انجام یک درمان آزمایشی که علائم سرطان کبد در یک کودک را از بین برد

باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - یک روش درمانی آزمایشی در مبارزه با سرطان کبد به پیشرفت چشمگیری دست یافته و موفق شده است علائم این بیماری را در کودکی سه ساله کاملاً از بین ببرد؛ آن هم در شرایطی که سرطان پیشرفت کرده و در برابر درمان‌های قبلی مقاوم شده بود.

درمان با سلول‌های T دارای گیرنده آنتی‌ژن کایمریک (CAR-T)، شامل برداشتن سلول‌های ایمنی از بدن بیمار، اصلاح ژنتیکی آنها در آزمایشگاه برای افزایش توانایی‌شان در شناسایی و حمله به سلول‌های سرطانی، و سپس بازگرداندن آنها به بدن است.

تاکنون، این نوع درمان عمدتاً برای مقابله با برخی سرطان‌های خون به کار گرفته شده است، در حالی که استفاده از آن برای تومور‌های توپر (سولید) —مانند تومور‌های کبد و ریه—چالش‌برانگیزتر بوده است. با این حال، مورد این کودک که توسط پژوهشگران در گزارشی در نشریه *New England Journal of Medicine* ثبت شده، نشانه‌ای اولیه ارائه می‌دهد که دامنه این درمان می‌تواند برای شامل شدن این نوع تومور‌ها نیز گسترش یابد.

این کودک مبتلا به «هپاتوبلاستوما» بود؛ نوعی سرطان کبد که کودکان را درگیر می‌کند. در زمان تشخیص، تومور بزرگ بود و سرطان به ریه‌ها گسترش یافته بود؛ همچنین علائمی وجود داشت که احتمال سرایت بیماری به استخوان‌ها را نشان می‌داد.

این کودک سه دوره شیمی‌درمانی، یک عمل جراحی برای برداشتن تومور کبد و دو عمل جراحی دیگر برای خارج کردن تومور‌هایی که به ریه سرایت کرده بودند، پشت سر گذاشت. با این حال، سرطان به سرعت عود کرد و تومور جدیدی در ریه‌ها پدیدار شد.

پس از آن، کودک در مطالعه‌ای با عنوان «CARE» در دانشکده پزشکی «بیلر» (Baylor) ثبت‌نام شد و دو دوز از یک درمان آزمایشی به نام «GPC۳-CAR» دریافت کرد. سلول‌های درمانی از سلول‌های T خودِ بیمار ساخته شده بودند که به گونه‌ای اصلاح ژنتیکی شده بودند تا پروتئین «گلایپیکان-۳» (GPC۳) را شناسایی کنند؛ پروتئینی که در برخی انواع سرطان کبد، سطح آن در بدن افزایش می‌یابد.

پس از دریافت دوز اول، کودک پاسخ نسبی به درمان نشان داد؛ تومور کوچک شد و سطح «آلفا-فتوپروتئین» (AFP) —که نشانگری برای پایش فعالیت برخی تومور‌های کبدی است—در خون کاهش یافت. پس از تزریق دوز دوم در هشت هفته بعد، آزمایش‌ها هیچ نشانه آشکاری از باقی‌ماندن بیماری، به جز مقداری بافت اسکار (جای زخم)، نشان ندادند.

دوازده ماه بعد، کودک همچنان بدون هیچ‌گونه علامتی از بیماری باقی مانده بود. دیوید استفین، نویسنده اصلی این گزارش و متخصص سرطان‌شناسی کودکان در دانشکده پزشکی بیلور، اظهار داشت که این مورد، پتانسیل دستیابی به پاسخی کامل و پایدار را در بیماری مبتلا به تومور توپر (سولید) مقاوم به شیمی‌درمانی، آن هم بدون ایجاد سمیت سیستمیک قابل‌توجه، نشان می‌دهد.

آندراس هِتزی، از دیگر پژوهشگران این مطالعه، ضمن تأکید بر لزوم انجام تحقیقات بیشتر، خاطرنشان کرد که این یافته‌ها شواهدی اولیه برای امکان استفاده از سلول‌های CAR-T جهت درمان هپاتوبلاستوما فراهم می‌کنند.

پژوهشگران هشدار می‌دهند که این نتیجه بر اساس وضعیت یک بیمار در یک کارآزمایی بالینی اولیه به دست آمده است؛ از این رو، هنوز نمی‌توان در مورد اثربخشی و ایمنی کلی این روش درمانی در جمعیتی بزرگ‌تر از بیماران قضاوت کرد. در حال حاضر، کارآزمایی‌هایی با نام‌های «CARE» و «IMPACT» برای بررسی این رویکرد در سایر بیماران مبتلا به تومور‌های توپر در دست اجرا هستند.

منبع: ScienceAlert