حل مسئله هسته‌ای مهم‌تر از مذاکرات تنگه هرمز است/ اروپا هم در پرونده هسته‌ای ایران فعال است
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آرزو رئوفی‌راد - ابوالقاسم دلفی، سفیر سابق ایران در فرانسه در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به وضعیت کنونی روابط ایران و آمریکا اظهار کرد: ایران و آمریکا در شرایطی قرار دارند که عملاً در وضعیت جنگی به سر می‌برند و آمریکا در سه دوره جنگ ۱۲ روزه، ۴۰ روزه و جنگ اخیر، با همراهی اسرائیل، حملاتی را علیه جمهوری اسلامی ایران انجام داده است.
وی افزود: بهانه اصلی این حملات، موضوع هسته‌ای ایران و ادعای آمریکا درباره حرکت ایران به سمت ساخت سلاح هسته‌ای بوده است. آمریکایی‌ها مدعی‌اند که غنی‌سازی ۶۰ درصدی ضرورتی جز مصارف نظامی ندارد و حرکت ایران به سمت این سطح از غنی‌سازی را نشانه‌ای از حرکت به سمت مصارف غیرصلح‌آمیز می‌دانند.
موضع ایران درباره سلاح هسته‌ای
دلفی تصریح کرد: بر اساس مواضع رسمی نظام، چه در دوره رهبری شهید و چه در دوره رهبری فعلی و همچنین بر اساس آنچه دولت دنبال کرده است، ایران به هیچ عنوان به دنبال سلاح هسته‌ای نبوده، نیست و نخواهد بود. این موضع بار‌ها از سوی جمهوری اسلامی اعلام شده، اما آمریکایی‌ها به این اظهارات بسنده نمی‌کنند و همچنان موضوع غنی‌سازی و برنامه هسته‌ای ایران را به عنوان مبنای اقدامات خود مطرح می‌کنند.
توقف همکاری با آژانس
سفیر سابق ایران در فرانسه با اشاره به روابط تهران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: به دنبال سه دوره جنگ و گزارش‌هایی که آژانس ارائه کرده و جمهوری اسلامی معتقد است بعضی از این گزارش‌ها مبنای حملات نظامی علیه ایران قرار گرفته است، همکاری‌های ایران با آژانس متوقف شده است.
دلفی افزود: آژانس در گزارش‌های خود مدعی شده بود که ایران دسترسی‌های آژانس را محدود کرده و اجازه برخی بازرسی‌ها را نمی‌دهد. از نگاه جمهوری اسلامی، این گزارش‌ها و مواضع آژانس در شکل‌گیری شرایط منتهی به جنگ مؤثر بوده است.
وی یادآور شد: پس از جنگ ۱۲ روزه، مذاکراتی میان سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در قاهره انجام شد و چارچوبی برای همکاری و بازرسی‌های آژانس تعیین شد.این توافق در چارچوب مصوبه مجلس درباره نحوه همکاری با آژانس و همچنین نظارت شورای عالی امنیت ملی بر این همکاری‌ها شکل گرفت تا مشکلات موجود بر سر راه همکاری‌ها برطرف شود و آژانس بتواند فعالیت‌های نظارتی و پادمانی خود را از سر بگیرد.
جنگ بار دیگر همکاری‌ها را متوقف کرد
وی ادامه داد: با آغاز جنگ سوم و حملات آمریکا، بار دیگر همکاری‌های ایران و آژانس متوقف شد و توافق انجام‌شده نیز عملاً امکان اجرایی شدن پیدا نکرد. در نشست اخیر شورای حکام آژانس نیز قطعنامه‌ای به تصویب رسید که بر اساس آن مقدمات ارجاع موضوع ایران به شورای امنیت سازمان ملل فراهم می‌شد، اما در شرایط فعلی، مخالفت روسیه و چین موجب شده است این روند متوقف شود.
وی افزود: با وجود این، آژانس همچنان در تلاش است شرایطی ایجاد شود که امکان همکاری و بازرسی مجدد فراهم شود و ایران اجازه دهد بازرسان آژانس در چارچوب شرایط مورد توافق فعالیت خود را از سر بگیرند.
ایران از آژانس مطالبه دارد
سفیر سابق ایران در فرانسه با اشاره به حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران تصریح کرد: ایران به دلیل حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای که صلح‌آمیز بوده و تحت نظارت آژانس قرار داشته‌اند، از آژانس مطالبه دارد. جمهوری اسلامی از آژانس این سؤال را مطرح کرده است که چرا در برابر حمله به مراکز هسته‌ای صلح‌آمیز ایران که تحت بازرسی این نهاد قرار داشتند، موضع مؤثری اتخاذ نکرده یا این حملات را محکوم نکرده است.
وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر وضعیت همکاری ایران و آژانس به گونه‌ای است که همکاری‌ها متوقف شده و ادامه این وضعیت مسیر مناسبی را طی نخواهد کرد؛ زیرا آژانس ممکن است در گزارش‌های بعدی خود بار دیگر بر موضوع عدم دسترسی‌ها و محدودیت همکاری‌ها تأکید کند.
دلفی هشدار داد: تأکید مجدد آژانس بر این مسائل می‌تواند به معنای حرکت بیشتر پرونده ایران به سمت شورای امنیت و احتمال بازگشت قطعنامه‌های قبلی باشد.
اروپا نیز در پرونده هسته‌ای فعال است
وی با بیان اینکه آمریکا در موضوع هسته‌ای تنها نیست، گفت: مسئله هسته‌ای ایران صرفاً موضوعی میان تهران و واشنگتن نیست و کشورهای اروپایی نیز در این زمینه حساسیت زیادی دارند؛ حتی می‌توان گفت در برخی مقاطع اروپایی‌ها نسبت به این مسئله حساس‌تر از آمریکایی‌ها بوده‌اند.
دلفی افزود: مذاکرات هسته‌ای ایران اساساً از ابتدای دهه ۲۰۰۰ باکشور‌های اروپایی آغاز شد و فرانسه نیز از ابتدای این مباحث در مذاکرات مربوط به حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران حضور داشته است. موضوع هسته‌ای همچنان نقطه اصلی اختلاف ایران با دنیای غرب است و سازمان انرژی اتمی نیز یکی از اصلی‌ترین نقاط تماس در این زمینه محسوب می‌شود.
ممانعت از سفر رئیس سازمان انرژی اتمی
سفیر سابق ایران در فرانسه با اشاره به تحولات اخیر گفت: در نشست اخیر، حتی از صدور روادید برای محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، برای سفر به وین ممانعت شد و نام وی نیز در فهرست تحریم‌ها قرار گرفت؛ در نتیجه امکان سفر او فراهم نشد.
دلفی تأکید کرد: مجموعه این شرایط نشان می‌دهد وضعیت میان ایران، آژانس و کشورهای غربی پیچیده است و برای عبور از آن باید مشکلات موجود از طریق مذاکره و در چارچوبی حل‌وفصل شود که هم ملاحظات ایران و هم ملاحظات آژانس را در نظر بگیرد.
اعلام آمادگی ایران برای همکاری با آژانس
وی با اشاره به مواضع اخیر رئیس‌جمهور گفت: مسعود پزشکیان در نطق اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل بر آمادگی ایران برای بازرسی و همکاری با آژانس تأکید کرد و این می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای مراحل بعدی همکاری و مذاکرات میان ایران و آژانس باشد. می‌توان بر اساس این موضع، مذاکرات با آژانس را در چارچوبی پیش برد که ضمن حفظ ملاحظات ایران، امکان انجام فعالیت‌های نظارتی آژانس را نیز فراهم کند.
موضوع هسته‌ای؛ مسئله اصلی ایران و غرب
وی در ادامه تصریح کرد: در مجموع، مسئله اصلی که ایران در شرایط فعلی با دنیا و به‌ویژه آمریکا دارد، موضوع هسته‌ای است؛ موضوعی که حملات و اقدامات نظامی نیز با استناد به آن انجام شده است. اگر مسئله هسته‌ای حل‌وفصل نشود و برای آن در چارچوب مذاکرات راهکاری پیدا نشود، سایر موضوعات نیز تحت تأثیر این مسئله قرار خواهند گرفت.
وی گفت: در شرایط فعلی، یکی از مسائل مهم مرتبط با جنگ، موضوع تنگه هرمز و نحوه بازگشایی و مدیریت آن است. مذاکراتی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم میان ایران و آمریکا در نیویورک انجام شده، در بخش مهمی به موضوع تنگه هرمز و شرایط بازگشایی آن مربوط بوده است.
مذاکرات درباره تنگه هرمز
دلفی خاطرنشان کرد: آمریکا اگرچه در حال حاضر تا حدودی از شدت حملات نظامی فاصله گرفته، اما فشار‌های اقتصادی خود علیه ایران را در بالاترین سطح دنبال کرده است.
وی افزود: علاوه بر تحریم‌های قبلی در حوزه‌های اقتصادی، بانکی و حمل‌ونقل، طی هفته‌های اخیر تحریم‌های مرتبط با صنعت هواپیمایی نیز به آنها اضافه شده است و حتی برخی کشورهای همسایه، از جمله عراق، از پذیرش هواپیما‌های ایرانی اجتناب می‌کنند.
دلفی بیان کرد: ایران در شرایطی قرار دارد که به دلیل فشار‌های اقتصادی و فشار‌های سیاسی آمریکا با مشکلات متعددی مواجه است، اما در مذاکرات با آمریکا، یکی از موضوعات اصلی، باز شدن تنگه هرمز در چارچوب شروطی است که ایران اعلام کرده است.
وی گفت: ایران خواهان تحقق شروطی از جمله کاهش فشارها، فاصله گرفتن نیرو‌های آمریکایی از منطقه و پذیرش برخی خواسته‌های خود است و بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند در چارچوب توافقی بر سر این مسائل دنبال شود.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار ایران
سفیر سابق ایران در فرانسه با اشاره به اهمیت تنگه هرمز گفت: باز بودن تنگه هرمز برای حمل‌ونقل انرژی در جهان اهمیت بسیار زیادی دارد و این موضوع به عنوان یک اهرم فشار برای ایران مطرح است.
دلفی تصریح کرد: تحرکاتی که طی ماه‌های اخیر در تنگه هرمز انجام شده، به دنیا نشان داده است که ایران در صورت تصمیم‌گیری می‌تواند بر روند تردد کشتی‌ها در این منطقه تأثیر بگذارد و عبور و مرور کشتی‌های نفتی و سایر کشتی‌ها را کنترل کند.
وی افزود: این اهرم فشار و قدرت زمانی می‌تواند بیشترین اثرگذاری را داشته باشد که تنگه باز باشد و جریان انتقال انرژی از این مسیر ادامه پیدا کند.
دلفی با اشاره به باب‌المندب نیز گفت: این مسیر نیز به دلیل تسلط انصارالله به یکی از نقاط فشار بر مسیر‌های انرژی جهان تبدیل شده است، اما مجموعه این عوامل زمانی بیشترین اثرگذاری خود را نشان می‌دهند که مسیر‌های انرژی باز باشند و جریان انتقال انرژی از آنها ادامه داشته باشد.
وی تأکید کرد: ایران باید در موضوع تنگه هرمز، موقعیت خود را به عنوان یکی از عوامل اصلی و تأثیرگذار در منطقه تثبیت کند، اما حتی اگر فرض کنیم در موضوع تنگه هرمز با آمریکا به توافق برسیم، بخشی از فشارها برداشته شود و برخی خواسته‌های ایران محقق شود، آمریکایی‌ها از موضوع هسته‌ای دست نخواهند کشید.
نگرانی از شکل‌گیری اجماع بین‌المللی
دلفی با اشاره به مواضع کشورهای مختلف درباره برنامه هسته‌ای ایران گفت: در موضوع هسته‌ای، کشورهای اروپایی و حتی روسیه و چین نیز در برخی زمینه‌ها با کشورهای غربی هم‌نظر هستند و نباید تصور کرد که ایران می‌تواند بدون توجه به این مواضع، به شرایط مطلوب خود دست پیدا کند.
وی هشدار داد: شکل‌گیری اجماع بین‌المللی درباره پرونده هسته‌ای ایران می‌تواند خطرناک باشد و ایران تجربه چنین شرایطی را در گذشته داشته است.
دلفی با اشاره به تجربه قطعنامه‌های شورای امنیت گفت: ایران در گذشته شاهد شکل‌گیری اجماع بین‌المللی و صدور قطعنامه‌های تحریمی و قرار گرفتن پرونده در چارچوب فصل هفتم منشور سازمان ملل بوده است و باید از تکرار چنین وضعیتی جلوگیری کرد.
اولویت؛ پایان جنگ و حل مسئله هسته‌ای
سفیر سابق ایران در فرانسه در جمع‌بندی سخنان خود گفت: مذاکرات مربوط به جنگ و تنگه هرمز برای خروج از شرایط جنگی و یافتن راه‌حل‌هایی برای مشکلات اقتصادی کشور اهمیت دارد، اما مسئله مهم‌تر، پرونده هسته‌ای است.
دلفی تصریح کرد: موضوع هسته‌ای قطعاً در اولویت برنامه‌های ایران، آژانس و کشورهای غربی قرار خواهد داشت و حل‌وفصل آن باید در دستور کار اصلی مذاکرات قرار گیرد.
وی افزود: اگر ایران بتواند درباره مسئله هسته‌ای به چارچوبی برای همکاری با آژانس دست پیدا کند، می‌توان امیدوار بود بخشی از فشار‌های ناشی از این پرونده کاهش یابد؛ در غیر این صورت، ادامه اختلافات می‌تواند زمینه را برای تشدید فشار‌های سیاسی و بین‌المللی علیه ایران فراهم کند.
