش ریسک نوآوری و همراستا کردن منافع بازیگران مختلف است.

این مقام مسئول با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت در صنعت انرژی افزود: اگر می‌خواهیم صنعت انرژی کشور رقابت‌پذیر بماند، باید بتوانیم بین «قیمت کوتاه‌مدت» و «توان پایدار بلندمدت» تفاوت قائل شویم. آینده صنعتی را نمی‌توان با نگاه پروژه‌ای ساخت؛ آینده را باید با نگاه زیست‌بومی بنا کرد.

وی همچنین با بیان اینکه معاونت علمی آماده است در کنار صنعت بایستد، گفت: ما نه به‌عنوان ناظر، بلکه به‌عنوان شریک توسعه در کنار صنعت حضور داریم. هر جا که ساختن آغاز شود و هر جا که ریسک پیشرفت پذیرفته شود، وظیفه ما حمایت، هموار کردن مسیر و فراهم کردن شرایط برای به نتیجه رسیدن توان داخلی است.

افشین در پایان خاطرنشان کرد: آنچه امروز در مپنا مشاهده می‌شود، نشانه آغاز مسیری باشد که در آن صنعت، فناوری و سرمایه انسانی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا آینده‌ای ساخته شود که بتوان به آن تکیه کرد، نه اینکه از آن نگران بود. ما آمده‌ایم از «دویدن» حمایت کنیم؛ دویدنی که فقط رسیدن به هدف نیست، بلکه شامل آزمون و خطاهایی است که لازمه پیشرفت و آغاز دویدن است. آینده از آن کسانی است که زودتر می‌بینند و زودتر تصمیم می‌گیرند، چرا که آینده، آینده‌ای باهوش است.

منبع: معاونت علمی ریاست جمهوری